Tinh thần Galileo - Engels

 Ngày 9-5-2025 - Tinh thần Galileo - Engels

1.

"Es gibt keinen königlichen Weg zur Wissenschaft, und nur die dürfen hoffen, ihre leuchtenden Gipfel zu erreichen, die nicht scheuen, die steilen Pfade emporzuklimmen.“ -  Friedrich Engels.

Tiếng Việt nghĩa là:

"Không có con đường bằng phẳng dẫn đến khoa học, và chỉ những ai không sợ mệt nhọc khi leo lên những con đường dốc đứng của nó mới có hy vọng đạt đến những đỉnh cao rực rỡ của nó."

Hóa ra là như vậy. Để bước trên con đường khoa học khó quá, phiêu lưu và mạo hiểm quá. Và tấm gương Socrates, Bruno, Galieo... đánh đổi cả mạng sống... ai dám, ai nhớ. May ra thì họ sống trong lòng những nhà thơ hiếm hoi, hồ đồ như Đoàn Xuân Hòa, Trần Sỹ Kháng, Thách Quỳ. . những người làm không vì đám đông thấy đúng mà để không thẹn với lòng mình theo tinh thần Galileo - Elgels ấy.

Trái đất tròn - Ga li lê phát hiện

Một mình ông - Chỉ một mình thôi 

Cái thời ấy, nếu đưa tay biểu quyết

Cả hành tinh chống lại một CON NGƯỜI !

2.

Tìm được người nghĩ và viết theo tinh thần Galileo-Elgels thực là rất hiếm. A dua và xôi thịt thì nhan nhản. Hôm nay thấy một bài viết của một tác giả về Ucraine, tôi copy về đọc.

3.

Bàn về lịch sử Ukraina

Nhiều người Việt Nam thường lên mạng mà tự đắc rằng họ "hiểu lịch sử" hơn các dân tộc khác. Tuy nhiên khi bàn luận về lịch sử các nước khác thì họ lại áp dụng đúng cái tư duy dạy sử tại Việt Nam  vào cuộc tranh luận. Cuộc tranh luận do vậy mà ngay lập tức chuyển chủ đề từ "lịch sử thế giới" thành "Việt Nam hóa lịch sử nước khác", kết cục là chẳng đi đến đâu cả. 

Thực tế là lịch sử Việt Nam luôn tuân theo một trục tuyến tính "ngoại xâm – kháng chiến – độc lập – thống nhất". Việc ghi chép quốc sử cũng được thực hiện liên tục bởi các triều đại, điều này giúp nước Việt có một chính sử thống nhất. Bởi vậy mà Việt Nam cũng có một lịch sử dễ kể, dễ thuộc, nhấn mạng vào một dòng chảy thống nhất của dân tộc, không rối rắm như sử Ukraina, Ba Lan, hay vùng Balkan. Vậy nên dễ hiểu là khi tìm hiểu về lịch sử Đông Âu, người Việt tất sẽ có xu hướng đi tìm kiếm một loại "chính sử" của phe chiến thắng hoặc phe "mạnh nhất" - mà ở đây chính là Nga. Kết cục là phiên bản lịch sử chính thống của Nga và Liên Xô đã in sâu vào tiềm thức nhân dân Việt Nam. Đơn cử, quân nổi dậy OUN của Ukraina chỉ liên minh với phát xít trong một thời gian ngắn trước khi thành kẻ thù của Đức, vậy mà nhiều thành phần tại Việt Nam đi ngủ chắc cũng phải lẩm bẩm chửi "Bandera, Bandera". Họ còn không biết rằng trong thế chiến hai có tận 1.5 triệu người Nga chiến đấu cho phát xít Đức, tất cả bọn này đều chiến đấu trong hàng ngũ quân đội phát xít Đức chứ thậm chí còn không phải  như một lực lượng chống Liên Xô riêng biệt. UPA vào thời kì mạnh nhất cũng chỉ đến được có 300000 người.

Lịch sử của các dân tộc bị áp bức tại Đông Âu, khác với sử Việt, lại cực kì phức tạp, đa phe, đa tầng, và thậm chí còn bạo lực và khốc liệt hơn lịch sử Việt Nam ở nhiều điểm. Có lúc, nhiều phe phái, nhiều luồng nhận thức lịch sử còn tồn tại song song với nhau. Ngay cả vào thời hậu thế chiến tại Liên Xô, quan điểm lịch sử của giới trí thức yêu nước Ukraina cũng khác so với quan điểm "chính thống" của Nga và Liên Xô.

Nên nhớ rằng Việt Nam được trời ưu ái bao bọc bằng núi và biển, tạo thành một hàng phòng tuyến tự nhiên, lại còn chỉ nằm bên cạnh đúng MỘT đế quốc là Tàu. Vậy nên xin đừng có đi soi xét chuyện lãnh thổ Ukraina xưa mà đem so với Việt Nam. Ukraina từng phải cạnh tranh và liên minh với BỐN đế quốc lớn (Ottoman, Khối thịnh vượng chung Ba Lan-Litva và Muskovy (sau này trở thành Đế quốc Nga), sau còn có Đế quốc Áo Hung) và BA nhà nước nhỏ (Hãn quốc Crimea, Wallachia (Romania ngày nay) và Moldovia (Moldova ngày nay)). Lãnh thổ Ukraina trong nhiều thời kì còn không có biên giới rõ ràng. Riêng cái vị trí địa lí như vậy đã làm xung đột dân tộc với các dân tộc khác thêm khốc liệt và việc nổi dậy giành độc lập của người Ukraina khó khăn hơn người Việt gấp vạn lần, đó là còn chưa kể đến địa hình bằng phẳng của Ukraina - nơi chiến tranh phụ thuộc vào các đạo quân lớn dàn trận ra đánh nhau. 

Lịch sử Ukraina còn đặc trưng bởi tính đa nguyên, mặc dầu có những lúc người Ukraina được thống nhất, họ thường xuyên phải đối mặt với tình tranh phân tranh với các thế lực tay sai ngoại bang. Vyhovsky lên làm Hetman thì có Barabash và Yuri Khmelnytsky theo Nga làm phản; Somko lên thì có Teteria theo Ba Lan làm phản, Briukhovetsky theo Nga làm càn; Cộng hòa Nhân dân, Hội đồng Trung ương lên thì có bọn Bolshevik, bọn Bạch vệ, bọn Makhno, rồi cả Hetman và bọn thân Đức đòi đảo chính. 

Sử của người Ukraina cũng không "đẹp" như sử Việt, họ phải trả giá rất đắt cho những quyết định sai lầm, các phong trào đòi độc lập của họ thường xuyên bị thất bại, những cuộc khởi nghĩa thì bị dìm trong bể máu, mà bản thân những cuộc khởi nghĩa đã là những bể máu, bởi chúng thường đi kèm với trả thù và mâu thuẫn sắc tộc. Người ta hay nhắc tới việc quân nổi dậy UPA diệt người Ba Lan trong thế chiến 2, xong vụ UPA thực chất là cái mắt muỗi so với những gì tàn ác mà người Ba Lan và Ukraina từng làm với nhau trong quá khứ. Khi người Ukraina bị thất trận, họ không có lựa chọn nào khác ngoài cầu viện thế lực ngoại bang đối lập với thế lực họ đang đối đầu. Chiến tranh giành độc lập khỏi Ba Lan, họ liên minh với hãn quốc Crimea, hãn quốc Crimea phản bội, thất trận, họ liên minh với Nga, bị Nga phản, họ liên minh với Ba Lan, bị Ba Lan phản lần nữa, họ liên minh với Ottoman. Thua trận, phải hàng Nga, họ tìm cách liên minh với Wallachia và Thụy Điển. Nói vậy mới thấy được sự phức tạp trong các quan hệ lịch sử của người Ukraina. Trùng hợp thay, chủ tịch quốc hội đầu tiên của nước Ukraina hiện đại lại là một nhà sử học.

Có điều rất phũ phàng đối với dân tộc Ukraina là rằng họ không có tiếng nói và không ai chịu lắng nghe họ. Phần lớn những gì thế giới biết về người Ukraina đều thông qua Người khác nói về họ, mà bản thân những người nhận xét về họ hoặc là cũng không hiểu người Ukraina, hoặc là kẻ thù của họ. Khi mớ thông tin này đến tai người Việt thì lúc đó dân tộc Ukraina đã được khắc họa là một dân tộc vô ơn, xứng đáng bị diệt vong. Nhiều thành phần tại Việt Nam còn tìm cách xây dựng một mối thù hận dân tộc