ABC-Huyền Thọai Mùa Thu, Lần Thứ Ba Gặp F.L.

Lần thứ ba gặp Frederic Labarthe và Tản Mạn Mùa Thu 12-8-13
(bài viết dành cho L.)
---------------------
Mây trắng bay đi cùng với gió
Lòng như trời biếc lúc nguyên sơ
(Xuân Quỳnh)
Vẫn quen viết cho mình, cho riêng mình, còn ai đọc, ai cần là việc sau. Có cảm giác là mình sẽ thành thật hơn lúc đó, tự do hơn, những lời sẽ đơn giản, xuề xoà gần gũi hơn. Viết cho đám đông thế thì chết, đám đông dị ứng với những suy ngẫm trắng đen, nó thích những hình ảnh, màu sắc, ví dụ, những ví von bóng bảy, những từ ngữ điêu luyện nghe sướng tai như trong thơ của Đoàn Thị Điểm, Chế Lan Viên ...

Nhưng cũng đôi khi ta viết cho một người, mà lại không quen, không gặp bao giờ. Sao vậy. Chắc bởi mùa Thu.
Tôi chọn chỗ ngồi góc cuối. Ghế trước tôi là một cậu có dáng sinh viên trường kỹ thuật và có lẽ cũng là thính giả hiếm hoi với quyển sổ, cây bút trên đùi, thực hành nghe ghi. Cũng chính cậu ấy đã đề nghị để diễn giả nói luôn về nội dung thuyết trình và đó cũng chính là điều Frederic mong đợi. Đám đông hình như vẫn thích nghe về diễn giả hơn, đã viết bao quyển sách, đã đi những đâu, nổi tiếng đến mức nào. Đám đông nhiệt tình, háo hức, tò mò mà, nhất là khi cô đại diện trung tâm có bài giới thiệu rất hay về diễn giả và không quên có những câu " xin các bạn cho một tràng vỗ tay ". Frederic thì không sao, anh đã sống ở Việt Nam thời gian dài. Nhưng tôi lại nhớ đến trường hợp này với Mike George thu năm ngoái. Mike không giấu được vẻ ngỡ ngàng :" Tôi đã nói gì đâu mà vỗ tay, ở các nước khác người ta không vỗ tay tôi, họ nghe và sau đó vỗ tay những gì nghe thấy được".
Và Frederic bắt đầu nói:

-Ở các nơi khác tôi chỉ bắt đầu như thế này thôi. Hi, I'm Frederic. Tôi sẽ nói về chủ đề "Bước chuyển - từ Cái đầu đến Trái tim, từ Niềm tin đến Thực tại". Bi kịch của con người là mắc kẹt giữa cái mà chúng ta nghĩ đúng, tin đúng và cái đó thực. ...
Mọi người nghe có vẻ say sưa. Anh nói không chỉ bằng lời, cả bằng ánh mắt, nụ cười, những cử chỉ của tay và chuyển động của vai, cổ. Vẫn như những lần trước, thân quen. Anh đúng là người của công chúng, nói cho công chúng với những ngôn từ đơn giản. Ở đây mọi thứ xâu chuỗi của vấn đề trình bầy được sắp xếp một cách rất tự nhiên. Không thấy ở đây những lập luận dựa vào Logic Hình Thức, cũng không thấy Tam Đoạn Luận như trong các bài giảng ở các trường Đại Học KHTN và CN, lại càng không có những cách nói ngược dùng trong Kinh Bát Nhã của Phật giáo Đại thừa.
Khi Frederic nói về cái khác nhau, nhầm lẫn giữa cuộc sống thực và cái mà chúng ta gọi thấy, nghĩ, tin, mong muốn và gọi nó là cuộc sống thì có một câu nói vang lên hoành tráng từ đám đông như một tổng kết, như một khẩu hiệu triết lý uyên bác :"Cuộc sống luôn nói lời cuối cùng". Cô phiên dịch hình như có dịch ra nhưng Frederic không có bộc lộ gì. Tôi thì ngơ ngác. Chắc cô gái đó học ở trường Đại Học Luật hay Báo Chí.
-Chúng ta luôn thua cuộc khi tranh cãi với cuộc sống - Anh tiếp tục, không hề sa lầy vào các phạm trù triết học về thế giới các sự vật cảm biết và thế giới các ý niệm như trong thuyết Duy Tâm Chủ Quan của Platon với cái hang đá bập bùng những bóng người trên vách đá để trả lời câu hỏi đâu là người thật - Chân lý là trong cuộc sống chứ không trong đầu chúng ta. Để giải quyết mâu thuẫn đó chúng ta phải bóc tách giữa cái niềm tin và người quan sát ra khỏi ta ...
Rất tiếc là cái micro của anh rất tậm tịt. Tôi chỉ nghe thấy tiếng cô phiên dịch. Tôi không biết anh nói từ tiếng Anh nào dịch ra là " Bóc Tách". Các môn học tôi giảng dạy cũng không ngoài ba từ : bóc tách (Decomposition), xem xét ( Consideration) và kết nối lại (Connetion). Gần đây nghiên cứu về Logic và Đại Số Gia Tử tôi có thói quen thay Decomposition bằng Dichtomy (http://en.wikipedia.org/wiki/Dichotomy). Tôi có đem nó ra chia sẻ với Lân, tác giả của cuốn Đại Số Gia Tử. Lân gật gù, chinh nó đấy.
(... có điện thoại gọi vào BM họp công đoàn lấy ý kiến cho một tiến sỹ trẻ vào Đảng. Lại một năm học mới, năm học cuối cùng bắt đầu. Sang năm nghỉ, sẽ phải tập trung vào viết về Điều Khiển với Lân. Lân và Minh đang chờ . Còn phải học tiếng Anh nữa và chữa chân khỏi đau để còn sang London dự tốt nghiệp cao học của Minh, sang NewYork đám cưới HL nữa )
Buổi thuyết trình gần hai tiếng. Theo yêu cầu của Frederic ban tổ chức đi lấy giấy bút phát cho các học viên, có thể gọi là các thính giả thì đúng hơn, họ cần ghi chép và cần thực hành 6 bài tập - tìm các câu trả lời trong thế giới nội tâm của mình. Sau khi diễn giả đọc xong các câu hỏi, ánh sáng bóng đèn vàng bật lên thay cho ánh sáng trắng cùng với tiếng nhạc êm dịu du dương nhè nhẹ cất lên. Mọi người theo chỉ dẫn của Frederic nhắm mắt, theo dõi hơi thở, đưa nó xuống bụng, tạo khoảng trống trong lòng, tạo sự cân bằng thân tâm. Sau đó tập trung suy ngẫm về câu hỏi đặt ra để có câu trả lời của mình, may ra, thật của mình.
Tôi không tập trung được. Chân tôi bị đau tức, ngồi bó chân gần hai tiếng là điều khó đối với một người bị dãn tĩnh mạch chân. Cần được co duỗi chân, gác chân lên cao là tốt nhất hoặc đứng lên nhảy nhót một tí là xong. Tôi đành sử dụng Khí Công tập trung ý niệm thông hai huyệt Lao Cung rồi gọi Tinh Thân Ngọc xuống, cho chạy giải thống hai chân. May quá cảm giác đau nặng bớt dần. Tôi trở lại với những câu hỏi của bài tập Frederic đã đọc cho, vận dụng bài Thiền của Trường Sinh Công tôi học được để chữa bệnh huyết áp, mất ngủ xưa. Tôi nhắm mắt niệm theo tiếng nhạc, tập trung tư tưởng, điều hoà hô hấp, ổn định nhịp tim, hơi thở sâu đều chậm nhẹ ..., đưa dòng khí xuống bụng, tụ xoáy ở Đan Điền. Tôi đã nhập Thiền, đã thực hiện xong cái Dichtomy rồi, chờ đợi điều kỳ diệu xuất hiện. Tôi bỗng như cười niệm với lòng minh, với cái thế giới nội tâm nguyên sơ tĩnh lặng ấy: Vừng ơi mở cửa ra. Và 6 câu hỏi của Frederic bỗng dưng hiện ra lần lượt rõ mồn một, rồi nó như những dải lụa chuyển động bao phủ lấy thân tôi. Tôi vẫn bất động chờ đợi, theo dõi chúng. Rồi đến lúc các câu hỏi đó như hoà vào nhau, phép kết nhập (Aggregation) bắt đầu đây. Trong tâm thức tôi hiện lên hai chữ Bình An. Cũng từ trong lòng tĩnh lặng phép tách đôi (Dichtomy) lại làm công việc của nó.
Cái mấu chốt của sự mất Bình An mà ta gọi là A, đó là cái bên ngoài. Học thuyết giáo dục của Macarenco dùng trong các trường học Liên Xô đã dậy cho học sinh một ảo tưởng về xã hội, tương lai, những cái bên ngoài tốt đẹp đang chờ đón mỗi người. Họ bị hẫng với những gì gặp phải và nhiều số phận đổ vỡ... Cái bên ngoài đó vô thường, đừng quá kỳ vọng vào nó. Nó luôn gây cho ta những Áp Lực (pressure).
Cái bên trong của ta để cho ta sống, sinh lực của ta, giữ Bình An cho ta mà ta gọi là B, đó Động Lực(motivation) của đời ta.
Và công thức cho Bình An, báu vật của đời ta đơn giản là phép chia
Bình An = B / A
Tôi mừng rỡ mở mắt xin giấy, mượn bút viết cái công thức Bình An cho khỏi quên. Lại một lần nữa tôi bị thuyết phục bởi câu nói của Đức Phật "Quay lại là Bờ". Đó cũng chính là học thuyết của Platon được Socrates đúc kết cho rằng mọi thứ trí thức đã được ủ sẵn trong lòng ta, chỉ cần điều kiện thich hợp để khơi dậy nó.
Thấy cô gái ngồi cạnh chú ý tôi và những dòng chữ viết ra trên giấy. Tôi cười và cầm tờ giấy trên tay cô ấy chép lại công thức cùng với chú thich cả bằng tiếng Anh để có thể tham khảo trên mạng các khái niệm cho thuận lợi. Tôi cũng viết thêm là hiểu mấy cũng vô ích nếu không thực hành luyện tập để tăng cường B. Có thể thực hành cùng với học Thiền hay Yoga. Cô gái đó gật đầu nhận lại tờ giấy và viết mấy dòng thêm mấy dòng chữ "cháu cảm ơn, đời thay đổi khi chúng ta thay đổi". Tôi cười vì thấy tên quyển sách tôi đã đưa cho Lân ngày nào và đã giúp cậu ấy qua được.
Thế là quá nhiều đối với tôi hôm nay. Thêm chút nữa chỉ là những căn dặn của Frederic về học Thiền để trau dồi cái thế giới Nội tâm, để có cái tôi gọi à B ấy. Kết thúc anh nói là trước khi sang đây anh hoạt động ở Oxford University và cũng luyện Thiền và vì thế mới Bình Tâm sang Việt Nam. Thật bất ngờ khi nghe anh ấy nói thêm : " Dân tộc các bạn là một kỳ lạ (strange) và giáo dục của các bạn là sai lầm". Tôi liếc nhìn mọi người thấy không ai phản ứng gi. Do kết quả họ vừa Thiền xong hay là do họ không hiểu anh ấy nói gì. Tôi không biết.

TB: Em bảo em không làm thơ chỉ thích viết Tản văn thôi. Cái này thì tôi ít viết. Với tôi Prose cũng như nhạc Jazz ấy, nó không có kết cấu, chỉ ngẫu hứng, chính vì thế ta không đoán trước được, thân quen nhưng luôn mới. Tôi ít đọc Prose nhưng có một thời, hồi còn trẻ rất hay nghe Jazz vang từ các khách sạn ở quảng trường Cracow, lâm râm theo các phố nhỏ cổ xưa đường lát gạch.