ABC-Thiền

Thế giới nội tâm nguyên sơ, tĩnh lặng
Đón hồn ta vào neo lại bình an
(thơ Trần Đức Trung)
----------
Bài Viết 1: Thiền Chú, Thiền Chánh, Thiền Tức, Thiền Quán …-------------------
Thiền theo tôn giáo, Thiền chú (Mantra Meditation)

Lần đầu tiên tôi để ý Thiền.

Đó là khi chờ quá cảnh ở sân bay Thụy Sỹ, một người da đen đến xin tôi thu bớt đồ sang bên và giải một cái khăn xuống để ngồi nhắm mắt, cúi lạy. Tôi hiểu với anh này, sân bay, hành khách và cả tôi, tất cả thế giới bên ngoài không tồn tại nữa, chỉ còn thế giới bên trong anh ta thôi.
Cảnh tượng đó được lặp lại thật ấn tượng khi tôi rời Alger đi autobus về Bechar, quãng đường hơn ngàn Km. Khi hoàng hôn xuống, xe rời cao nguyên Tlemcen vào sâu sa mạc cát gió hoang vu Sahara. Xe dừng, chỉ mình tôi ngồi lại ngắm cả đoàn người xuống xe ngồi cầu kinh trên cát vàng. Bầu trời hôm ấy đỏ úa.
Buổi lên lớp đầu tiên của tôi cũng bị bất ngờ. Tiếng chuông nghỉ giải lao đầu tiên các sinh viên đi ra, dọc hành lang cùng với các giáo viên vào Mosque, điện thờ Hồi Giáo rồi đứng nghiêm im lặng như ta lúc mặc niệm, khá lâu.
Hasen hay đến thăm tôi, nhưng cứ đến đúng giờ ấy là cậu lại đến quay mặt vào tường niệm chú. Không có tôi nữa, với cậu ấy chỉ có Thánh Alah.
Cậu giáo sư Ấn phòng đối diện không biết theo đạo gì nhưng hay rong ruổi đi một mình trên sa mạc như một người vô hồn, đúng hơn như một phần của sa mạc.
Iana, đồng nghiệp Ba Lan của tôi thì cầu kinh trước khi ăn và đi ngủ.
Thiền Chánh (Mindfuless Meditation)
Tôi hỏi Sasha, thế cậu có niệm Thiền không. Sao không, hàng ngày chúng ta một mình vùi đầu vào sách vở, vào công việc riêng, tập trung đến nỗi quên hết xung quanh. Khoa học, Nghệ Thuật cũng chính là một tôn giáo cho những người tôn thờ nó. Irina, vợ cậu ấy thì đan hết cái áo này, áo khác cho mọi người. Tôi gọi đùa là Thiền Đan. Đó là sống thiền - tập trung tâm trí vào một công việc hiện tại. Ngay khi từ trường về nhả tôi tập Thiền Hành : Tập trung theo dõi cảm nhận chân trái bước, khi nào chán thì đổi chân.
Thiền Tức (Breath Meditation)
Tập trung ý nghĩ theo dõi chuyển động của hơi thở. Mọi thứ đều liên quan đến người khác, không phải của riêng ta. Con người chỉ có hai bảo vật à hơi thở và ý nghĩ. Neo ý nghĩ vào hơi thở chỉ phụ thuộc vào ta hoàn toàn và nhờ đó ta bóc tách mình khỏi thế giới bên ngoài
Thiền Quán (Vizualisation Meditation)
Hình dung lại một hình ảnh. Cậu Ấn Độ giải thích cho tôi cái đặc biệt của phim Ấn với người nghèo. Họ đi xem phim và ba tiếng đồng hồ họ tưởng tượng, hoá thân vào anh nhà nghèo trong phim được công chúa sinh đẹp yêu, hạnh phúc. Thiền Quán có thể kết hợp hình ảnh tĩnh hay động với âm thanh, giai điệu. Có thể lưu hinh ảnh hoặc các chuyển động đó trong tâm trí càng nét càng tốt.
------------
Hiệu quả Thiền càng cao khi mức độ tập trung càng cao, khi ý niệm duy nhất (nhất niệm) càng mãnh liệt. Đến một ngưỡng nào đó xảy ra một hiệu ứng Thiền-Cái nhất niệm đó tan biến đi, con người vào được một trạng thái gọi là Hư Tĩnh hay Vô Thức - Thân (dương) , Tâm (âm) hợp nhất và tan biến hoà đồng trong Hư Vô. Nhờ có đó sức khỏe Thân Tâm được hồi phục một cách kỳ diệu, trong lành. Cũng như tình yêu Nam Nữ vậy, lúc trao nhau, giây phút kỳ diệu đó ..
Thiền trong Yoga
Trong hệ thống yoga, thiền có thể được xem như là mức cao nhất trong các phần, bao gồm yama (theo quy luật chung vũ trụ), niyama (thái độ cá nhân), asana (tư thế cải thiện thể chất), pranayama (kỹ thuật thở. Thông qua bốn phần đầu tiên, chúng ta có thể phát triển:
- Đạo đức và ứng xử
- Sức khoẻ về thể chất, tính kiên cường, linh hoạt, sức mạnh, khả năng chịu đựng và sức bền.
- Sức sống và nghị lực thông qua phân bổ prana (năng lượng)
Bốn phần này tập trung cơ thể thể chất, tạo cho cơ thể được sạch sẽ, ổn định và khoẻ mạnh và tâm trí được sẵn sàng cho việc thực hành thiền. Chúng là bước bên ngoài để tới yoga.
Pratyahara (rút tâm trí) và dharana (sự tập trung) là phần thứ năm và sáu. Pratyahara sẽ tạo ra chiếc cầu nối giữa thế giới bên trong và bên ngoài. Thông qua pratyahara, bạn có thể học được cách thoát ra khỏi thế giới hàng ngày nhưng vẫn duy trì sự quan sát và nhận biết được. Phần nay rất giống tới câu: “trong thế giới nhưng không thuộc về nó”. Không có được sự phân tách ra này thì không có khả năng để thiền.
Rút tâm trí và tập trung, điều này sẽ tạo ra:
- Khả năng tập trung và hướng vào bên trong.
- Khả năng thư giãn cho tâm trí và cơ thể
- Khả năng cho phép sự tập trung kéo dài và khả năng nhận thức đối với toàn bộ tâm trí và cơ thể.
Khi đó tâm trí đủ tĩnh lặng để thực hành thiền. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là thiền sẽ trở lên dễ dàng. Giống như tất cả các khía cạnh khác của yoga, thiền đòi hỏi phải tận tâm thực hành với sự kiên trì.
Trong yoga, thiền hay dhyana được miêu tả như ở trạng thái tinh khiết, tâm trí mở rộng. Đây là phần thứ bẩy của yoga.
Phần thứ tám và là phần cuối cùng là samadhi , có nghĩa là tự do và được khai sáng. Dharana (sự tập trung), dhyana (thiền) và samadhi là những phần tinh tế, hướng vào trong của yoga được gọi là samyama
Trong thiền, bạn tập trung vào một vật để quan sát. Khi sự tập trung của bạn và sự liên kết với vật đó sâu và sự hiểu biết về vật phát triển, sự phân cách giữa bản thân bạn và vật dường như là biến mất. Sự liên kết của tất cả các vật trở lên rõ ràng đối với bạn. Sự nhận thức này dẫn bạn tiến xa hơn trên con đường đến samadhi hay tự nhận biết bản thân.
Yoga Sutra nói rằng sự mất nhận thức của chúng ta sẽ làm cho chúng ta tách rời khỏi mọi vật, nó sẽ gây ra sự đau đớn và áp lực đối với chúng ta. Nhận thức rằng giữa chúng ta có sự liên hệ tương hỗ và phụ thuộc lẫn nhau, và rằng chúng ta không đơn độc, điều này có thể đưa chúng ta vào trạng thái dễ chịu và tiến bộ.