ABC-Thế Giới Của Tôi

Click xem các tên bài viết http://tranductrungabc.blogtiengviet.net/disp/cat 
--------------------------------------------
Thế Giới Phẳng, Thomas Friedman nói, mọi người nói theo, có mười nhân tố để chỉ ra Thế Giới là phẳng hay đang được san phẳng nhờ những công nghệ hiện đại, các rào chắn dần biến mất. Thực ra mỗi người chỉ thấy thế giới tưởng là chung đó theo cách nhìn, theo khả năng và ước muốn của riêng minh. Thế giới luôn chủ quan dưới mắt của con người. Nó thực chất là Thế Giới Mờ và mãi mãi như thế, đan xen, kỳ diệu và bí ẩn.

Thử theo cách đi tìm Gốc một sự vật của Mike George, thay vì trả lời câu hỏi "Thế Giới này Nó như thế nào" hãy trả lời câu hỏi "Ta là Ai, từ đâu đến" trước đã vì cái Nó liên quan đến cái Ta. Không có cái Ta cũng không cần có cái Nó. Vậy có cái Ta rồi, cái Nó ra sao.

Bắt đầu có cái Ta, một sinh linh bé nhỏ xuất hiện trên trái đất này. Cũng như con mèo, con gấu lúc mới đẻ thôi, ăn, ngủ, nhìn thế giới lạ lẫm này. Lớn chút nữa cũng như con mèo hay những sinh vật loại động vật có vú, loại đẻ ít, duy trì nòi giống bằng cách truyền các kinh nghiệm, kỹ năng phân biết lợi hại, đứa trẻ dần được bố mẹ dạy dỗ, khôn lên. Cái khác con mèo, con gấu con là đứa trẻ học nói, viết và đọc. Như vậy ngôn ngữ là cái khác biệt trời cho con người và nhờ đó hai khái niệm đối lập cũng hình thành trong tư duy con người: Hạnh Phúc và Khổ Đau. Và khác động vật con người biết dùng ngôn ngữ để tạo ra một điều kỳ lạ mà Tạo Hóa sinh ra con người cũng bị bất ngờ - Xã Hội. Và chính trong xã hội này con người đã dùng ngôn ngữ để học hỏi, để hoàn thiện, để Hạnh Phúc và cũng biết dùng nó để che mắt, để tha hóa và làm Khổ Đau nhau.

.....(còn nữa)
.......................................................
PublishEdit
fuzzy
by Tran Ductrung
                       
 Tập Mờ

Tôi biết đến tên tập mờ và Jadeh từ 30 năm trước ở Kharkov. Lúc đó tôi còn quá trẻ (non nớt thì đúng hơn), tự tin và hiếu thắng, tôi không hiểu nó mặc dù Lân cố giải thích cho tôi. Sau này cũng vậy, đọc những công trình của Lân về tập mờ tôi không hiểu. Ngay cả khi Lê, cậu học trò NCS của tôi bảo vệ thành công luận án Tiến Sỹ với 3 bài báo quốc tế liên quan đến fuzzy set tôi cũng không thực đánh giá cao. Những triết lý khoa học, tâm linh, bất định... và cả những thất bại, va vấp trong đời mình cũng vậy không thay đổi cách nhìn của tôi. Tôi không yêu triết lý tập mờ. Trong tôi vẫn còn những yếu tố của Andrei Bolkolski - Thế giới này phải gồm hai nửa trắng đen và Natasha phải thuộc về nửa trắng tinh khiết như tình yêu vậy.
Và thật bất ngờ tôi đọc được bài thơ của  Wislawa Szymborska

Khi chúng ta nói hai tiếng Tương Lai
Âm Tiết đầu đã rơi vào Quá Khứ
Tôi đã thay đổi. Thế giới vẫn thế thôi. Tôi bình tâm lại, như Bùi Giáng còn hai con mắt nhìn đời một con
Thế Giới Chỉ Phẳng Bề ngoài
- Thế Giới là Một lẫn lộn và đan xen (Fuzzy)
Nếu có ai hỏi tôi rằng khi phải chọn một trong ba đam mê : Khoa học, Nghệ Thuật và Thi Ca thì câu trả lời ba thứ ấy không bóc tách ra được. Chúng đan xen vào nhau, là những khái niệm, những tập fuzzy (tiếng Việt tạm dịch là mờ theo nghĩa là không bóc tách được rõ ràng), riêng rẽ chúng rất chông chênh. Tôi thuộc cả về ba tập ấy. Tất nhiên không chỉ có ba đam mê đó, còn có những đam mê khác cũng sở hữu tôi nhưng ở mức độ ít hơn và có thể bỏ qua.
-Nhận Thức dù Tương Đối cũng cần đến sự bóc tách Một thành Hai
Như vậy mọi sự bóc tách tuyệt đối phần nào ra phần ấy thực chất là rất khó hay là không thể. Nhưng đó lại là điều cần thiết, dù là tương đối, dù phải nhắm mắt, phải bỏ qua để có được hai cái gọi là riêng biệt ban đầu. Nhận Thức cần hai cái đó như đôi cánh để bay, như con bướm bay về nơi ánh sáng ấy với mong muốn từ đó nhìn thấu suốt mọi sự vật. Muốn bay cao để nhìn, để thấy cả bức tranh toàn thể mênh mông.
Có Một mới trả lời câu hỏi Cái Gì (What). Mới có cái ban đầu, cái tồn tại.
Có Hai mới có phép so sánh tương đối, mới có sự khác biệt, mới có thông tin vì đơn vị thông tin E~ logarit cơ số 2 của n. Chỉ có một trạng thái, không có gì đối chiếu, n=1, E= 0, thế đấy. Chỉ khi n=2 mới có được một đơn vị thông tin, một bit.
Để có Hai, để so sánh, đối chiếu, để trả lời câu hỏi Thế Nào (How) có 3 cách:
-Dễ nhất là mượn cái bên ngoài để so sánh. Có thể gọi đó là cách Ta-Người.
-Nếu chẳng có Ai cả, thì đành so sánh chính Ta ở những thòi điểm (hoặc địa điểm) khác nhau. Có thể gọi đó là cách Ta-Ta.
-Cách thứ ba là dùng Phép Tách Đôi (dichtomy) phụ thuộc vào con người muốn gì. Có thể tách riêng biệt Thế Giới ra hai phần Vật Chất và Tinh Thần, có thể bóc tách Sự Vật ra Hình Thức và Nội Dung, ra Sắc và Không, Âm và Dương, Đầu Vào và Đầu Ra, tách con người ra hồn và phách... tuỳ ta. Hai câu hỏi lại đặt ra ở đây cho hai phần được bóc tách đó:
   Cái gì có trước, cái gì có sau.

   Tương tác giữa hai cái đó.
Câu hỏi đầu tiên cũng tuỳ sự lựa chọn của con người. Thường người ta cho rằng Nhân trước Quả sau, không sao cả và có thể giải thích được một số hiện tượng. Nhưng nếu coi Quả trước Nhân sau (bài toán ngược) thậm chí Nhân là Quả hay Sắc là Không cũng là những quan niệm, những lựa chọn khác nhau của con người trong cái thế giới kỳ diệu này. Điều kỳ diệu trong sụ bí ẩn. Bí ẩn trong sự bất định.
Câu hỏi thứ hai mới là điều quý giá cho Khoa Học và có ý nghĩa vói con người. Mức ý nghĩa đó là lớn nhưng không tuyệt đối vì như đã viết ở trên" Phép Tách Đôi (dichtomy) phụ thuộc vào con người muốn gì " mà ý của con người đâu có hoàn toàn giống nhau". Cũng may, nếu giống hệt nhau, cùng chung một rọ, chết là chết hết.
- Sự bơ vơ hụt hẫng của Tư Duy Cứng
Trong "Chiến Tranh và Hoà Bình" L. Tolstoi đã cho nhân vật Bolconski bộc lộ ý muốn của minh, thực chất chi là ước mơ, luôn chỉ là ước mơ. Ước mơ bóc tách thế giới của minh thành hai phần đen trắng không lẫn lộn và trong phần trắng tinh khiết đó có Tình Yêu, có Natasa. Chắc lúc đó ông đã không để tâm tới hinh Thái Cực Âm Dương. Trong phần Dương thịnh (màu trắng) đã có chấm đen xen vào. Phần âm cũng vậy, chấm trắng bộc lộ ra đúng lúc không ngờ khi phần Âm đang thịnh lên, đang đắc thắng. Bi kịch của Andrej Bolkonski là vậy, không chấp nhận cái thực tế đan xen, không chấp nhận người mình yêu đã có lúc nhẹ dạ, không biết tha thứ. Bi kịch của hoàng tử Hamlet tưởng là khác nhưng suy đến cùng cũng là Tư Duy thì lại không Hành Động và ngược lại khi Hành Động lại không cần đến Tư Duy.
Cũng có hai ước mơ nữa của hai con người vĩ đại, hai bác học và ... cũng chi là ước mơ.
Heisenberg vói ước mơ về Trường Thống Nhất trong Vật Lý. Cố gắng bằng phép bóc tách để đi ngược lại tìm cái ban đầu ông lại bị chặn đứng ở cái nguyên lý bất định mang tên ông. Hoá ra cái có được là ở bên trong, ở Diện Tích hình tròn, cái không có được lại là Chu Vi. Một nghịch lý đời thường"càng  nhiều càng thấy thiếu"
Còn thiên tài Hilbert thì bị phá sản với chương trinh Toán học mang tên ông. Hai định lý mang tên Godel và nghịch lý của Rutsel nữa đã làm số phận Toán Học  cũng bơ vơ như Vật Lý vậy.
Hãy còn một người, một Thiên Tài, một vị Thánh - Einstein. Nhưng ông ta không có tham vọng rõ rệt như hai ông trên, đơn giản như câu nói của ông "Đã gặp Thượng Đế và Ngài thich chơi gieo súc sắc".
Trong cái bơ vơ đó hãy còn một chỗ tựa. "Quay đầu là bờ"
Con người quay lại tìm trong chính mình, trong sự sống - tựa vào Thuyết Tiến hoá Của Sự Sống của Darwin, coi mọi đối tượng trong thế giới này như những sự sống, không có cái gì vô tri vô giác, cây cỏ, núi sông, cát bụi, và cả dải ngân hà, đâu cũng là sự sống, sinh ra, phát triển, chết đi. Hãy thử nghe chàng chăn cừu trên núi của Anfonse Dode kể về các vì sao :” Ngôi sao đẹp nhất trong các vì sao, là Ngôi sao của những người chăn cừu, nó mê chàng Thổ Tinh, và cứ bảy năm lại làm đám cưới với chàng một lần “.
Sự Sống gần nhất, quen thuộc nhất với con người chinh là con người với ba bảo vật tạo hóa ban cho là ngôn ngữ suy luận, sự sinh sản và bộ não. Ra đời Phương Pháp Tư Duy Mềm ra đời vói ba phần : Logic Fuzzy (mờ) -Thuật Giải Di Truyền - Mạng Neuron.

THÊ GIỚI TƯ DUY MỀM - Từ Fuzzy Logic đến Đại Số Gia Tử
-Từ Fuzzy đây hiểu theo nghĩa đan xen, không bóc tách rõ hết được. Trong mùa Đông cũng có ngày trời ấm vậy. Đấy là chúng ta thấy, còn khi chúng ta nói chuyện với nhau, nghĩ kỹ ra cũng vậy, hầu hết là chưa xong chuyện nọ đã xọ chuyện kia. Đi đứng cũng vậy. Chân nọ chưa vững đã lo chân kia. Con người mà.
Nhưng trong Nhận Thức cần gác lại cái tính đan xen, sẽ tinh đến nó sau. Đầu tiên cứ phải tách đôi sụ vật bằng con dao của Tư Duy. Cũng chỉ có ba khả năng cho sự lựa chọn: chọn cái tốt nhất trong những cái tốt có, chọn cái it xấu nhất trong những cái xấu phải chọn, phải chọn hay đúng hơn là phải dùng vì chỉ có nó, mỗi một nó, cái Phép Tách Đôi-Dichomy ấy.

Tách Đôi Từ: Chúng ta dùng từ để diễn đạt một đối tượng. Sự diễn đạt đó sẽ thực hiện bằng Phép Tách Đôi ra hai phần Định Lượng và Định Tính
Trong những từ (danh từ) chúng ta nói có những từ ngầm định sự cân đo đong đếm như chiều cao, vị trí, vận tốc, độ sáng nghĩa là đi kèm với Định Lượng (rõ-phần số).
Mặt khác chúng ta có thể đánh giá tính chất Âm - Dương của chúng (cũng nhờ Phép Tách Đôi – Thái Cực sinh Lưỡng Nghi ). Ví dụ lớn, nóng, cao,nhanh, bên phải... là Dương, ngược lại là Âm. Đó là phầnĐịnh Tính (mờ - phần tính từ)
Những danh từ được đánh giá về định tính và định lượng ta gọi là "biến ngôn ngữ"
Đại Số Gia Tử giải quyết hai vấn đề:
Tương Tác của hai phần Định Tính và Định Lượng của Biến Ngôn Ngữ

Tương Tác giữa Biến Ngôn Ngữ Đầu Vào (Nhân) và Biến Ngôn Ngữ Đầu Ra (Quả)?

Xét Vấn Đề Thứ Nhất.

Phần định tính
Tách Đôi Định Tính(tính chất) của biến ngôn ngữ thành thành hai tính chất đối lập Âm, Dương (thái cực sinh lưỡng nghi). Coi giá trị biến ngôn ngữ là hữu hạn thì có 3 khả năng, 3 giá trị nút cho biến ngôn ngữ: Âm nhất, Dương nhất và Giữa nhất (a,g,d). Như vậy tính chất của biến ngôn ngữ có thể viết gọn là ( A, D và a, g, d ) gồm 2 miền 3 nút. Mỗi miền A,D lại có thể phân đôi nhờ tạo thêm nút giữa miền (lưỡng nghi sinh tứ tượng) để có 4 miền ( âm nhiều, âm ít, dương ít, dương nhiều) và 5 nút (a,ag,g,gd,d). Để tạo tiếp các miền con và các nút xét riêng phần Dương. Dùng tính từ cho biến ngôn ngữ - danh từ ta mới gán được tính chất Dương chung chung cho biến ngôn ngữ. Câu hỏi tiếp sẽ là mức độ dương thế nào và nếu thay đổi nó băng cách nào để tăng lên về hướng  giá trị Dương nhất ( giá trị biên Dương ) hay giảm lùi lại  về giá trị Trung gian.
Tách Đôi Mức Độ. Ta có thể dùng một cách hình thức hai trạng từ quen thuộc của con người là Tăng( viết tắt là V - Very) và Giảm ( viết tắt là L - Little ) để bổ nghĩa cho hai tính từ Dương và Âm. Hai trạng từ V, L đuợc gọi là các gia tử. Ở đây có điều không rõ ràng về mức độ của V và L mà ta gọi là độ Fuzzy của Gia Tử. Trường hợp đơn giản nhất có thể cho chúng bằng nhau.
Tương tự như vậy cho phần Âm.
Ta có một trật tự tăng dần ...,VVag..,Vag,..LVag,..ag,..Lag,.., g,.., Lgd,.., gd,.., Vgd,..VVgd,..
(chú ý là hai nút ag-giữa âm và gd-giữa dương sẽ luôn là ký tự gốc cho các biến sinh ra nhờ tác động gia tử vào các giá trị định tính của biến ngôn ngữ.
Giả tử dịch từ tiếng Anh Hedge có nghĩa là rào chắn (cơi nới nhưng không lấn sang sân bên). Sao vậy.
Ta thấy không có sự giao hoán của V và L khi gia tử tăng V và gia tử giảm L đều tác động vào giá trị của biến ngôn ngữ, ví dụ VLD khác LVD. Giá trị của biến tất nhiên thay đổi nhưng vẫn không thoát khỏi cái tính chất gốc của biến. Đã là Dương thì có bao lần bị nhỏ đi ( L...L D ) vẫn cứ Dương. Không có chỗ cho lượng biến thành chất ở đây. Khủng Long, khủng Khủng Long, bao nhiêu lần khủng vẫn Khủng Long vẫn là loài bò sát, không là Chim bay được. Đó là tính kế thừa của tác động gia tử (trạng từ chỉ cho mức độ) không thay đổi tính chất của biến ngôn ngữ (tinh từ).
Ví dụ:
Có một tộc người tổ chức đám cưới trên một dải đất ( chiều dài coi là S chặn bởi hai nút hai đầu cuối a,b dọc bên dòng sông) theo cách rất đơn giản là Phép Chia Đôi (dichtomy) và Quy Tắc Rào Chắn (Hedge) để có một trật tự.

Đầu tiên cô dâu, chú rể sẽ ngồi ở bàn Chia Đôi hai nút ab ở giữa. Gọi đó là nút o, vậy là đã xác định hai miền tính chất đối lập và ba vị trí nút (Nhà Gái, Nhà Trai, a, o, b)

Ta xét tiếp cách bố trí vị trí bàn bên nhà trai (bên nhà gái cũng sẽ tương tự) từ một vị trí nút bất kỳ gọi là gốc đến nút bên nhờ hai loại thăm tiến T (ra xa trung tâm) và lùi L (về phía trung tâm). Lần đầu giả sử người được thăm T, sẽ ra ngồi bàn giữa nút cô dâu chú rể o và nút cuối nhà trai b, đã tạo ra thêm một nút vị trí Tb. Nếu chọn Tb làm mốc để tạo vị trí mới bằng cách tiến lùi và chia đôi thi người có thăm phải đi đến vị trí đó rồi tùy thăm bốc được đi tiếp hay lùi lại. Nếu thăm lại là T- tiến thì đi tiếp về phía nút b đến giữa đoạn ob ( tên vị trí đó sẽ là TTb), thăm L lùi thì thì ngược lại, nút sẽ ở giữa vói tên gọi nút là LTb. Người càng ở lượt sau theo nghĩa có nhiều gia tử hơn thì khoảng cách hai nút bên sẽ càng nhỏ. Khoảng cách đó được gọi là độ đo mờ, hay đường kính mờ cho nút đang xét. Như vậy một nút sẽ có tên, có độ mờ, có tọa độ.

Sau khi một số bàn nhà trai, nhà gái đã được bày ra. Nếu có khách đến thăm, khách của bàn nào sẽ lại được xếp đặt theo cách bốc thăm đó trong phạm vi của bàn đó.
Kết luận: như vậy bằng Phép Chia Đôi và hai gia tử có tác động đối lập nhau V, L ta có thể tạo ra hữu hạn số nút trên một đoạn thẳng với cách đánh dấu nút tối thiểu bằng 4 ký tự ( 2 cho tính chất âm dương, 2 cho tác động tăng giảm). Tên của nút được đánh dấu như vậy sẽ cho:
- Thông tin về nguồn gốc sinh ra.
-Thông tin về khoảng cách đến nút sinh ra nó. Càng chịu nhiều tác động gia tử, khoảng cách càng nhỏ lại.
Xét phần định lựơng của biến ngôn ngữ.
Thực chất đây là phần "rõ". Ta có thể chia đều ra hữu hạn nút và mỗi nút có thông tin về tọa độ là đủ.
Xét Tương Tác giữa hai phần định lượng và định tính của biến ngôn ngữ
Thực chất là sụ phiên dịch từ tọa độ nút tìm giá trị định tính của nút và ngược lại. Từ giá trị Định Tính của biến ngôn ngữ trong ĐSGT người ta xác định được giá trị Đinh Lượng-Số qua công thức biến đổi đơn giản. Công việc này gọi là Rõ Hóa-Semantisation. Ngược lại là Mờ Hoá-Desemantisation.
(còn nữa)