ABC-Không Có Nổi Bộ Phim TN

Click xem các tên bài viết   http://tranductrungabc.blogtiengviet.net/disp/cat  
-------------------------------------------

Tôi khóc những chân trời không có người bay
Lại khóc những người bay không có chân trời
(thơ Trần Dần)

Lâm đam mê âm nhạc từ bé dù không có giọng hát. Niềm đam mê đó nhiều khi giúp anh qua được những giây phút khó khăn trong cuộc sống. Hồi còn ở Ba Lan, sóng gió gia đình như cơm bữa, Mai Hoa lại bắt đầu quát tháo giọng chợ búa, tru tréo, chuyện nọ móc sang chuyện kia, đứa con vào hùa với mẹ, hỗn láo, anh bất lực, muốn phát điên lên. Cuối cùng anh đều cố kìm được. Anh vào kho dọn hàng rồi đánh xe ra ngoại ô đường vắng, giữ chặt vô lăng với tốc độ trăm tư, trăm sáu, có khi còn hơn. Qua đồi dốc phia tây bắc Crakov là con đường ngã xuống sóng xoài, rồi tự xé làm đôi về hai hướng xa dần nhau. Lâm thường bẻ lái sang bên trái, hướng Tây, vùng Katovice, vắng xe hơn, nơi con đường sẽ đưa anh qua những khu rừng, những hồ nước.

Anh lại bật nhạc trong xe. Cảm giác không phải anh lái xe nữa mà là con đường như cuốn hút, kéo chiếc Nissan như bay lên, lướt xuống theo dòng nhạc, lúc du dương, lúc rộn ràng âu yếm dụ dỗ, làm dịu lòng anh đi. Cảnh trời mây, núi rừng, sông hồ miền nam Ba Lan cứ như huyền thoại trong phim mà anh vừa là khán giả, vừa là diễn viên. Những ý nghĩ điên rồ, khổ sở, những dày vò trong đầu lại lắng xuống. Thế đấy, mọi thứ chỉ là trong vở kịch, phim diễn. Mình chỉ là đã chọn và được nhận một vai, được chơi thôi mà. Tất cả đều là theo kịch bản, được sắp đặt trước chứ có gi thật là của minh đâu mà bực bội, lo lắng. Hãy diễn cho đạt và hãy tận hưởng các phút giây đang trôi đi, các cảnh diễn nhé, cả niềm vui, cả những nỗi đau. Tiếng nhạc như đệm cho lời ai thầm thì, khuyên nhủ, có lúc còn trách móc. Kém quá Lâm ơi, thế mà nhận vai, thế mà làm người đấy. Gió vẫn rít phần phật lọt qua kính, phả vào mặt anh, làm nguội đầu anh. Tiếng gió lại hòa trộn với âm thanh phát ra từ hai loa con trong xe treo phía sau, rộn ràng.

Anh đã bình thường trở lại.

Trên đường về anh thường ghé qua nhà dân hỏi mua, sữa, pho mat quê, rau, thịt, và lần nào cũng vậy, tìm chọn hai ba con ngan béo cho nhà và cho bên nhà mẹ vợ.

Nhưng rồi Tập Một của bộ phim của đời Lâm đã phải kết thúc. Không biết sẽ có Tập Hai không. Nếu có, nó sẽ đến đâu, với những nhân vật nào, nhưng chắc trong kịch bản sẽ không có vai dành cho vợ con Lâm nữa. Cả nhà vợ đã định cư ở Ba Lan. Họ đã sang bộ phim khác dành cho họ, những người đương thời năng động. Cái loại phim cũ kiểu “ Chàng ngồi đọc sách nàng ngồi quay tơ “ bây giờ ai xem. Cái câu thơ bà mẹ ru con gái thời xưa “ Cơm sôi rút lửa con ơi, dưởi khê trên sống ai người chịu ăn “ ai nghe. Ngay mẹ vợ anh không biết đến nữa là Mai Hoa. Nói chung phụ nữ bây giờ không biết đến những câu kiểu đó. Sự ham muốn sở hữu mọi thứ, tiền bạc, danh tiếng nọ kia không thua kém ai đã lấp kín tâm trí họ, không có chỗ cho những thứ cổ lỗ sĩ, sách vở ẩm ương hâm hấp.

Cùng với số tiền kiếm được ngày càng nhiều, Lâm càng mất đi cái gia đình, vợ con mà anh đã gửi gắm bao mơ ước. Chua xót nhất là thằng con trai mới năm thứ nhất đã bỏ học, suốt ngày rong ruổi chiếc BMW đến các quán xá tụ tập các cậu ấm, thiếu gia người Việt ở Ba Lan. Tử vi nói sau này nó sẽ thành đạt lắm. Người ta thành đạt giàu có bây giờ đâu có phải nhờ học hành sách vở. Giầu vì bạn mà. Xem bạn nó đấy. Toàn xe đẹp. Xem mẹ nó đấy. Toàn quen người sang giầu.

- Đồng tiền nó vốn thông minh, nó luôn tìm đến những người thông minh. Mà ngày xưa các cụ cũng dạy rồi, có tiền mua tiên cũng được – Đó là lời Mai Hoa luôn nhắc nhở con trai. Đúng là “ Ai cũng hiểu chỉ một người không hiểu ”, Lâm im lặng, lòng anh khép lại. Mua bằng, mua quan chức là chuyện tất nhiên. Mua Tình càng rẻ. Ở nhà mình anh thành lạc loài. Năm thì mười họa có mấy ông bạn đến chơi, toàn nửa trí thức, nửa trí ngủ. Lại toàn những chuyện dở hơi, hết chuyện Lão Tử , Đông Chu, lại Bethoven, Glinka, dân ca Nga, lại Eínstein mới khổ chứ. Bà ngoại thì gọi đó là lũ hấp. Mai Hoa gọi là bọn vô tích sự. Chiến gọi thẳng bố và hội bạn bố là lũ hèn. Sự thể là lần gần nhất mấy đại gia trên Vacrsava theo Mai Hoa xuống tận nơi nhờ Lâm đưa quà cáp giới thiệu cho một quan chức thành phố Crakov để giải quyết chuyện làm ăn hàng họ. Chỉ riêng quà cho Mai Hoa có một chiếc đồng hồ đeo tay đã hơn mười ngàn đô rồi. Crakov là tỉnh lẻ nhưng cũng có sân bay quốc tế, lại ít người Việt Nam, ít tai tiếng và các đại gia đã không bỏ lỡ cơ hội tận dụng cái cửa khẩu này để đưa người, đưa hàng. Qua sân bay Varsava giờ kẹt quá. Lâm từ chối. Trong vòng xoáy của cuộc sống xoay quanh đồng tiền, "cái con đĩ của nhân loại này ", như lời than của Gorki, Lâm đã mất đi nhiều người bạn. Anh muốn chắt chiu những gì còn lại. Người bạn Ba Lan có quyền lực này Lâm quen trong nhà hát lớn khi xem vở kịch “ Vua Lear “ do đoàn kịch hoàng gia Na Uy sang diễn. Ông ấy cũng rất thích những bài thơ Lâm viết hoặc dịch và đăng ở báo Ba Lan. Khi anh ốm nặng nằm trong bệnh viện vợ chồng ông đến thăm luôn và Marek là người duy nhất tiễn anh vào tận máy bay ở sân bay Crakov về nước sau đó.

Lâm trở về Việt Nam, một mình trong ngôi nhà khuất vắng cuối ngõ cụt.

Người ta bảo trong Nguy có Cơ. Anh mang về nước một số vốn không nhỏ. Mua xong ngôi nhà có sân vườn cuối ngõ cụt, còn lại anh chia làm ba rổ, gửi ngân hàng, một phần mua vàng, còn lại là cho vào chứng khoán. Nhưng anh còn mang về theo cả một đống bệnh, nào tiền đình, đau đầu, áp huyết, loạn nhịp tim, tĩnh mạch, mỡ gan, mỡ máu, dạ dày, khớp gối v.v. và v.v. Như thế có khi lại là tốt – Lâm tự nhủ - Có cơ đấy, có cái đích cuộc đời, đỡ phải đi tìm, nghĩ ngợi, băn khoăn, tham vọng. Có được một cuộc chơi đối kháng. Một bên là chúng nó, lũ bệnh tật chết tiệt. Một bên là mỗi mình. Việc của anh là phải cầm cự, không khuất phục, rồi phải tìm cách chiến thắng cái lũ bệnh này, đuổi chúng đi. Phải khỏe, trở lại với Lâm ngày nào. Mà điều đó phụ thuộc vào chính mình, không liên quan phiền hà đến ai, sướng chưa. Mọi chuyện khác là của thiên hạ.

Phải nói là công nghệ truyền thông theo mọi người khắp nơi. Đi dạo công viên một vòng, đứng ngồi tập thở năm mười phút là xong mọi bản tin. Hiện nay chuyện ngộ độc thực phẩm, chuyện tham nhũng nhàm rồi. Mọi người quay sang lo lắng về sự hư hỏng của các cô chân dài, sự tha hóa của xã hội. “ Hiền, ngoan, đảm làm gì chứ, dốt cũng được, hư thân cũng được… miễn là xinh. Giỏi là gì, tốt làm gi, gian cũng được, thiên hạ chửi cũng được, mà họ chỉ toàn chửi đằng sau, trên mạng chứ có ai dám chửi vào mặt đâu. Lúc đó lại chả khen vội, nịnh vội. Tóm lại miễn là giàu, có chức quyền “ - Một ông đang hùng hồn kết luận sau khi kể lại mấy chuyện trên báo. Ối dào, mấy ông sướng quá hóa rồ rồi. Cứ như mấy cậu bé đánh giày kia, cả mấy cô đồng nát đi bới rác nữa, chắc họ chẳng hề quan tâm, mong sao có được tiền để ăn và trả nhà trọ tối nay. Đất đai trồng cấy ở quê tổ tiên để lại bán hết rồi, tiêu hết rồi. Vẫn phải sống mà, phải có cái gi cho vào mồm chứ. Nỗi lo của người nghèo thật đơn giản, thế thôi. Lâm cố lý sự với mình, đuổi những ý nghĩ không để là gì đi, chỉ làm lòng anh đôi khi se lại. Trái tim anh đã khép kín với bao mơ ước thuở nào về Hạnh Phúc, về Lương Tâm và Danh Dự. Hai từ cuối lâu lắm anh không nghe thấy ai nói cả. Chắc vẫn còn chút xấu hổ trong thiên hạ...

Về bệnh tật thì lúc đầu anh cũng đi khám chữa như mọi người. Vấn đề không phải là tiền hay thời gian, hai cái này anh không thiếu, mà là cách khám chữa anh thấy có gì không ổn. Chủ quan, hời hợt thế nào ấy và cuối cùng là các xét nghiệm không đâu vào đâu, rồi một loạt thuốc đắt tiền được kê ra. Anh cần một bác sỹ còn biết chăm chú nghe và chia sẻ như cô bác sỹ chữa bệnh cho anh bên Ba Lan ấy. Nghe nói ở Trường Y có câu lạc bộ khiêu vũ. Anh cũng giày dép, quần áo chải chuốt đến. Mời cô nọ cô kia nhảy, làm quen. Hóa ra chẳng có cô bác sỹ nào cả. Bác sỹ giờ bận lắm. Tìm họ thì đến phòng khám riêng. Thời giờ của họ là vàng bạc. Ai cũng đi ô tô sang cả.

Thôi, anh đi bơi, tập Yoga chữa bệnh, nghiên cứu y học Đông Tây. Bệnh nhân là người thầy thuốc tốt nhất và hơn nữa chính là thuốc của chính mình. Trong máy tính là các thư mục lưu chứa các tài liệu tin tức trên mạng tải về liên quan đến sức khỏe, thuốc thang, chữa bệnh . Các chậu trong sân, trên balcon anh trồng các loại rau, cây thuốc, từ đinh lăng đến diếp cá, từ rau sam đến lược vàng. Tủ kính là các chai lọ từ vỏ bưởi sấy khô, vừng đen, mộc nhĩ đến tinh nghệ. Mà toàn anh tìm mua về rồi tự làm lấy. Làm nhiều, gặp ai cần anh tặng bớt đi.

Và điều kỳ diệu rồi cũng đã đến. Chính ông thợ cắt tóc cũng ngạc nhiên:

- Chỗ tóc mai bạc của anh dạo này đen lại nhiều quá đấy. Mấy tháng trước anh trông ốm lắm. Bây giờ trông khác hẳn đấy. Mấy cô giáo trong trường mẫu giáo bên kia hỏi về anh đấy. Người cần gia sư cho đứa lớn. Người thì đưa đón đi nhà nhà trẻ cho đứa bé. Có người thì tìm Patner học nhảy cùng ở lớp Dancing buổi tối trong trường. Như anh giờ là được đấy, nhất anh.

- Ờ..., tại khí hậu đấy, với lại dạo này tôi uống trà Diệp Hạ Châu quảng cáo trên vô tuyến. Uống liên tục, mát gan nên ăn được nhiều, ngủ đến sáng. – Lâm nói lảng ra để câu chuyện bẻ sang hướng về các loại trà, các loại thuốc chữa bệnh. Không hiểu sao ông thợ cắt tóc người Nam Định này cứ hay quan tâm anh và biết khá rõ hoàn cảnh anh.

Có vẻ anh hồi phục lại dần không chỉ do loại trà làm từ cây Chó Đẻ đó. Tâm của anh đã quan tâm tới phần Thân. Anh vào trang Anatomy Atlas ( Bản Đồ Giải Phẫu ) ngắm thuộc lòng các bộ phận cơ thể rồi hàng ngày cùng với hơi thở Tâm anh vào thăm hỏi cơ thể, dỗ dành chúng nó. Anh tin rằng ý nghĩ, ngôn ngữ cũng là một lọai năng lượng. Chẳng thế mà có hai vợ chồng cãi nhau dùng những lời qua lại độc ác làm đứa con đang bú bị nhiễm độc bởi sữa mẹ, chết. Để chữa bệnh anh luyện bỏ hết tạp niệm ra khỏi tâm mình. Thật kỳ lạ vì những bài luyện Tâm Pháp đó lại do Marek nói cho anh. Anh bạn Ba Lan này tốt nghiệp Đại Học Tổng Hợp Moscva và có đã có một thời gian công tác ở Trung Quốc. Marek hứng thú với văn hóa Phương Đông đặc biệt là bài Thái Cực Quyền và Phép Khí Công của Lão Tử. “ Ngũ tạng với Phế ( phổi ), Tâm ( tim ) phía trên, Tỳ ( lá lách), Thận phía dưới và Can ( gan ) ỏ trung tâm là một thế trận kỳ diệu, vững chắc cân bằng của con người nhờ đó Chân Khí được tụ lại ở Đan Điền ( huyệt dưới rốn ). Những thay đổi xáo động tâm trí sẽ làm mất năng lượng dẫn tới Phế, Tâm vượng lên, Tỳ, Thận suy xuống để Can còn lại chơ vơ. Ngũ tạng phân tán, Chân khí bị hao tán. Phải định tâm, lúc đầu khó đấy, phải neo nó nhờ hơi thở. Tập trung theo dõi hơi thở có trong dòng nhạc này vậy. “- Marec ngừng nói, một tay vẫn cầm lái, một tay thay chiếc đĩa CD. Trong chiếc Audi đưa Lâm ra sân bay lại tràn ngập tiếng Piano hòa cùng Violin réo rắt đầy trìu mến yêu thương.

Bản nhạc nhạc đó bây giờ đôi khi vẫn vang lên từ hai chiếc loa gỗ với bộ ampli điện tử mà anh tự lắp. Kỹ thuật số hiện đại ngày nay với âm thanh quá rõ, nét, quá chính xác một cách lạc lõng vô hồn không làm Lâm quên cái kỹ thuật tương tự của bóng điện tử ngày xưa với những âm thanh lung linh, ngọt ngào, duyên dáng nhẹ nhàng, quyến rũ. Nó gần con người hơn. Anh thử chọn bóng công suất của Nga giúp Ampli cho dải trầm sâu và tròn ấm. Tích hợp thêm phần Output Delay để khi bật sau 5 phút đủ thời gian đèn được hâm nóng và ổn định nhất cho âm thanh dịu dàng ở tiếng Mid, chi tiết và sắc sảo ở dải cao.

Âm nhạc giúp Lâm sống và thực hành quán tưởng tập thiền dễ dàng hơn. Các câu Niệm Thiền được ngân nga theo nhịp, giai điệu của nhạc, đỡ chơ vơ, cô đơn, buồn chán, Bộ phim trong cuộc đời anh như dần được phổ nhạc. Và ở tuổi xấp xi ngũ tuần anh lại mua một chiếc Piano rồi tự tập, tự gõ. Bây giờ mọi thứ cũng dễ, có hết trên mạng rồi, cả những bài học Piano, học nhảy. Cũng nhờ những đam mê đó mà Lâm không cô đơn, quen được nhiều người, nhiều khi qua mạng. Hóa ra đâu đó cũng còn có những người giống anh, tìm đến Thiền để sống và họ quen dần lối sống Thiền được phổ nhạc. Sống dễ dàng hơn, đỡ bị tổn thương hơn. Chỉ có đôi khi có ai đó hỏi anh về gia đình, vợ con, anh lại đau. Đau nhói trong tim. Anh không trách họ. Họ chưa bị đau như vậy. Anh chỉ cố lảng sang chuyện khác. Nếu không được, thường là đến lần thứ ba, khó quá, anh lảng tránh người đó luôn, như con thú bị thương đang giấu mình, cần thời gian, cần nơi yên tĩnh liếm vết thương đau rỉ máu chưa lành.

Cuối năm anh nhận được một lời mời qua thư điện tử không rõ của ai và thế là Noel đầu tiên trở về Việt Nam anh đến dự buổi vui của Câu Lạc Bộ Thiền do Kay tổ chức ở phố Tô Ngọc Vân trên Hồ Tây. Đây là một ông người Đức đang làm việc về mội trường ở Việt Nam. Ông là học trò của Thiền Sư Thich Nhất Hạnh bên Pháp. Anh mua một hộp bia lon Heineker ở cửa hàng bên cạnh xách lên. Mấy cô đứng ở cửa ra vào đỡ những quà mọi người mang đến, cả bánh chưng, bánh gai, ga tô, hoa quả... Họ chia ra và xếp xen kẽ lên các bàn. Đến giờ mọi người đứng vây quanh im lặng thầm cám ơn Tạo Hóa cho các đồ ăn để sống và khỏe mạnh rồi người nọ chọn lấy món ăn cầm lên mời người bên cạnh. Có khoảng ba mươi người, đủ các lứa tuổi. Có mấy đôi vợ chồng trẻ. Lại có cả mấy người nước ngoài. Cái ông có bộ râu quai nón rậm đứng mé bên kia bàn anh nhận ra ngay là ông dạy Yoga trên vô tuyến. Một cô nàng đưa anh cái miếng bánh mì đen kẹp mỡ muối chấm mù tạt. Cay nhưng mà sao ngon thế. Đúng là không phải ăn cái gì mà là ăn thế nào. Hình như Lâm đã từng ăn rồi, cái vị mặn đậm sâu cay này.

Ăn xong mọi người xếp hàng đi thành vòng tròn theo tiếng nhạc. Đi thật chậm, thở sâu từng bước thật vững, thật chắc, người nọ sau người kia. Mọi ý thức, hơi thở chỉ tập trung vào các bước chân. Và cứ thế đến một lúc Lâm cảm thấy mình đi như không đi, thở như không thở. Có một cái gì đó, một dòng khí vô hình, kết nối hòa đồng cả vòng người thành một.

Xong đi bộ là ngồi tọa thiền cũng theo tiếng nhạc rất khẽ. Rồi sang phần Chia Sẻ ( Sharing ) và Pháp Đàm ( discuss ). Lâm hiểu được những con người ở đây hơn. Cái thế giới quanh ta thay đổi nhiều quá, nhanh quá đến chóng mặt. Trong cơn bão lốc cuốn xóay của các giá trị vật chất, danh vọng, ảo tưởng nhiều người thèm có chỗ an trú cho Tâm mình. Và đó là Thế Giới Nội Tâm ( Inner Space ), là Thiền Định. Sau đó là họ chơi các trò chơi bịt mắt bắt dê, khua dây..., cuối cùng là một vũ điệu Meringue vòng tròn tập thể.

Lúc về Lâm cho cái cô đã mời anh miếng bánh mi mỡ muối lúc ăn đi nhờ. Cũng tiện đường. Cô ta có bạn hẹn đến đón nhưng không hiểu sao không liên lạc được nữa. Bình thường chắc Lâm sẽ có chút ngần ngại, có lẽ bởi vẻ đẹp của cô nàng, nhưng hôm nay sau buổi vui Thiền trong anh không một gợn thoáng đắn đo:

- Cô cứ ngồi lên đi, khua rồi gọi xe ở đây khó lắm. Đằng nào tôi cũng đi qua Nguyên Hồng mà.

Xe lên đường đê vắng lặng, chỉ thấy tiếng gió, tiếng động cơ. Không hiểu sao có đôi lúc Lâm có cảm giác như mình đang phóng xe ở Ba Lan. Không có tiếng nhạc, không phải ô tô. Xe máy với hai người. Đằng sau lại là một cô nàng. Xinh thật. Lúc rời đường đê xuống dốc Lâm sơ ý phải phanh gấp, cằm người phụ nữ xô lên chạm vào vai anh, và một chút tròn va chạm mềm hay cứng không rõ nữa ở phia lưng dưới vai. Lâm hít một hơi sâu rồi thở dài, cố tập trung vào chuyên môn, vào tay lái. Cảm giác nóng ấm ở sau lưng và cả ở hai bên hông anh để con đường bên hồ bỗng như dài ra. Trên xe anh như nghe thấy tiếng đập của con tim mình. Lại như nghe thấy cả tiếng đập của con tim người phụ nữ ngồi sau, cả hơi thở, cả mùi hương thôi thúc.

Bố cô nàng đã đứng đợi ở cổng. Anh hay gặp ông đi bộ ở công viên. Ông ấy cám ơn và mời anh rỗi đến chơi.

Sáng chủ nhật họ gặp nhau ở công viên, đi dạo vòng hồ, nói chuyện về âm nhạc, về hoa. Hai người rất hợp trong câu chuyện. Cuối năm khắp nơi tràn đầy tiếng nhạc và các khu cây hoa cảnh đã bắt đầu nhộn nhịp. Hóa ra bố Loan, cô nàng đi nhờ xe hôm nọ từ Hồ Tây về, là đạo diễn phim nổi tiếng. Chỉ Lâm không biết vì anh hầu như không xem phim Việt Nam từ lâu.

Chiều Lâm sang chơi. Hôm nọ tối, muộn, vội không để ý. Bây giờ anh mới thấy các dãy nhà đẹp quá, ngõ đẹp quá, với các hàng cây. Sân nhà ai cũng có các cây cảnh, cây to được chăm sóc tỉa tót. Khu của những người khá giả đây, anh nghĩ thầm. Trong nhà ông Tiến đồ đẹp, sang trọng nhưng thanh thoát, không kệch cỡm. Đập vào mắt anh là bức tượng nửa người trên, nửa cây bên dưới. Người mới có cái đầu và hai tay cầm búa, đục chăm chú đẽo vào ngực mình, chỗ vẫn còn vương dình với thân cây. Ông Tiến nói:

- Con người chưa có xong đâu mà còn đang hình thành. Mọi thứ còn đang hình thành. Thế giới luôn đang hình thành. Triết lý của đạo Phật, của Einstein đấy.

Bên cạnh là chiếc đàn Piano kê sát tường sau cái đi văng và các bức tranh, bức vẽ. Vợ ông ấy trong ảnh trông hiền và Loan có cái miệng i xì mẹ. Hai mẹ con về quê ăn giỗ. Nhà có hai con gái. Vợ chồng cô chị và các con sống ở chung cư cao cấp ngay bên kia đường. Ông ấy muốn mời anh lên sân thượng xem cái vườn treo trồng hoa và rau sạch. Lâm thích thú vì anh cũng có vườn treo và các cây thuốc.

Dọc lên theo cầu thang gỗ rộng đi lên là những bức tranh vẽ, bức ảnh chụp treo trên tường. Lâm chỉ ngó qua mấy bức ảnh ông Tiến ở hội nghị cạnh những người nổi tiếng. Có cảnh chụp ở nước ngoài. Cái làm anh chú ý lại là những thanh thép dài sẫm song song dọc dưới tay vịn bằng gỗ làm thành những dòng nhạc đỡ những nốt nhạc được móc treo vào. Nhịp Valse ba bốn và giai điệu hình như khá quen thuộc. Cứ hết một tầng là có ba khung nhạc. Ông Tiến quay lại chờ Lâm cười:

- Con Loan nó còn muốn đặt những ống âm thanh ở đây để chạy từ tầng tư xuống vừa quệt gõ nghe hết bản nhạc valse của nó.

Cứ thế hai người lên đến tầng tư và Lâm đã nghe hết trich ngang về cô gái út. Sang học múa Ba lê ở Moscva từ lúc lên mười sáu. Tốt nghiệp xong thì Liên Xô tan rã. Cậu bạn trai cùng tuổi, thân nhau từ lúc ngồi bô, tốt nghiệp hát Opera ở Bulgaria bỏ sang Ý thử vận may. Về nước Opera ai nghe, sống bằng gì. Ba Lê cũng vậy thôi. Thế là cô nghệ sỹ Ba Lê nhà ta cùng mấy người bạn học cũng bỏ sang Đức xin việc. Có mà thất nghiệp. Làm sao chen được với đội quân thất nghiệp chuyên môn cao từ chính nước Nga kéo sang. Cậu danh ca sang Pháp hát đệm trong quán bar, hát cả cho Paris by Night rồi cặp với một cô cùng đoàn hát. Còn cô vũ nữ nhà ta không chịu vào trại tị nạn ở Đức như mấy người bạn cùng đi. Cô sang Ba Lan làm bếp, rửa bát, nấu ăn trong quán ăn của bà cô họ xa, rồi sau đó đi chợ bán hàng như bao nhiêu người Việt tha hương khác. Tầng ba là phòng của Loan. Thấy ngay hình cô vũ nữ và chú lính chì của Andersen vẽ ở cửa, Lâm dừng lại ngắm nghía. Ông Tiến quay lại cười và mở cửa giới thiệu như là cho khách du lịch ấy:

- Phòng cái Loan đấy, các con lật đật Nga, con gấu Nga này nữa tôi mua từ hồi đi Liên Xô học. Ở Ba Lan nó viết thư về lần nào cũng hỏi thăm mấy đồ chơi hồi nhỏ đó. Không chịu về, cứ ở Ba Lan đi chợ. Thế mà nó lại rất hạnh phúc đấy. Nó nói không phải tiền nào cũng giống nhau. Có bà mua hàng của nó sau cứ như là phải bùa, có cái gì ngon cũng để dành mang cho nó. Nó còn kể có bà già lắm rồi, mắt kèm nhèm, chân lần từng bước một sáng nào cũng đúng giờ đến quầy hàng của nó móc ví ra đưa. Loan nó đếm lấy tiền năm tập khăn mui soa Thái lan các mầu cho vào túi đưa cho bà ấy rồi cất ví tiền vào ngực bà cẩn thận. Bà già lại lò dò ra bến xe bus. Xe đến đỗ chờ bà lên. Mọi người trên xe đều yên lặng chờ. Họ thu xếp nhường chiếc ghế trống ngay cửa. Bà già tự lò dò sờ cửa, lần tay vịn lên xe, lò dò ngồi. Tự một mình, không cầu xin, kiêu hãnh. Qua quảng trường trung tâm, nơi đông khách du lịch đi dạo, xe đỗ chờ để bà ấy xuống, ra cạnh tường thành đứng bán khăn mùi soa. Cái Loan nó nghĩ rằng những tập khăn tay của nó từ tay bà có lẽ đã ở khắp các nước Châu Âu. Sau này nó còn tự thêu thêm vào khăn dành cho bà lão đó hai chữ K, L vào góc khăn như một đánh dấu. Nó kể có lúc thấy trong ví của bà cả những tờ một trăm đô ai đó mua tập khăn, phải gói lại riêng ra để bà về cất đi. Rồi không thấy bà ấy đến nữa. Nó đợi khóc suốt. Những đồng tiền bán khăn cho bà nó vẫn giữ cùng với năm tập khăn trong cái hộp này. Nó nói đây là của hồi môn về nhà chồng sau này. Con bé sống vẫn như người trong các vở Ba Lê xưa ấy.

Tầng tư có hai phòng. Một phòng toàn sách, máy tính, máy in của ông Tiến. Một phòng tranh, một xưởng vẽ nhỏ thì đúng hơn. Có một bộ bàn ghế mây là đến cái sân đầy chậu trồng đủ các loại cây. Kể ra thì cũng hơi lộn xộn, cây cảnh, cây hoa, rau quả. Lại thêm các loại lan treo dọc tường. Ấn tượng nhất có lẽ là cây Mai Tứ Quý và cái chậu vuông trồng nó kiểu trông lạ mắt. Nói chung Lâm không để ý đến cái vườn cây lắm. Cả bản nhạc dọc tường và những gì liên quan đến cô vũ nữ Lọ Lem đi chợ kia cũng không còn xáo động tâm trí anh nữa. Anh chăm chú nhìn bức tranh đen trắng đang vẽ dở trên khung ở ngay của ra sân. Bức tranh về Bờ Hồ ngày xưa. Tàu điện, hàng gánh và mấy đứa trẻ đang chúi mũi vào các ống nhìn vào cái thùng.

- Đây là Xi nê ma thùng rong đấy, thời Pháp. Trả tiền là được nhòm qua cái ống này vào thùng phim. Không còn thấy gì xung quanh nữa, một mình chui vào trong một thế giới khác, các bộ phim họat hình, các chuyện cổ tích. Phim câm. Ông người Tàu, tay quay cần chạy phim, miệng thuyết minh, giọng lơ lớ. Cứ hết tiền là ông giật giây, miếng gỗ sập xuống che hết ống nhòm phim. Các cô cậu lại đành quay về với thế giới thực mà vẫn cứ lâng lâng các cảnh trong phim. Bờ Hồ hồi đó đấy. Các gánh hàng hoa bán rong từ đền Ngọc Sơn đến Tràng Thi, các phường xẩm hát rong rải rác quanh bến tàu điện. – Ông Tiến giải thích – Nhà tôi hồi xưa ở phố hàng Bông. Hồi bé hay được bố cho hai chị em ra bờ hồ ăn kem que, xem Xi nê thùng. Bộ phim tôi vẫn nhớ là phim hoạt hình về bà mẹ tìm được đưa con bị lạc. Tối về nhớ lại bộ phim, không ngủ được lấy bút giấy vẽ lại các cảnh chính. Tôi đem theo các tranh vẽ truyện phim đó theo bố mẹ đi tản cư ở Tuyên Quang hồi Pháp vào chiếm Hà nội. Ba tôi là giáo viên trường Bưởi xưa. cũng nhiều lần ba mợ cho hai chị em tôi vào rạp xem, rạp Majestic, rạp Lạc Hồng. Tôi gần như được xem hết những bộ phim của vua hề Charle chiếu hồi đó trong rạp nhưng vẫn cứ mê xem phim thùng rong như trẻ con mê ăn quà vặt vậy.

Hai người ngồi uống trà Diệp Hạ Châu mà Lâm mang sang làm quà. Ông Tiến kể tiếp, nhân thể giới thiệu một bức tranh khác đã được treo trên tường ngay sát bậc cầu thang xuống:
- Đây là nhà ông Tự, nơi chúng tôi tản cư hồi kháng chiến. Cái sân này phơi đầy thóc. Đây là dãy nhà tá điền. Chái nhà bên to này là chỗ ông Tự dành cho nhà tôi ở. Chị Hà tôi đang ngồi học, còn tôi đây. Hồi ấy tôi lên sáu còn chị Hà mười lăm. Còn một anh dưới chị Hà ốm chết lúc hai tuổi.

Bức vẽ treo bên cạnh là phong cảnh chiều vùng núi. Mấy cô người dân tộc Trại đang lội qua suối. Lâm lại chú ý hơn bức tranh bức tranh treo tiếp dưới ký họa một khuôn mặt đàn ông trẻ, khắc khổ, càng xấu hơn với cái môi trên sứt rõ.

- Anh Sứt đấy, họ hàng xa gọi ông Tự là Bác. Bố mẹ chết đói năm bốn nhăm. Anh ấy sống với các tá điền. Biết làm đủ mọi việc. Anh ấy còn lấy dây rừng, vót tre đan cho chị Hà những con cá, con cào cào, cả Nàng Tiên Cá, cả những con vật anh ấy tưởng tượng ra từ những truyện thần thoại chị Hà kể. Trung Thu anh ấy còn làm cho tôi một cái đèn kéo quân có hình kể về Trương Chi và Mỵ Nương. Đây là bức tranh vẽ lớp học Bình Dân buổi tối hồi kháng chiến. Cô giáo Hà đây. Anh Sứt ngồi đây. Tôi vẽ theo bức ảnh chụp được in lên báo hồi đó. Phong trào xoá nạn mù chữ mà. Tôi cũng đứng xem chụp ảnh hôm đó. Mọi người đang đọc theo chị Hà các chữ viết trên bảng đấy:

Người ta đi chợ thì vui
Còn tôi đi chợ phải chui cổng Mù
Mù là hồi đó ở chợ Bâm họ làm hai cổng. Cái cổng thấp gọi là cổng Mù. Ngoài cổng chợ họ treo các khẩu hiệu. Ai không đánh vần được, không đọc được là không được đi cổng chính, phải chui để vào chợ.

Ông đạo diễn say sưa kể về khoảng thời gian tuổi thơ của ông theo gia đình tản cư chạy Tây. Quả thực tuổi thơ ấu của ai dù trong hoàn cảnh nghèo khó hay giầu sang, trong chiến tranh hay yên bình cũng là phần cuộc đời đẹp nhất của con người.

Hai người có vẻ hợp chuyện. Uống hết ấm trà chủ nhà đã giới thiệu xong mấy bức tranh vẽ, bức ảnh chụp có trên tầng tư. Lúc xuống chỗ bậc xoay có treo một bức tranh vẽ to ông Tiến dừng khách lại:

- Đây là tôi vẽ đêm liên hoan văn nghệ thanh niên làng. Trong tranh bức phông vải trắng to này là ông Tự đóng góp đấy. Thanh niên, du kích trong làng Đồng Xe cả tuần chuẩn bị, luyện tập tiết mục biểu diễn ở sân nhà ông ấy. Bà Tự tự tay lo ấm chè tươi, nồi sắn luộc, mật mía chấm cho mọi người ăn lấy sức hát, múa đấy. Anh có thấy các bóng Silhouette bập bùng in lên màn phông không. Ba nam, ba nữ múa gặt tập đoàn đấy. Bóng này là bóng chị Hà, còn đây là anh Sứt. Cả một đống lửa đốt đằng sau để hắt bóng những người diễn lên màn phông kiểu như đèn kéo quân ấy. Thực ra mọi người ra biểu diễn có phông màn che, không thấy khán giả, không ngượng, đâm rất tự nhiên, say sưa. Anh Sứt tuyên truyền khắp làng là có tiết mục xem chiếu bóng Xi nê ma. Bà con náo nức. Làng bên cũng kéo sang đông lắm Nhiều người chỉ nghe kể về chiếu bóng chứ đã có ai đã được xem nó đâu. Anh Sứt là cũng được nghe tôi kể, hơn nữa là được xem những tranh vẽ của tôi về những bộ phim nhòm ống rong Bờ Hồ. Chị Hà thì kể cho anh ấy về những bộ phim xem trong rạp. Nhớ lại tôi thấy anh Sứt cũng có cái na ná giống nhân vật Charle. Giống ở cái tội nghiệp, ở lòng nhân hậu và hơn tất cả là sự đam mê đến ngây thơ. Chị Hà tôi hình như cũng giống ai đó trong phim.

- Bác ấy chắc có cái gì của các nhân vật nữ trong “ Thời Hiện Đại ” hay “ Ánh Đèn Đô Thị “ của Charle.– Lâm nói.

- Hình như thế. Con Loan thì rõ quá. Có những con người, có những nhân vật, không có nổi bộ phim. – Ông Tiến thở dài. Không hiểu là tâm trạng cho những con người giống bác Hà, giống Loan hay là tâm trạng của người đạo diễn vẫn thèm khát có một bộ phim của mình, cho mình, cho những nhân vật của mình, một bộ phim thật.

Hai người sóng vai nói chuyện, chậm rãi đi xuống từng bậc cầu thang. Có lúc dừng lại xem tranh hay để nghe bác Tiến nhớ lại, kể lại một ký ức xưa:

- Hôm đó biểu diễn gần hết tiết mục cuối là trời đổ mưa to. Mưa như trút nước. Mọi người chạy phông màn, đồ lề. Tôi được phân công đội nón, khoác tấm ni lông bấm đèn pin soi cho mọi người dọn dẹp. Lúc về anh Sứt cõng tôi. Chị Hà bị ngấm nước mưa, tối lên cơn sốt. Anh Sứt lại đội nón đi tìm y sỹ, tìm thuốc cho chị ấy. Dù sao đó cũng là đêm văn nghệ kháng chiến làm nao nức lòng người dân làng Đồng Xe huyện Sơn Dương Tuyên Quang năm ấy. Nhiều người còn về khoe là đã được xem chiếu bóng Xi nê ma. Lần đầu tiên trong đời. Bộ phim đầu tiên được xem, dù là phim bóng chiếu lên vải bập bùng nhờ đống lửa đốt phía sau sẽ còn mãi trong tâm trí họ. Có lẽ tổ tiên ta khi xưa nhảy nhót quây quần bên đống lửa nướng thú rừng săn được cho bữa tối, cũng đã xem những cảnh phim đầu tiên rồi, bập bùng trên vách hang đá đó. Cái gì lần đầu cũng là khó quên nhất, như mối tình đầu, nó theo ta suốt cuộc đời.

- Và nhiều năm sau, trong số các khán giả buổi chiếu bóng đó đã có người đã trở thành đạo diễn nổi tiếng - Lâm chỉ vào bức ảnh đen trắng phóng to treo trong phòng khách tầng một. Trong ảnh là ba sinh viên Việt Nam với các sinh viên Liên Xô, các thày giáo trong sân trường Điện Ảnh Moscva. Bác Tiến đứng ở hàng đầu, trông trẻ con quá, nhưng Lâm nhận ra ngay qua một số nét trên mặt.

- Nhưng tai họa thì không cần chờ đến nhiều năm tháng sau đâu. Chỉ một tuần sau hôm biểu diễn văn nghệ là bão tố ập đến huyện Sơn Dương này. Cải cách ruộng đất - Ông Tiến im lặng rồi khẽ thở dài nói tiếp - Ông Tự bị Đội Cải Cách quy địa chủ. Cả hai vợ chồng đều bị giam đói. Hôm đấu tố bà Tự ngất đi, ông Tự bị trói. Chị Định, con dâu lên tố cáo bố mẹ chồng bóc lột, sắp đến ngày đẻ còn phải ra đồng bắt cua, bắt cá. Làm không đúng ý địa chủ bố chồng còn bị đánh, bị đói. Chị ấy giơ cái gáo dừa lên là vật chứng. Đánh ác đến nỗi nứt cả gáo ra. Cứ mỗi lần sau lời tố cáo bà chỉ huy của Đội Cải Cách hỏi: "Thằng địa chủ kia, mày nhận tội chưa". Ông Tự còn chưa kịp phản ứng gì là một anh vung tay bắt nhịp hô to. Tất cả mọi người đều vung tay ba lần và hô theo: " Đả đảo địa chủ cường hào gian ác ". Cả nhà tôi cũng vậy. Mợ tôi và chị Hà vừa vung tay lên theo vừa khóc. Sợ lắm. Mấy anh tá điền cũng lên đấu ông Tự. Cuối cùng đến trưa là xử bắn. Ba tiếng súng. Chị Hà sợ quá ngất đi. Anh Sứt bị đội giam vì lén tiếp tế đồ ăn cho địa chủ Việt gian nhưng sau được thả nhờ thành phần cố nông, thành phần bị bóc lột nhiều nhất. Sau đợt đấu tố đó Tây ném bom Tuyên Quang, gia đình tôi chạy tản cư sang Thái Nguyên, cũng có họ hàng ở đó. Ba tôi không dạy học nữa mà làm trong ty thông tin kháng chiến, viết bài, chụp ảnh.

- Thế còn bà Tự và các con.

Thảm lắm. Khi anh Định về thăm thì nhà cửa đã tan nát. Cánh tá điền dỡ lấy hết. Bà Tự cũng ốm chết ngay sau đó. Vợ anh ấy nghe nói chửa với một cán bộ của Đội. Anh bộ đội cấp dưới đi cùng phải tháo hết đạn trong súng lục của anh Định không anh ấy liều mất. Khó lắm, phải nhờ cả du kich mới đưa được anh Định đi, trở về đơn vị. Anh ấy hy sinh ở Điện Biên Phủ.

Ông Tiến xúc động lặng đi, lấy chai rượi Zambrovski con gái mang về mời Lâm, nói sang chuyện khác:

- Rượu Ba Lan này nó dịu hơn Vodka Nga. Anh thử với bánh mì đen và mỡ muối con Loan nó đi mua ở cửa hàng bán đồ ăn Nga đấy. Thêm tí hạt tiêu và hành tây, cà chua sống là đúng chất người Nga rồi. Bên ấy anh có hay ăn thứ này không. Loan nó bảo người Nga mang sang bán ở chợ bên Ba Lan. Nó ăn rồi nghiện. Cũng là do bộ phim "Bài ca người lính " của Nga nó xem. Anh xem chưa. Cái cảnh anh lính Aliosa gặp cô gái cùng đi chui trên tàu hỏa. Chàng lính mời cô miếng bánh mì kẹp mỡ muối ấy.

- Có, cháu có xem. Cháu rất thích bộ phim đó. Còn bánh mì kẹp mỡ cháu chỉ ăn đúng một lần. Hồi mới sang nghiên cứu sinh, cũng lấy hàng ra chợ Lodz bán. Lúc về cùng toa tàu với một cô, cô ấy mời ăn bánh mì kẹp mỡ muối Nga. Lâu lắm hôm nay mới thấy lại cái vị béo, đậm cay ngon như vậy...

Lúc về Lâm đi qua công viên. Mặt hồ êm ả. Lâm nhớ tới câu chuyện của ông Tiến kể về buổi văn nghệ chiếu bóng thời cải cách ruộng đất xưa và nhũng bức tranh treo ở cầu thang. Có lẽ hôm nào anh phải trở lại để nghe ông kể tiếp về số phận anh Sức, chị Hà, anh Định.

Có bao nhiêu nhân vật như vậy mà không có nổi bộ phim.

Lâm còn muốn đến để xem kỹ lại cái bản nhạc treo dọc cầu thang, bản nhạc Valse của Loan ấy. Và cũng muốn biết, muốn nhìn lại xem Loan có phải cái cô ở chợ Lodz bên Ba Lan năm xưa không. Cái cô đã mời anh miếng bánh mì kẹp mỡ muối Nga ấy.