Click xem tên bài viết 
http://tranductrungabc.blogtiengviet.net/disp/cat 
=========================================================
Trường Ca của Nguyễn Hoàng Đức
Diễn Từ
Trong một buổi tối , đặc biệt giành cho tôi thế này, đặc biệt nhất là sự có mặt của các họa sĩ danh tiếng, nhà văn, nhà thơ, các học giả trí thức, và có cả những linh mục, tôi thấy nếu tôi nói vo thì thật là khiếm nhã, bởi thế mà tôi đã soạn thảo một bài diễn từ nhỏ (mini), để muốn đọc một cách chính thức trước toàn thể quí vị. Tại sao với một thể tạng văn học không đến nỗi quá còi cọc, tôi lại soạn một bài diễn từ nhỏ? Bởi nếu soạn vạm vỡ quá nó sẽ phá vỡ sự gần gũi ấm áp của một Salon văn nghệ ấm cúng, nên tôi đã lựa chọn soạn một diễn từ nhỏ để nó ấm áp mà vẫn đủ kính trọng khi không bỏ sót những gì mình định bày tỏ. http://tranductrungabc.blogtiengviet.net/disp/cat =========================================================
Trường Ca của Nguyễn Hoàng Đức
Diễn Từ
Kính chào tất cả các quí vị họa sĩ, nhà văn, nhà thơ, các học giả trí thức, các nhà báo, và các quí cha linh mục, cùng tất cả các bạn bè. Đêm nay tôi là người nhận được nhiều hân hạnh nhất, được mọi người đến tham dự chỉ vì một lý do có thể rất ảo tưởng ở thời đại siêu công nghệ này, rằng nghe tôi đọc thơ. Nữ thi sĩ Ba Lan Szymborska người đoạt giải Nobel đã bày tỏ đặc ân của ân sủng này như sau: có dăm bảy người còn lại nghe thơ chỉ vì họ phải trú mưa.
Vậy mà tối nay không hề mưa to gió lớn, quí vị vẫn đến để nghe thơ tôi. Lời đầu tiên cũng là lời sau hết tôi xin cám ơn thịnh tình của quí vị, với tôi và với thơ. Đó là một thứ tình cảm sâu lắng và chú mục, chứ không phải thứ tình cảm đến với thơ ào ào như người cưỡi ngựa xem hoa nơi hội chợ. Và tình cảm sâu lắng đó đang đổ dồn vào tôi. Tôi thực sự cảm kích xúc động sâu xa khi được đón nhận niềm hân hạnh này. Cám ơn quí vị và cũng cám ơn họa sĩ Lê Thiết Cương, chủ nhân đã giành cho tôi sự ưu ái này.
Kẻ hành hương từ đời đến thơ
trich đoạn
trich đoạn
Địa Trung hải
Sóng êm gió thuận
thuyền tôi lướt qua đảo Cờ-rét
rồi cập bờ đông nam Hy Lạp
tôi neo thuyền vào bờ
lần theo hải đồ
băng qua vùng đồi trọc
tìm đến mộ Homer
Sóng êm gió thuận
thuyền tôi lướt qua đảo Cờ-rét
rồi cập bờ đông nam Hy Lạp
tôi neo thuyền vào bờ
lần theo hải đồ
băng qua vùng đồi trọc
tìm đến mộ Homer
Kia rồi! tôi nhận ra
Bia đá hình đàn lia
mọc giữa những khối đá
chồng xếp lên nhau
tầng tầng lớp lớp
lòng ngậm ngùi
tôi hái đoá hoa dại lớn
đặt lên bia mộ
hồn cung kính gọi
hỡi Homer cao cả
người với những vần thơ bất hủ
đã mở chân trời thơ
như một bình minh chói lọi
cho hôm qua hôm nay
và mãi mãi
tôi từ muôn dặm đến đây
chẳng quản đường xa
và bao khó nhọc
muốn xin người
chỉ bảo cho tôi
Bia đá hình đàn lia
mọc giữa những khối đá
chồng xếp lên nhau
tầng tầng lớp lớp
lòng ngậm ngùi
tôi hái đoá hoa dại lớn
đặt lên bia mộ
hồn cung kính gọi
hỡi Homer cao cả
người với những vần thơ bất hủ
đã mở chân trời thơ
như một bình minh chói lọi
cho hôm qua hôm nay
và mãi mãi
tôi từ muôn dặm đến đây
chẳng quản đường xa
và bao khó nhọc
muốn xin người
chỉ bảo cho tôi
Những khối đá bỗng rùng mình
Lay chuyển... nứt ra...
Hình hài ông già mù
Ôm chiếc đàn lia cổ
chập chờn sương khói
dâng lên như thực như hư
Lay chuyển... nứt ra...
Hình hài ông già mù
Ôm chiếc đàn lia cổ
chập chờn sương khói
dâng lên như thực như hư
Nào hỡi chàng trai trẻ
giọng ảo ảnh lâng lâng
nhẹ tựa hương đưa
ta biết chàng
đã vượt qua một cuộc hành trình
đầy gian lao thử thách
mong tìm một đường thơ
vậy ta sẵn lòng truyền lại
cho chàng một người chí khí
tất cả những gì
ta hiểu về thơ
giọng ảo ảnh lâng lâng
nhẹ tựa hương đưa
ta biết chàng
đã vượt qua một cuộc hành trình
đầy gian lao thử thách
mong tìm một đường thơ
vậy ta sẵn lòng truyền lại
cho chàng một người chí khí
tất cả những gì
ta hiểu về thơ
Thưa người, tại sao
Lũ cướp biển lại thả tôi ra
Khi biết rằng
Tôi sẽ làm thi sĩ ?
Lũ cướp biển lại thả tôi ra
Khi biết rằng
Tôi sẽ làm thi sĩ ?
Chẳng có gì lạ!
Vì chúng không gột nổi
lối quan niệm ngày xưa
cái thời Hy Lạp
đâu đâu cũng gặp
nhan nhản người làm thơ
lân la quán hàng
sân vận động
chợ trời
đọc và vịnh thơ
ngâm những chuyện tầm phào
mua vui cho mọi người
thay sách vở
sống qua ngày!
Vì chúng không gột nổi
lối quan niệm ngày xưa
cái thời Hy Lạp
đâu đâu cũng gặp
nhan nhản người làm thơ
lân la quán hàng
sân vận động
chợ trời
đọc và vịnh thơ
ngâm những chuyện tầm phào
mua vui cho mọi người
thay sách vở
sống qua ngày!
Tại sao lại phải
Thay sách vở để mua vui?
Thay sách vở để mua vui?
Vì hồi đó
sách làm bằng da thuộc
những vần thơ châu ngọc
được viết lên da
đóng thành dăm ba quyển
giành cho vua và các nhà quí tộc
những thị dân tiền không đủ
sao dám sờ vào sách
nên phải cần
dăm thi khách phiêu du
ngâm nga những vần thơ truyền khẩu
sách làm bằng da thuộc
những vần thơ châu ngọc
được viết lên da
đóng thành dăm ba quyển
giành cho vua và các nhà quí tộc
những thị dân tiền không đủ
sao dám sờ vào sách
nên phải cần
dăm thi khách phiêu du
ngâm nga những vần thơ truyền khẩu
Làm nhà thơ rẻ rúm vậy sao?
Không! giờ đã khác
Sao bác tôi lại dặn
Con đường làm thơ là đường ngắn nhất ?
Con đường làm thơ là đường ngắn nhất ?
ngắn nhất để đi đâu?
Đi vào đường đời!
Và lập nghiệp đời!
Và lập nghiệp đời!
Nếu vậy thì không!
Con đường làm thơ là đường gian nan nhất!
Và là đường dài nhất
Con đường làm thơ là đường gian nan nhất!
Và là đường dài nhất
Anh bạn hãy nhìn
Ta cả đời hành hương
khắp hang cùng ngõ hẻm
hát những vần thơ
chắt ra từ máu thịt mình
những ngón tay buốt tê
giữa những dây đàn căng mạch máu
Ta cả đời hành hương
khắp hang cùng ngõ hẻm
hát những vần thơ
chắt ra từ máu thịt mình
những ngón tay buốt tê
giữa những dây đàn căng mạch máu
ta hát – hát để quên đi nỗi đau
ta hát bằng nỗi đau
ta hát để át đi nỗi đau người khác
ta hát để mang nỗi đau của người khác theo mình
dẫu vậy
chưa một lần nỗi đau dứt cơn
ta hát đến mù hai mắt
để mong có ngày
nỗi đau nhân loại
mỉm một nụ cười
anh bạn thấy đấy
ta ngâm suốt đời
những vần thơ bất hủ
trên đôi chân chai sạn
thi gan cùng đá sỏi
trên những ngón tay rớm máu
riết chặt những dây đàn trăn trở
bằng một buồng phổi khát khao
chẳng bao giờ không mang cơn đói lỡ độ đường!
lỡ lòng người!
lỡ thi ca!
và lỡ nhân tình thế thái!
vậy thì làm sao có thể
nói rằng: con đường làm thơ là đường ngắn nhất!
ta hát bằng nỗi đau
ta hát để át đi nỗi đau người khác
ta hát để mang nỗi đau của người khác theo mình
dẫu vậy
chưa một lần nỗi đau dứt cơn
ta hát đến mù hai mắt
để mong có ngày
nỗi đau nhân loại
mỉm một nụ cười
anh bạn thấy đấy
ta ngâm suốt đời
những vần thơ bất hủ
trên đôi chân chai sạn
thi gan cùng đá sỏi
trên những ngón tay rớm máu
riết chặt những dây đàn trăn trở
bằng một buồng phổi khát khao
chẳng bao giờ không mang cơn đói lỡ độ đường!
lỡ lòng người!
lỡ thi ca!
và lỡ nhân tình thế thái!
vậy thì làm sao có thể
nói rằng: con đường làm thơ là đường ngắn nhất!
Vâng! Tôi đã thấy
Nhưng xin người nói rõ nguồn cơn
Nhưng xin người nói rõ nguồn cơn
Người ta vẫn bảo
Ăn để mà sống
chứ không phải sống để mà ăn
vậy thì chúng ta không thể
đem thơ đổi lấy cuộc đời
trái lại thi nhân có nghĩa
là đem hết trái tim mình
hết trí tuệ mình
hết sức lực mình
và hết cuộc đời mình
đổi lấy những vần thơ
với con người
cuộc sống không có nghĩa
chỉ là được sống
mà là sống để làm một điều chi có nghĩa!
Ăn để mà sống
chứ không phải sống để mà ăn
vậy thì chúng ta không thể
đem thơ đổi lấy cuộc đời
trái lại thi nhân có nghĩa
là đem hết trái tim mình
hết trí tuệ mình
hết sức lực mình
và hết cuộc đời mình
đổi lấy những vần thơ
với con người
cuộc sống không có nghĩa
chỉ là được sống
mà là sống để làm một điều chi có nghĩa!
với thi nhân
sống không có nghĩa
giữ lấy cuộc đời
mà sống để sáng tạo
những vần thơ ý nghĩa cho đời!
sống không có nghĩa
giữ lấy cuộc đời
mà sống để sáng tạo
những vần thơ ý nghĩa cho đời!
Cuộc sống con người
Là cuộc sống mang ý nghĩa về cuộc sống
bởi con người không sống
như hình thức tồn tại
của gốc cây hòn sỏi bờ sông hay núi đá
mà con người sống
khi cố tìm lý do để sống!
Là cuộc sống mang ý nghĩa về cuộc sống
bởi con người không sống
như hình thức tồn tại
của gốc cây hòn sỏi bờ sông hay núi đá
mà con người sống
khi cố tìm lý do để sống!
Anh bạn hãy nhìn xem
suốt đời chưa một lần ta thấy
một kẻ ăn mày
một kẻ đói khổ
một kẻ rách rưới nào tự tử
nhưng thấy rất nhiều
những chiếc đầu treo trên thòng lọng
vì đã không tìm ra
lý do cho đời sống của mình
suốt đời chưa một lần ta thấy
một kẻ ăn mày
một kẻ đói khổ
một kẻ rách rưới nào tự tử
nhưng thấy rất nhiều
những chiếc đầu treo trên thòng lọng
vì đã không tìm ra
lý do cho đời sống của mình
Anh bạn hẳn biết
Nhà nông trồng lúa cho đời
thợ gốm chế chum sành
và thợ may làm ra quần áo
vậy là thi nhân ta sẽ làm gì?
Nhà nông trồng lúa cho đời
thợ gốm chế chum sành
và thợ may làm ra quần áo
vậy là thi nhân ta sẽ làm gì?
Hẳn ta chẳng có việc gì khác hơn
Là lên đường tìm kiếm
Ý nghĩa của cuộc đời!
Là lên đường tìm kiếm
Ý nghĩa của cuộc đời!
Hãy đi tìm ý nghĩa của cuộc sống!
Ý nghĩa cuộc sống làm cho cuộc sống khát sống hơn!
Ý nghĩa cuộc sống sẽ tôn vinh cuộc sống!
Và ý nghĩa cuộc sống làm cho cuộc sống có lý do để sống!
Anh bạn hãy xem
những nhân vật của ta
Iliad và Odise
chẳng phải lúc nào họ cũng lên đường
đi tìm ý nghĩa cuộc đời
toàn thể đội quân Hy Lạp
vượt biển nhắm Troy
người anh hùng Hector
bị Asin giết
rồi đến lượt Asin
người tắm thánh linh
toàn thân thể
đã bị đối phương
nhắm trúng gót chân – nơi duy nhất
còn vương da thịt cuộc đời
và chàng đã gục xuống
tất cả những anh hùng
và những chiến binh dũng cảm
quân Hy Lạp và quân Troy
ngã xuống!
phải chăng vì sự khải hoàn
cho sức mạnh
Không! tất cả những cái chết đó
Là vì cuộc đi tìm
Ý nghĩa của cuộc đời
những nhân vật của ta
Iliad và Odise
chẳng phải lúc nào họ cũng lên đường
đi tìm ý nghĩa cuộc đời
toàn thể đội quân Hy Lạp
vượt biển nhắm Troy
người anh hùng Hector
bị Asin giết
rồi đến lượt Asin
người tắm thánh linh
toàn thân thể
đã bị đối phương
nhắm trúng gót chân – nơi duy nhất
còn vương da thịt cuộc đời
và chàng đã gục xuống
tất cả những anh hùng
và những chiến binh dũng cảm
quân Hy Lạp và quân Troy
ngã xuống!
phải chăng vì sự khải hoàn
cho sức mạnh
Không! tất cả những cái chết đó
Là vì cuộc đi tìm
Ý nghĩa của cuộc đời
Cái chết – làm cho người ta thấm thía hơn
Giá trị cuộc sống
Giá trị cuộc sống
Cái chết – làm người ta hiểu hơn
sống để làm gì
sống để làm gì
cái chết làm người ta sợ chết hơn
và muốn sống hơn
và muốn sống hơn
cái chết – là bài học để con người biết sống
một cuộc đời ý nghĩa
một cuộc đời ý nghĩa
và thi ca cũng vậy
nó luôn luôn lên đường
tìm ý nghĩa cuộc đời
nó không lần theo máu chiến trường
đếm những xác chết
không lần theo mồ hôi
để đếm công lao động
mà nó là cuộc lên đường đi tìm ý nghĩa......
............
nó luôn luôn lên đường
tìm ý nghĩa cuộc đời
nó không lần theo máu chiến trường
đếm những xác chết
không lần theo mồ hôi
để đếm công lao động
mà nó là cuộc lên đường đi tìm ý nghĩa......
............
Đó là đường đời của những vần thơ
Còn chính thơ
Nó là gì?
Xin người hãy chỉ cho tôi!
Còn chính thơ
Nó là gì?
Xin người hãy chỉ cho tôi!
Nàng thơ mọc cánh
từ cuộc đời
và vút bay đi
chở theo
không mang trọng lượng cuộc đời
mà chỉ mang theo hình ảnh và ý nghĩa
từ cuộc đời
và vút bay đi
chở theo
không mang trọng lượng cuộc đời
mà chỉ mang theo hình ảnh và ý nghĩa
nhưng chiếc bóng của một vật thể
nếu biết chiếu soi
sẽ lớn hơn và lớn hơn vô hạn
vật thể sinh ra nó
thi ca là cuộc lên mầm
hình ảnh của cuộc đời
hình ảnh đó tuỳ tài năng người nghệ sĩ
sẽ lớn hơn một lần hai lần
trăm lần hay cả vạn lần...
nếu biết chiếu soi
sẽ lớn hơn và lớn hơn vô hạn
vật thể sinh ra nó
thi ca là cuộc lên mầm
hình ảnh của cuộc đời
hình ảnh đó tuỳ tài năng người nghệ sĩ
sẽ lớn hơn một lần hai lần
trăm lần hay cả vạn lần...
anh bạn trẻ
hãy thử nhìn ngọn lửa
nếu nó được đưa vào lò bánh
sẽ thành lửa nướng bánh mì
nếu được thắp trong đêm
sẽ thành đèn soi sáng
hãy thử nhìn ngọn lửa
nếu nó được đưa vào lò bánh
sẽ thành lửa nướng bánh mì
nếu được thắp trong đêm
sẽ thành đèn soi sáng
còn ngọn lửa của thi ca
là cuộc cưu mang tất cả
những ngọn lửa cuộc đời
nó thắp trong tim tình nhân
thành tình yêu nồng cháy
thắp trong đôi mắt
thành lửa soi trí tuệ
thắp sáng mặt trời
thành ngọn đèn chân lý
thắp sáng trăng sao
thành tiếng nói thì thầm
thắp đầu ngọn nến
thành không khí linh thiêng
thắp đống củi
thành tình bầu bạn
leo lét ngọn đèn
thành lời di chúc
và đốt bùng thi thể
thông ngôn về cuộc luân hồi
của cuộc đời
tái sinh vĩnh cửu
là cuộc cưu mang tất cả
những ngọn lửa cuộc đời
nó thắp trong tim tình nhân
thành tình yêu nồng cháy
thắp trong đôi mắt
thành lửa soi trí tuệ
thắp sáng mặt trời
thành ngọn đèn chân lý
thắp sáng trăng sao
thành tiếng nói thì thầm
thắp đầu ngọn nến
thành không khí linh thiêng
thắp đống củi
thành tình bầu bạn
leo lét ngọn đèn
thành lời di chúc
và đốt bùng thi thể
thông ngôn về cuộc luân hồi
của cuộc đời
tái sinh vĩnh cửu
...
Một ngọn lửa mang vô vàn ý nghĩa
về sự sáng của nó
hơn cả thế
một ngọn lửa
có thể thắp lên
muôn vàn ngọn lửa
về sự sáng của nó
hơn cả thế
một ngọn lửa
có thể thắp lên
muôn vàn ngọn lửa
Nước cũng vậy
Nó từ muôn ngọn nguồn
chảy về muôn ngả
nước chảy
từ những đám mây
từ đỉnh núi
từ lòng đất
từ ngấn lệ
từ mồ hôi
từ máu
chảy thành
nước của sự sống
nước rửa tội
nước hội nhập
khi lao về cửa biển
và nước thánh hoá cuộc đời cát bụi
khi vọt cánh lên mây...
Nó từ muôn ngọn nguồn
chảy về muôn ngả
nước chảy
từ những đám mây
từ đỉnh núi
từ lòng đất
từ ngấn lệ
từ mồ hôi
từ máu
chảy thành
nước của sự sống
nước rửa tội
nước hội nhập
khi lao về cửa biển
và nước thánh hoá cuộc đời cát bụi
khi vọt cánh lên mây...
Ý nghĩa của đời sống là vô tận
Và nghệ sĩ tài năng
Chính là người nâng cánh cuộc đời
Bay vào cõi đẹp không bến không bờ
bởi thế mà
nghệ thuật cò con có thể còn mặc cả
còn nghệ thuật lớn lao
là một cuộc lên men vô tận
hình ảnh cuộc đời
ý nghĩa cuộc đời
vẻ đẹp cuộc đời
vì thế không thể nào mặc cả!
Và nghệ sĩ tài năng
Chính là người nâng cánh cuộc đời
Bay vào cõi đẹp không bến không bờ
bởi thế mà
nghệ thuật cò con có thể còn mặc cả
còn nghệ thuật lớn lao
là một cuộc lên men vô tận
hình ảnh cuộc đời
ý nghĩa cuộc đời
vẻ đẹp cuộc đời
vì thế không thể nào mặc cả!
Còn thơ tứ tuyệt thì sao
Đó có phải là một bài thơ vừa đủ
để chiêm ngưỡng một cảm xúc
hay một ý nghĩa nào?
Đó có phải là một bài thơ vừa đủ
để chiêm ngưỡng một cảm xúc
hay một ý nghĩa nào?
Thơ tứ tuyệt là sao
Ta chưa từng nghe thấy?
Ta chưa từng nghe thấy?
Thơ tứ tuyệt là thơ bốn câu
Câu đầu là mở ra
Hai câu giữa là phá
Và câu thứ tư là khép lại!
Câu đầu là mở ra
Hai câu giữa là phá
Và câu thứ tư là khép lại!
À, ta hiểu rồi
lần đầu tiên ta biết một bài thơ
có thể ngắn nhường nào!
lần đầu tiên ta biết một bài thơ
có thể ngắn nhường nào!
Để loan báo một cảm xúc
Thì cần gì bốn câu
chỉ một câu là đủ
để tìm kiếm ý nghĩa
thì sao bốn câu thơ
lại trọn gói bằng
một câu triết học
nhưng nghệ thuật không phải vậy !
Thì cần gì bốn câu
chỉ một câu là đủ
để tìm kiếm ý nghĩa
thì sao bốn câu thơ
lại trọn gói bằng
một câu triết học
nhưng nghệ thuật không phải vậy !
Nghệ thuật không phải
sự loan báo về một nụ hôn - rằng nó có
mà nghệ thuật là quá trình thụ hưởng
chính nụ hôn đó từ đầu đến cuối!
sự loan báo về một nụ hôn - rằng nó có
mà nghệ thuật là quá trình thụ hưởng
chính nụ hôn đó từ đầu đến cuối!
Thi ca là phó bản của con người
nếu con người sống từng cuộc đời
thì thi ca cũng chứng minh sức sống của mình
trong từng tác phẩm
một bài thơ có thể sinh ra
từ vần mang cảm xúc
nhưng một cảm xúc đã hạ sinh
nó phải đòi quyền sống
đòi quyền lớn lên
đòi quyền phát triển
đòi quyền thăng trầm
hạnh phúc và đau khổ
và một nghệ sĩ tài ba thực sự
là người có bột phải gột lên hồ
khai triển cảm xúc đó
từ một mầm non
thành cây đại thụ
và kiến thiết tất cả
những cành những lá những hoa
cả những mây những gió tụ về
làm nên khung cảnh
cho bài thơ đó
nếu con người sống từng cuộc đời
thì thi ca cũng chứng minh sức sống của mình
trong từng tác phẩm
một bài thơ có thể sinh ra
từ vần mang cảm xúc
nhưng một cảm xúc đã hạ sinh
nó phải đòi quyền sống
đòi quyền lớn lên
đòi quyền phát triển
đòi quyền thăng trầm
hạnh phúc và đau khổ
và một nghệ sĩ tài ba thực sự
là người có bột phải gột lên hồ
khai triển cảm xúc đó
từ một mầm non
thành cây đại thụ
và kiến thiết tất cả
những cành những lá những hoa
cả những mây những gió tụ về
làm nên khung cảnh
cho bài thơ đó
một nghệ sĩ lớn
không thể không là nhà kiến thiết vĩ mô
bởi nghệ sĩ chính là
đấng sáng thế tác phẩm của mình
thế thì tại sao
anh ta lại không dùng quyền năng sáng tạo
thổi linh hồn nghệ thuật
vào tất cả
hoá tác phẩm
thành vũ trụ mênh mông?
không thể không là nhà kiến thiết vĩ mô
bởi nghệ sĩ chính là
đấng sáng thế tác phẩm của mình
thế thì tại sao
anh ta lại không dùng quyền năng sáng tạo
thổi linh hồn nghệ thuật
vào tất cả
hoá tác phẩm
thành vũ trụ mênh mông?
Chắc hẳn
nhà thơ lớn thì phải sáng tạo lớn
nhà thơ lớn có
một bộ não vĩ đại
một trái tim vĩ đại
nguồn cảm xúc vĩ đại
thì tại sao nhà thơ đó
lại ngâm một bài thơ
dăm câu ba điều- ngắn cũn ?
nhà thơ lớn thì phải sáng tạo lớn
nhà thơ lớn có
một bộ não vĩ đại
một trái tim vĩ đại
nguồn cảm xúc vĩ đại
thì tại sao nhà thơ đó
lại ngâm một bài thơ
dăm câu ba điều- ngắn cũn ?
Một bài thơ ngắn
Là một bài thơ tự vẫn
Ngay ngưỡng cửa nó bước ra
Nhìn cuộc đời lồng lộng
Là một bài thơ tự vẫn
Ngay ngưỡng cửa nó bước ra
Nhìn cuộc đời lồng lộng
một bài thơ ngắn
là một bài thơ chưa khai triển
toà kiến trúc
của nghệ thuật nguy nga
là một bài thơ chưa khai triển
toà kiến trúc
của nghệ thuật nguy nga
một bài thơ ngắn
là một bài thơ chưa biểu hiện lòng khát sống
nó sợ bão tố cuộc đời
và nấp mình trong căn lều bé nhỏ
là một bài thơ chưa biểu hiện lòng khát sống
nó sợ bão tố cuộc đời
và nấp mình trong căn lều bé nhỏ
bởi thế
nhân loại không bao giờ so sánh
một nhạc sĩ viết ca khúc xinh xinh
với nhạc sĩ viết đầy chương giao hưởng
chẳng phải bản giao hưởng Định Mệnh
đã đưa Bethoven lên ngôi bậc thầy nhân loại?
và nhạc kịch Hồ Thiên Nga
đã khiến Traikovski rạng danh thiên tài âm nhạc ?
Chính bản thân ta
Anh bạn có biết
thủa ta sống
nhan nhản những thi nhân
đầy huyện thị
đi khắp phố phường
ngâm tạc mấy vần thơ
dăm câu ba điều
kiếm chút tiền ăn
nhưng cuộc đời rất công bằng
cái gì dễ kiếm thì cũng dễ quên
những vần thơ nhỏ nhoi của họ
tan nhanh hơn cả bánh xuống dạ dầy
nhưng khi ta xuất hiện
với tiếng đàn la đau đớn
đòi quyền sống
của những vần thơ
ta gom những vần thơ chết yểu
hồn xiêu phách tán
tản mát khắp phố khắp phường
những xóm những làng và hang cùng ngõ hẻm
thiết kế thành trường ca bất hủ
nhân loại không bao giờ so sánh
một nhạc sĩ viết ca khúc xinh xinh
với nhạc sĩ viết đầy chương giao hưởng
chẳng phải bản giao hưởng Định Mệnh
đã đưa Bethoven lên ngôi bậc thầy nhân loại?
và nhạc kịch Hồ Thiên Nga
đã khiến Traikovski rạng danh thiên tài âm nhạc ?
Chính bản thân ta
Anh bạn có biết
thủa ta sống
nhan nhản những thi nhân
đầy huyện thị
đi khắp phố phường
ngâm tạc mấy vần thơ
dăm câu ba điều
kiếm chút tiền ăn
nhưng cuộc đời rất công bằng
cái gì dễ kiếm thì cũng dễ quên
những vần thơ nhỏ nhoi của họ
tan nhanh hơn cả bánh xuống dạ dầy
nhưng khi ta xuất hiện
với tiếng đàn la đau đớn
đòi quyền sống
của những vần thơ
ta gom những vần thơ chết yểu
hồn xiêu phách tán
tản mát khắp phố khắp phường
những xóm những làng và hang cùng ngõ hẻm
thiết kế thành trường ca bất hủ
Về cuộc hành trình
của Iliad và Odise vĩ đại
có bình minh bừng lên với những ngón tay hồng
có hoàng hôn tàn tạ
có sinh thành có lớn lên
và có ngày tận hiến
có khởi nguồn – hành trình
và đích đến
có nguyên nhân – phát sinh
và kết quả
đó là hai giao hưởng hoàn mãn của thi ca
khi tác phẩm sống
thì tác giả còn
và ta trở thành người có công
hạ sinh nguyên lý thi ca
của Iliad và Odise vĩ đại
có bình minh bừng lên với những ngón tay hồng
có hoàng hôn tàn tạ
có sinh thành có lớn lên
và có ngày tận hiến
có khởi nguồn – hành trình
và đích đến
có nguyên nhân – phát sinh
và kết quả
đó là hai giao hưởng hoàn mãn của thi ca
khi tác phẩm sống
thì tác giả còn
và ta trở thành người có công
hạ sinh nguyên lý thi ca
Đó là tác phẩm khát sống
Như mọi cuộc đời đều khát sống
Và triết gia Aristot lừng danh
Đã đem nguyên lý của ta
Đúc thành chương thi ca lưu truyền mãi mãi.......
..............
Xin cho tôi hỏi
Tôi thỉ thấy người
Nói đến thi ca
như một nỗi đau
tại sao không nói đến thi ca
như những niềm vui?
Như mọi cuộc đời đều khát sống
Và triết gia Aristot lừng danh
Đã đem nguyên lý của ta
Đúc thành chương thi ca lưu truyền mãi mãi.......
..............
Xin cho tôi hỏi
Tôi thỉ thấy người
Nói đến thi ca
như một nỗi đau
tại sao không nói đến thi ca
như những niềm vui?
Thứ nhất, ta không phải thi nhân của hài kịch
Mà là thi nhân bi kịch
thứ hai, muốn cho cuộc đời vui
hãy vác thập giá cho đời!
Mà là thi nhân bi kịch
thứ hai, muốn cho cuộc đời vui
hãy vác thập giá cho đời!
Anh bạn hãy xem
chẳng phải Đức chú Jê-su
vác khổ nạn thập giá
mong cứu chuộc cuộc đời
khỏi nỗi đau xác thịt
chẳng phải Đức chú Jê-su
vác khổ nạn thập giá
mong cứu chuộc cuộc đời
khỏi nỗi đau xác thịt
Và Đức Phật Thích Ca
chẳng mong đội chảo
để chúng sinh không còn ai
đội chảo
chẳng mong đội chảo
để chúng sinh không còn ai
đội chảo
Và Socrat
chẳng uống cạn liều thuốc độc
cho thế gian mê muội
có ngày yêu chân lý
chẳng uống cạn liều thuốc độc
cho thế gian mê muội
có ngày yêu chân lý
Ở khắp kinh thành Aten
Không một người nào không hiểu
nụ cười chỉ là hình thức của hạnh phúc
nhưng chính nước mắt kia
mới là cái xây nên
lâu đài hạnh phúc từ chân móng
Không một người nào không hiểu
nụ cười chỉ là hình thức của hạnh phúc
nhưng chính nước mắt kia
mới là cái xây nên
lâu đài hạnh phúc từ chân móng
anh bạn hãy xem
nụ cười của đêm tân hôn
phải được xây từ bao chinh phục
bao xa cách và bao nước mắt?
nụ cười của đêm tân hôn
phải được xây từ bao chinh phục
bao xa cách và bao nước mắt?
một ngôi sao chói loà đỉnh tháp
cười với mặt trời chói lọi
có phải được gắn lên
hàng triệu viên gạch ép mình trong vữa?
cười với mặt trời chói lọi
có phải được gắn lên
hàng triệu viên gạch ép mình trong vữa?
một thí sinh
nở nụ cười đăng quang khoa cử
có phải nụ cười
được ươm từ bao công đèn sách?
nở nụ cười đăng quang khoa cử
có phải nụ cười
được ươm từ bao công đèn sách?
Và một cuộc diễu binh
Qua khải hoàn môn
Có phải lội từ hy sinh
Trong máu trở về?
Qua khải hoàn môn
Có phải lội từ hy sinh
Trong máu trở về?
Bi kịch vĩ đại hơn hài kịch!
Vì bi kịch là sự hiến tế cho đời
mồ hôi, máu và sự sống
còn hài kịch nhỏ bé
vì là vụ gặt tức thì
nụ cười trên môi trong khoảnh khắc!
Vì bi kịch là sự hiến tế cho đời
mồ hôi, máu và sự sống
còn hài kịch nhỏ bé
vì là vụ gặt tức thì
nụ cười trên môi trong khoảnh khắc!
Ở Hy Lạp
Hài kịch giành cho đàn bà và trẻ nhỏ
Còn bi kịch
Giành cho những quí ông
để đào luyện đức mang thập giá
Hài kịch giành cho đàn bà và trẻ nhỏ
Còn bi kịch
Giành cho những quí ông
để đào luyện đức mang thập giá
Nhân vật hài kịch
Là những thằng gù thằng ngọng
thằng tập tễnh hay thằng mắt lác
bôi son trát phấn thật đầy
lên thân xác mang khuyết tật
đội mũ đi hia thật bảnh
lên tâm hồn ngẩn ngẩn ngơ ngơ
mong chọc cười thiên hạ
Là những thằng gù thằng ngọng
thằng tập tễnh hay thằng mắt lác
bôi son trát phấn thật đầy
lên thân xác mang khuyết tật
đội mũ đi hia thật bảnh
lên tâm hồn ngẩn ngẩn ngơ ngơ
mong chọc cười thiên hạ
Nhưng trái lại
Nhân vật của bi kịch
Là những người cao cả
Trai hùng gái liệt
Luôn khát vọng ngước lên
cứu chuộc tâm hồn
khỏi cuộc đoạ đầy thân xác trần ai
và luôn ước ao
hiến dâng đời mình
trong cuộc đi tìm
ý nghĩa cuộc đời cho toàn thể
Nhân vật của bi kịch
Là những người cao cả
Trai hùng gái liệt
Luôn khát vọng ngước lên
cứu chuộc tâm hồn
khỏi cuộc đoạ đầy thân xác trần ai
và luôn ước ao
hiến dâng đời mình
trong cuộc đi tìm
ý nghĩa cuộc đời cho toàn thể
Anh bạn nên nhớ
những kẻ hiến dâng cao cả
là những kẻ được chọn cho sự nghiệp
là những kẻ được làm thành cao quí
và sự cao quí đó
xứng đáng làm nên sự dâng hiến của con người!
những kẻ hiến dâng cao cả
là những kẻ được chọn cho sự nghiệp
là những kẻ được làm thành cao quí
và sự cao quí đó
xứng đáng làm nên sự dâng hiến của con người!
vạn vật cũng vậy
có phải con gà trống
được Chúa ban ân hưởng
tiếng gáy kiêu hùng
đánh thức cuộc đời
và để một ngày thiêng liêng nào đó
mạng sống nó dâng lên bàn thờ
làm cuộc tế lễ thần linh
thử xem
ngày nó hiến tế là ngày hạnh phúc
hay là bất hạnh?
Không! Vinh quang thay cuộc hiến tế của nó
có phải con gà trống
được Chúa ban ân hưởng
tiếng gáy kiêu hùng
đánh thức cuộc đời
và để một ngày thiêng liêng nào đó
mạng sống nó dâng lên bàn thờ
làm cuộc tế lễ thần linh
thử xem
ngày nó hiến tế là ngày hạnh phúc
hay là bất hạnh?
Không! Vinh quang thay cuộc hiến tế của nó
Những con ngựa
được trao bốn vó phi phàm
đưa chiến binh vào trận mạc
bốn bề gươm giáo thuốc súng và khói lửa
sứ mệnh của chúng là hạnh phúc
hay bất hạnh?
Không! Vinh quang thay sứ mệnh anh hùng của chúng
được trao bốn vó phi phàm
đưa chiến binh vào trận mạc
bốn bề gươm giáo thuốc súng và khói lửa
sứ mệnh của chúng là hạnh phúc
hay bất hạnh?
Không! Vinh quang thay sứ mệnh anh hùng của chúng
Hỡi anh bạn trẻ
Chúa ban cho chúng ta tài năng càng nhiều
Thì có nghĩa là
Chúng ta được chuẩn bị cho cuộc dâng mình càng lớn
vậy thì
vinh quang thay tài năng của chúng ta!
Và cũng
Vinh quang thay ngày chúng ta dâng hiến!
Chúa ban cho chúng ta tài năng càng nhiều
Thì có nghĩa là
Chúng ta được chuẩn bị cho cuộc dâng mình càng lớn
vậy thì
vinh quang thay tài năng của chúng ta!
Và cũng
Vinh quang thay ngày chúng ta dâng hiến!
Nếu thi nhân sinh ra
với một trí tuệ hiền minh
một trái tim mẫn cảm
một giác quan kỳ diệu
thì hãy hát to lên
nỗi đau của cuộc đời
mong cứu rỗi mọi người
từ giữa cơn đau đó!
với một trí tuệ hiền minh
một trái tim mẫn cảm
một giác quan kỳ diệu
thì hãy hát to lên
nỗi đau của cuộc đời
mong cứu rỗi mọi người
từ giữa cơn đau đó!
Hãy hát to lên
cuộc lên đường của mình
để tìm giữa cuộc đời
lý do để sống!
cuộc lên đường của mình
để tìm giữa cuộc đời
lý do để sống!
hãy hát to lên
cuộc mang thập giá mình
để cho cuộc đời
nhẹ nỗi đau thập giá!
cuộc mang thập giá mình
để cho cuộc đời
nhẹ nỗi đau thập giá!
Và hãy hát to lên
giờ hiến tế cho đời
vì đó là lúc gieo mầm
ý nghĩa nền thi ca vĩnh cửu!
giờ hiến tế cho đời
vì đó là lúc gieo mầm
ý nghĩa nền thi ca vĩnh cửu!
Ôi ta ngạt thở quá
Dương khí nặng làm ta tức thở
Và không thể ở đây lâu hơn được
Nhưng dù vậy
Ta sẽ hát tặng anh bạn trẻ
một bài thơ trước lúc chia tay
Dương khí nặng làm ta tức thở
Và không thể ở đây lâu hơn được
Nhưng dù vậy
Ta sẽ hát tặng anh bạn trẻ
một bài thơ trước lúc chia tay
Vâng! Hân hạnh cho tôi quá
Nghe giọng một thi nhân vĩ đại nhất trần gian........
..................
Tiếng đàn lia vang lên
Và Homer cất giọng
Nghe giọng một thi nhân vĩ đại nhất trần gian........
..................
Tiếng đàn lia vang lên
Và Homer cất giọng
Ôi thủa ngày xưa
Ngay cả quê hương ta
Vùng núi đồi Hy Lạp
một chiếc nôi văn hoá con người
người ta rẻ rúm thi ca
coi thi nhân là những kẻ lang bang
hò xướng ất ơ
khác nào đào kép
ôi đắng cay
khi Platon bảo
vô thưởng vô phạt sao
những kẻ làm thơ
hãy mời họ đi khỏi
để quê hương chúng ta
xứng đáng mảnh đất của những người thông thái
Ngay cả quê hương ta
Vùng núi đồi Hy Lạp
một chiếc nôi văn hoá con người
người ta rẻ rúm thi ca
coi thi nhân là những kẻ lang bang
hò xướng ất ơ
khác nào đào kép
ôi đắng cay
khi Platon bảo
vô thưởng vô phạt sao
những kẻ làm thơ
hãy mời họ đi khỏi
để quê hương chúng ta
xứng đáng mảnh đất của những người thông thái
Ta là kẻ yêu thơ từ nhỏ
Nên ôm nỗi sỉ nhục trong lòng
về một hình ảnh thi nhân
bị nguyền rủa
chỉ ngâm nga vài lời đào kép
Nên ôm nỗi sỉ nhục trong lòng
về một hình ảnh thi nhân
bị nguyền rủa
chỉ ngâm nga vài lời đào kép
ta bỏ lại những gánh hát dong hài kịch
đi khắp Aten và các thành phố lớn
tìm nguyên lý mới cho thơ
May thay! May thay!
đến một ngày ta phát hiện rằng
sở dĩ thi nhân ở xứ ta bị mọi người dè bỉu
là bởi hắn đã tự co mình lại
trong vài vần thơ miệng hắn xướng lên
từ chiếc cổ họng nông choèn
rồi ta quyết xây
thi ca phải là hình ảnh toàn thể của cuộc đời
ở đó
trí tuệ sẽ lên ngôi
và thi nhân không phải kẻ u ơ
thoái vị khỏi ngai vàng trí tuệ!
đi khắp Aten và các thành phố lớn
tìm nguyên lý mới cho thơ
May thay! May thay!
đến một ngày ta phát hiện rằng
sở dĩ thi nhân ở xứ ta bị mọi người dè bỉu
là bởi hắn đã tự co mình lại
trong vài vần thơ miệng hắn xướng lên
từ chiếc cổ họng nông choèn
rồi ta quyết xây
thi ca phải là hình ảnh toàn thể của cuộc đời
ở đó
trí tuệ sẽ lên ngôi
và thi nhân không phải kẻ u ơ
thoái vị khỏi ngai vàng trí tuệ!
Ở đó ngôn ngữ sẽ hoán cải
một lần tất cả
nội dung và hình thức
và thi nhân không phải kẻ lơ mơ
ngữ nghĩa của ngôn từ!
một lần tất cả
nội dung và hình thức
và thi nhân không phải kẻ lơ mơ
ngữ nghĩa của ngôn từ!
Ở đó lô-gíc sẽ khơi thông
mạch cho ngôn từ trôi chảy
và thi nhân không phải kẻ vô tâm
đứng ngoài logic
mạch cho ngôn từ trôi chảy
và thi nhân không phải kẻ vô tâm
đứng ngoài logic
Ở đó giác quan sẽ đào sâu
Vào ngọn nguồn nhận thức
Mong chắt vạn vật thành ý nghĩa sâu xa
Và thi nhân không phải kẻ thấy gì nói nấy!
Vào ngọn nguồn nhận thức
Mong chắt vạn vật thành ý nghĩa sâu xa
Và thi nhân không phải kẻ thấy gì nói nấy!
Ở đó đôi cánh thi nhân không còn lả lướt
Mà là đôi cánh
chở mang
gánh nặng cứu chuộc con người!
Mà là đôi cánh
chở mang
gánh nặng cứu chuộc con người!
Ta đã chọn I-li-át và Ô-đi-xê
kiến thiết thành những trường ca
vòi vọi linh hồn cao cả
thâm viễn trí tuệ hiền minh
thiêng liêng tâm hồn tận hiến
gieo mùa ngôn ngữ mênh mông
lên men cảm xúc dạt dào
và chẳng bao giờ quên
sắp đặt tất cả
chảy trôi trong dòng sông Logic vẹn toàn
kiến thiết thành những trường ca
vòi vọi linh hồn cao cả
thâm viễn trí tuệ hiền minh
thiêng liêng tâm hồn tận hiến
gieo mùa ngôn ngữ mênh mông
lên men cảm xúc dạt dào
và chẳng bao giờ quên
sắp đặt tất cả
chảy trôi trong dòng sông Logic vẹn toàn
Từ đó ta bước đi
Không còn là thứ thi nhân
Co mình trong mấy vần thơ nữa
Ta bước ngẩng cao đầu
Mang vóc một con người toàn thể
Trán ta sáng láng niềm kiêu hãnh
một lý trí hiền minh
tim ta đập kiêu hùng
tiếng thở bi hùng kịch
chân ta sải bước dồn
trên con đường logic hoá thân
đôi cánh thơ ta mất hút giữa trời
cùng muôn sao đằm mình trong tưởng tượng
Không còn là thứ thi nhân
Co mình trong mấy vần thơ nữa
Ta bước ngẩng cao đầu
Mang vóc một con người toàn thể
Trán ta sáng láng niềm kiêu hãnh
một lý trí hiền minh
tim ta đập kiêu hùng
tiếng thở bi hùng kịch
chân ta sải bước dồn
trên con đường logic hoá thân
đôi cánh thơ ta mất hút giữa trời
cùng muôn sao đằm mình trong tưởng tượng
Ôi vinh quang thay!
Nhân dân chào đón ta
như thi nhân của một người
như thi nhân của mọi người
họ tôn vinh ta
một lần tất cả
đã rũ bỏ những vần thơ thù tạc
khoác áo hành hương
vác thập giá thi ca khổ nạn
đi cứu rỗi cuộc đời
các triết gia thấy ta
ngả mũ kính chào
không còn dám coi ta
như một con người vô tích sự
và A-ri-xtốt còn bỏ công ra
viết cuốn thi ca
lưu truyền hậu thế
Nhân dân chào đón ta
như thi nhân của một người
như thi nhân của mọi người
họ tôn vinh ta
một lần tất cả
đã rũ bỏ những vần thơ thù tạc
khoác áo hành hương
vác thập giá thi ca khổ nạn
đi cứu rỗi cuộc đời
các triết gia thấy ta
ngả mũ kính chào
không còn dám coi ta
như một con người vô tích sự
và A-ri-xtốt còn bỏ công ra
viết cuốn thi ca
lưu truyền hậu thế
Vậy đấy
Thi ca được tôn vinh một lần tất cả
Cho ta
Và các thi nhân!
Thi ca được tôn vinh một lần tất cả
Cho ta
Và các thi nhân!
Ôi vinh quang thay
Cây đàn lia của ta
Đã trăn trở những khúc tơ lòng!
Cây đàn lia của ta
Đã trăn trở những khúc tơ lòng!
Ôi vinh quang thay
Đôi mắt ta chẳng còn nhìn thấy nữa
Vì chúng đã hiến cho đời
nước mắt thi ca!
Đôi mắt ta chẳng còn nhìn thấy nữa
Vì chúng đã hiến cho đời
nước mắt thi ca!
Ôi vinh quang thay
tả tơi quần áo ta
vì ta là thi nhân vác thập giá cho đời!
tả tơi quần áo ta
vì ta là thi nhân vác thập giá cho đời!
Ôi vinh quang thay
Chai sạn bàn chân ta
Vì ta kẻ hành hương đi tìm gặp con người
ở khắp cuộc đời
...
Chai sạn bàn chân ta
Vì ta kẻ hành hương đi tìm gặp con người
ở khắp cuộc đời
...
Tôi đang khơi vơi
ngất ngây trong lời ca điệu nhạc
thì tiếng đàn ngừng bặt
tôi ngẩng lên
gặp ánh mắt Homer
ngất ngây trong lời ca điệu nhạc
thì tiếng đàn ngừng bặt
tôi ngẩng lên
gặp ánh mắt Homer
Ta phải đi đây
trước khi chia tay
ta muốn dặn anh bạn trẻ hai điều:
thứ nhất là nghệ sĩ
không phải là người lả lướt trong lãng mạn
mà là người khắc kỷ hơn bất kỳ ai!
thứ hai, chỉ có nghệ sĩ và những nhà thông thái
mới đủ nghị lực để mang theo
hành trang hạnh phúc
giữa trái tim cô độc của mình!
trước khi chia tay
ta muốn dặn anh bạn trẻ hai điều:
thứ nhất là nghệ sĩ
không phải là người lả lướt trong lãng mạn
mà là người khắc kỷ hơn bất kỳ ai!
thứ hai, chỉ có nghệ sĩ và những nhà thông thái
mới đủ nghị lực để mang theo
hành trang hạnh phúc
giữa trái tim cô độc của mình!
Khối sương khói
từ từ chìm xuống
Vĩnh biệt! anh bạn trẻ
Keng! một đồng xu cổ rơi cạnh chân tôi
đồng tiền có hình ta
anh bạn hãy đem vào phố huyện
đổi lấy thực phẩm và nước uống
cho cuộc hành trình trở về quê mẹ
trở về quê thơ xứ sở...
Vĩnh biệt!từ từ chìm xuống
Vĩnh biệt! anh bạn trẻ
Keng! một đồng xu cổ rơi cạnh chân tôi
đồng tiền có hình ta
anh bạn hãy đem vào phố huyện
đổi lấy thực phẩm và nước uống
cho cuộc hành trình trở về quê mẹ
trở về quê thơ xứ sở...
Vĩnh... biệt...
Tôi chưa đáp lời chào
Homer đã chìm xuống
Như một giấc mơ vĩnh cửu
ngủ vùi trong thực tại.........
........( còn nữa))
