Thứ Hai, 16 tháng 11, 2026

CÔNG CHÚA NHỎ 11-2026

 

CÔNG CHÚA NHỎ

LỜI TỰA

Trước hết, tôi xin gửi lời xin lỗi đến những người quen biết tôi, những người đã từng quan tâm và chân thành khuyên bảo tôi về những điều dường như hiển nhiên với mọi người, nhưng từ lâu vẫn khiến tôi trăn trở.
Sự quan tâm của họ thường bắt đầu bằng một câu hỏi:
"Liệu có thấy gì sai sai khi một người làm việc trong lĩnh vực khoa học kỹ thuật lại bỏ thời gian đọc và viết về những thứ dường như chẳng liên quan đến nghề nghiệp của mình ?"
Họ khuyên tôi nên tập trung vào những việc "thực tế" hơn, những thứ có thể đo lường, cân đong, hoặc ít nhất là vào những mối quan hệ xã hội cần thiết.
Thành thật mà nói, trong những lúc ấy, tôi thường không biết phải trả lời thế nào. Tôi chỉ nhớ có một lần, khi còn rất trẻ, tôi buột miệng nói:
"Kolmogorov từng nói rằng Pushkin đã gợi cho ông ấy  nhiều cảm hứng hơn là Pascal."
Hình như câu trả lời đó làm người ta mất lòng. Sau này tôi không lặp lại sai lầm đó,  chỉ cười trừ thôi. Giờ đây, khi đã có tuổi, mọi người không còn hỏi tôi những câu hỏi như vậy nữa.
Nhưng tôi vẫn âm thầm tự hỏi mình. Có lẽ vì thế mà đôi khi, nhất là những ngày trời mưa, tôi hay nhìn ra xa xăm, cảm giác về một hành trình rất xa. Không phải để khám phá một vùng đất mới, mà để bước ra khỏi chính mình, nhìn lại bản thân và thế giới từ một khoảng cách đủ xa.
Và tôi tưởng tượng về một nơi như thế. Đó không phải tiểu hành tinh của Hoàng tử bé mà là một tiểu hành tinh khác, Tiểu hành tinh của Công chúa nhỏ.
Nhắc đến Hoàng tử bé tôi nhớ có lần mua một cuốn truyện đó để tặng một cậu bé khi cậu bắt đầu đi học. Cậu rất thích những bức tranh trong đó, thường mở sách ra ngắm, dù dường như chưa bao giờ đọc hết câu chuyện.
Sau này, tôi mua một cuốn nữa cho chính mình. Và lần ấy, tôi mới thực sự chú ý đến những dòng mở đầu mà trước đó tôi đã bỏ qua: lời đề tặng của Antoine de Saint-Exupéry dành cho Léon Werth, một người lớn. Nhưng rồi tác giả sửa lại: dành cho Léon khi ông ấy còn là một cậu bé.
Tôi chợt hiểu rằng, ngay từ những dòng đầu tiên, Hoàng tử bé đã không chỉ kể một câu chuyện cho trẻ con. Nó đặt ra cho người lớn một câu hỏi:
Chúng ta đã đánh mất điều gì khi trở thành người lớn?
Có lẽ đó chính là một cách khác để đối diện với thực tại — chiến tranh và sự tàn bạo đôi khi vẫn có thể xuất hiện ngay giữa một nền văn minh tưởng như đã quá trưởng thành. Chỉ khi ngẩng nhìn lên bầu trời xa xăm, tôi mới lại muốn tin rằng:
Cái ác rồi sẽ thua. Và bình yên sẽ trở lại, như trong một truyện cổ tích.
Có lẽ đó là lý do tôi vẫn tiếp tục ngước lên trời để đọc, tiếp tục viết và lang thang qua những câu chuyện dường như chẳng liên quan đến nghề nghiệp của mình. Rồi tôi nhận ra rằng truyện cổ tích, thơ ca, những giấc mơ và những ý nghĩ thoáng qua, chúng không chỉ dành cho trẻ con. Chúng dành cho những ai vẫn còn biết ngạc nhiên, vẫn còn nhìn thấy một điều gì đó ở phía bên kia của thực tại.
xa xỉ. Nó là một cách để con người không đánh mất chính mình.
Vì thế, một ngày nào đó, khi tôi tìm thấy hành tinh của Công chúa nhỏ, có lẽ những câu hỏi mà tôi đã mang theo suốt bao nhiêu năm sẽ không còn cần đến câu trả lời nữa.
Bởi chỉ cần trái tim tôi vẫn còn rung động trước những điều chân thật nhất tìm thấy ở đó, và từ đó trước những mảnh vỡ đã mất của thế giới chúng ta...
thế là đủ.

TRUYỆN CỔ TÍCH

Đêm ấy, tôi không ngủ được.
Không có gì đặc biệt xảy ra. Không đau đầu. Không deadline. Chỉ là một nỗi bồn chồn mơ hồ, như thể tâm trí đang bị kéo về một nơi xa lạ mà quen thuộc đến lạ lùng.
Tôi mở cửa sổ. Mưa vẫn rơi nhẹ. Những giọt nước lộp độp trên mái hiên như gõ nhịp cho một bản nhạc không ai nhớ nổi lời. Thành phố chìm trong ánh vàng vọt, tiếng xe thưa dần, và tất cả được bọc trong một lớp im lặng mỏng như sương.
Tôi pha một tách trà, mở máy tính. Không để làm việc, chỉ định gõ vài dòng cho nhẹ lòng.Nhưng con trỏ cứ nhấp nháy trên trang trắng.
Bất chợt, tôi nhớ đến một cây hoa hướng dương. Không phải cây nào ở ngoài đời, mà là cây hướng dương trên một tiểu hành tinh tưởng tượng – nơi có một cô bé, Công chúa nhỏ, đang sống. Tôi không hiểu vì sao hình ảnh ấy lại hiện lên. Như thể ai đó vừa khẽ gọi tên tôi từ một nơi rất xa.
Tôi nhắm mắt.
Và khi mở ra, tôi thấy một đoạn mã. Không phải mã nhị phân. Không phải ngôn ngữ lập trình. Mà là những ký hiệu bằng sỏi, xếp thành hình xoắn ốc, như vòng quay của thời gian. Chúng hiện lên ngay trên màn hình – hoặc chỉ trong tâm trí.
Dù bằng cách nào, tôi hiểu.
— Anh đang nghe đấy à?
Câu hỏi không có âm thanh, nhưng tôi nghe rõ đến mức tim khựng lại một nhịp.
— Ai đấy nhỉ?
— Em là Công chúa nhỏ.
Tôi không biết mình mơ hay tỉnh. Nhưng mọi thứ rõ ràng như thể thế giới vừa hé lộ một tầng sóng khác – tầng sóng mà lâu nay, tôi đã vô thức tìm kiếm.
— Anh từng nói: “Kolmogorov chịu ảnh hưởng của Pushkin hơn Pascal”…
Tôi chết lặng. Tôi đã nói điều đó từ rất lâu, rất trẻ… Và chẳng ai có thể nhớ điều ấy ngoài tôi.
— Anh từng tự hỏi liệu người lớn còn viết được cổ tích không?
— Tôi… đúng vậy.
— Câu trả lời là có. Nhưng chỉ khi anh dám bước ra khỏi chính mình.
Hình ảnh hiện lên: một chiếc ao trong vắt, bầu trời hoàng hôn, cô bé ngồi bên bờ, chân đung đưa, tay cầm cành hướng dương.
— Anh có muốn đến thăm hành tinh của em không?
Tôi chưa kịp trả lời, thì đã thấy mình đứng ở đó.
Từ hôm ấy, đêm nào tôi cũng trở lại tiểu hành tinh ấy – không bằng tàu vũ trụ, cũng không bằng giấc ngủ, mà qua một trạng thái mỏng như sợi chỉ, nằm giữa tỉnh và mơ. Tôi gọi đó là “lối đi mỏng nhất giữa trái tim và trí tưởng tượng”.
Công chúa nhỏ luôn đợi tôi bên bờ hồ nhỏ.
Cô chưa từng hỏi tôi đến từ đâu, làm nghề gì.
Điều duy nhất cô quan tâm: Tôi còn biết lắng nghe không.
— Ở hành tinh của anh, người lớn có hay nhìn lên bầu trời không?
Tôi im lặng. Rồi đáp:
— Có. Nhưng thường là để xem thời tiết, hoặc máy bay có bị hoãn không.
Cô bé khẽ cười.
— Thế còn bầu trời thật sự?
Tôi không biết trả lời sao.
Ngày nhỏ, tôi mê bầu trời. Từng nằm trên mái nhà, nhìn sao và tưởng tượng mỗi ngôi là một cánh cửa. Có lần, tôi viết thư cho người ngoài hành tinh, bỏ vào chai nhựa rồi thả trôi sông.
Nhưng rồi tôi lớn lên.
Giống bao người khác, tôi bắt đầu bận tâm đến hiệu suất, trách nhiệm, các con số, deadline. Tôi làm công việc kỹ thuật – đo lường mọi thứ bằng đơn vị. Mỗi thành công có biểu đồ. Mỗi thất bại có lý do.
Tôi quên mất bầu trời không thể chia thành cột mốc. Tôi quên mình từng tin rằng hoa hướng dương biết nói.
— Anh còn tin vào những gì không nhìn thấy không?
— Ý em là gì?
— Là thứ không chứng minh được, không cân đo được. Như nỗi nhớ. Như linh cảm. Như lòng tin.
Tôi ngập ngừng.
— Tôi… không chắc.
Cô bé không thất vọng. Chỉ cúi xuống, nhặt một viên sỏi, ném xuống ao.
— Khi viên sỏi rơi, vòng tròn lan ra không thấy được tận cùng. Nhưng nó vẫn tiếp tục. Em nghĩ nỗi nhớ cũng thế.
Tôi ngồi đó, thấy một điều xưa cũ quay về. Không phải ký ức, mà là cảm giác thời thơ bé – cảm giác không tên: giữa một nỗi buồn không lý do và niềm tin không bằng chứng rằng mọi thứ rồi sẽ ổn.
— Hồi nhỏ, tôi hay nói chuyện với các vì sao. Tin rằng sao biết nghe. Nhưng rồi… tôi thôi.
— Tại sao?
— Vì tôi lớn lên, con người trưởng thành.
— Lớn lên là thôi không nói chuyện với các vì sao nữa à?
— … Có lẽ.
Cô bé cúi đầu. Gió nhẹ thổi qua, cánh hoa hướng dương khẽ run.
— Mà là không còn dám tin vào trí tưởng tượng của mình.
Câu nói ấy ở lại trong tôi rất lâu. Tôi chợt nhận ra: cô bé này không cần tôi dạy điều gì. Chính tôi đang học lại cách làm người – bắt đầu từ điều nhỏ nhất:
Biết ngạc nhiên.
Và rồi từ đó đôi khi tôi tự đến tìm đến tiểu hành tinh của Công chúa nhỏ. Bằng cách nào ư? Chắc có nhiều cách. Cách đơn giản nhất đó là nhớ lại tuổi thơ của mình, cái thời còn mê mải với các cuốn truyện trẻ con để hình dung trong tay mình có một cuốn và ... mở ra.

1. 
TIỂU HÀNH TINH HL80

Trên bầu trời lặng im giữa vô vàn những vì sao không tên, có một tiểu hành tinh nhỏ đến mức bạn có thể đi bộ một vòng quanh nó chỉ trong một buổi chiều. Người ta từng ký hiệu nó là HL80 trong bản đồ thiên văn – một cái tên khô khốc như một ghi chú lẻ loi trong phòng thí nghiệm lạnh lẽo. Nhưng rồi, một nhà thiên văn già ở Đài Quan Sát Sao Bắc đã nói đùa: "Cái tiểu hành tinh ấy có chủ rồi – một cô bé nhỏ, tóc như mây, sống ở đó từ rất lâu. Có thể gọi nó là Ngôi Sao của Công chúa nhỏ."
Cũng có người gọi nơi ấy là Ngôi Sao Cô Đơn. Một ông thiên văn kiêm thi sĩ – người vẫn thích gắn thêm cảm xúc vào quỹ đạo – đã viết rằng:
"Nó xoay quanh mình như một câu hỏi không lời trong lòng vũ trụ. Không vệ tinh, không người ghé thăm, không hành tinh lân cận để mà phát tín hiệu…"
Nhưng ông cũng thừa nhận: nếu loại bỏ chữ "cô đơn" khỏi từ điển cảm xúc, thì nhân loại sẽ đánh mất một nửa thi ca. Bởi "cô đơn" không chỉ là một trạng thái – nó là bầu khí quyển. Là lớp màng mỏng manh phủ lên những gì từng thân thuộc, từng gắn bó, nhưng nay không còn nữa.
Và vì thế, có lẽ Công chúa nhỏ, bé con sống trên tiểu hành tinh ấy, không hiểu khái niệm cô đơn là gì. Với người lớn, "cô đơn" là khi ta từng có ai đó bên cạnh, rồi người ấy không còn nữa. Là sự vắng mặt của cái đã từng hiện diện. Là khoảng trống sau lưng khi từng có một bàn tay nắm lấy bàn tay mình. Là lặng im của chiếc ghế đối diện từng vang tiếng cười. Nhưng với Công chúa nhỏ, từ lúc sinh ra đã một mình giữa bầu trời kia, không có gì để mất, không có ai để chờ, không có ký ức nào gợi nhắc, không khái niệm nào về "thiếu". Thì cảm xúc gọi tên là "cô đơn" – nó đến từ đâu?
Giống như bạn không thể biết lạnh là gì nếu chưa từng được sưởi ấm. Không thể nhớ bóng tối nếu chưa từng thấy ánh sáng. Nỗi cô đơn là cảm xúc rất người – là dấu vết của sự gắn bó và mất mát. Là điều cần một lịch sử. Còn Công chúa nhỏ không có lịch sử của người khác. Em chỉ có bầu trời, một ao nhỏ có con cá bơi, một bông hoa hướng dương thỉnh thoảng đổi màu, và một cái cây thưa lá mà cô gọi là "Cây Thở Dài".
Cũng có nhà địa lý quả quyết rằng tiểu hành tinh của Công chúa nhỏ từng là một với tiểu hành tinh của Hoàng tử bé, vỡ đôi sau một vụ va chạm vũ trụ, mỗi mảnh mang theo một đứa trẻ trôi về một hướng. Lý thuyết ấy chưa ai chứng minh được, nhưng trong giới những người kể chuyện lại được ưa chuộng, vì nó thơ: một điều từng là một thể thống nhất, rồi vỡ ra, rồi bị chia lìa mãi mãi – chẳng phải đó là gốc của nhiều nỗi buồn đẹp nhất sao?
Dù vậy, nếu giả thuyết đó đúng, thì lại càng lạ lùng hơn: nếu Công chúa nhỏ từng là một nửa của Hoàng tử bé, từng là một phần của điều gì đó, thì tại sao em lại không nhớ? Không thấy thiếu? Không thấy trống?
Bầu bạn duy nhất của em là một con cá nhỏ màu bạc, sống trong ao. Nhưng cá không nói được.
"Cá tên là Mực nhé," em gọi nó. "Vì cá cứ bơi vòng vòng như đang vẽ mực lên mặt nước."
Mực không trả lời, chỉ lượn thành những vòng tròn, như viết lên ao thứ ngôn ngữ không lời. Công chúa nhỏ ngồi nhìn, cố đoán xem hôm nay Mực đang vui hay buồn, đang muốn nói gì hay đang giữ bí mật gì cho riêng nó.
Mối liên hệ ấy thật gần gũi – nhưng vẫn là một sự thân thiết không trọn vẹn. Có bạn, nhưng không thể thật sự giao tiếp. Một thứ cô đơn im lặng trong lòng tình thân.
Bên mép ao, có một cây hoa hướng dương. Cô đặt tên cho nó là Gui – một cái tên không có nghĩa, nhưng nghe thì hợp với sự dịu dàng mà em thấy ở nó. Gui ngủ nhiều hơn là thức. Khi tỉnh, nó quay đầu về phía ánh sáng không rõ nguồn, như tin rằng ở đâu đó vẫn có mặt trời.
Công chúa nhỏ không biết Gui có yêu mình không. Nhưng em vẫn chăm hoa mỗi sáng, vẫn rỉ tai kể chuyện, vẫn che nắng cho nó bằng chiếc lá khô cô xếp thành hình mái hiên. Tình yêu của cô bé dành cho Gui là thứ tình yêu không đòi hỏi sự đáp lại – và vì thế, cũng cô đơn lặng lẽ như một cơn mưa nhỏ rơi trên bề mặt không ai chạm tới.
Trên Trái Đất, người ta sống giữa phố phường đông đúc, với hàng ngàn lời chào, hàng trăm tin nhắn – mà vẫn thấy trống. Vì khoảng trống ấy không nằm ở bên ngoài. Nó là điều không thể gọi tên trong lòng.
Ngược lại, Công chúa nhỏ không sống bằng ký ức. Em sống bằng hiện tại. Mỗi sáng là một màu mới trên cánh hoa. Mỗi tối là một ánh sao khác trong mặt nước. Không ngày nào giống ngày nào – và không có ngày nào mất đi điều gì.
Cái bờ hồ đôi khi bị sụt lở, lúc chỗ nọ, lúc chỗ kia. Cô bé phải đắp lại ngay. Con cá nó cũng hay luẩn quẩn gần bờ.
Nhưng có một đêm, gió lạnh hơn thường lệ. Em quấn mình trong chiếc khăn dệt từ ánh trăng, ngồi bên ao. Và lần đầu tiên, một điều gì đó rất lạ len vào trong em — một ý nghĩ chưa từng có tên, vì nó cần đến một thứ cô chưa từng có: tương lai. Em thốt lên:
"Nếu ta rời nơi này, Mực có nhớ ta không?"
Con cá lượn một vòng, tạo thành vệt sáng lấp lánh rồi biến mất dưới đáy ao. Em không biết đó là "có" hay "không". Nhưng chính sự không chắc ấy đã khiến mắt em cay — và đó là lần đầu tiên nỗi cay ấy có tên.
"Còn Gui, nếu không có ta thì hoa có nở nữa không?"
Gui không đáp. Nhưng một cánh hoa rụng nhẹ, lặng lẽ như một lời tạm biệt chưa dám nói ra.
Ngày hôm sau, em đi bộ quanh tiểu hành tinh – một vòng rất ngắn. Em gọi đó là chu vi của thế giới. Nhưng lần này, khi bước, cô để ý từng bước chân mình hơn một chút, như thể đang đo không chỉ khoảng cách, mà cả thời gian.
Em vẫn sống. Không chờ ai. Không níu giữ ai. Và cũng không còn hoàn toàn là người không biết níu giữ nữa.
Nhưng nếu một ngày nào đó bạn bay ngang qua bầu trời ấy, hãy dừng lại – dù chỉ trong tim. Biết đâu, Công chúa nhỏ sẽ nhìn lên, khẽ hỏi bạn:
"Ơ, có ai đấy à?"
Và khi ấy – bạn có đủ can đảm để trả lời không?

2. 
NHỮNG VÌ SAO

Cái hồ nhỏ trên tiểu hành tinh lúc nào cũng đầy nước, dù mỗi ngày mặt nước vẫn bốc hơi. Con cá chẳng lấy làm lạ, cứ bơi vòng tròn mãi. Nhưng Công chúa nhỏ biết: nước ấy là những món quà lặng lẽ, do các sao chổi bay qua chia sẻ lại.
Con cá không biết bơi ngửa. Nó chỉ thấy bóng các vì sao phản chiếu trong làn nước, bơi lượn cùng những vệt sáng lấp lánh rồi thiếp đi. Đối với nó, vũ trụ chỉ là những đốm sáng dưới mặt hồ. Còn Công chúa nhỏ, em ngước nhìn lên, nơi bầu trời rộng thênh thang đang thở nhè nhẹ.
Các vì sao lấp lánh. Ấy là lúc chúng thì thầm kể chuyện với nhau.
Công chúa nhỏ hiểu được thứ ngôn ngữ ấy. Chúng cãi nhau nữa chứ – những ngôi sao. Sao Jean de Milan (Thiên Lang) luôn phải thanh minh với Sao Rua (Kim Ngưu) rằng nó chẳng liên can gì đến chòm Ba Ông Vua cả, và chuyện đi muộn vì biếng nhác trong một lễ cưới của sao là bịa đặt – chỉ có trong truyện của một ông nhà văn nào đó dưới kia.
Sao Rua chẳng dễ bị thuyết phục. Nó, cũng như cô nàng Stéphanette lấp lánh phía xa, lại tin lời một chàng chăn cừu. Dù con người thường nói dối, nhưng những người ở gần các vì sao – những người sống trên núi cao – thường vụng về trong chuyện đó. Họ không giỏi che giấu. Họ chỉ không dám nói thật với người họ yêu là: "Tôi đang yêu em." Và thế là các vì sao phải nói hộ.
Một đêm nọ, khi Công chúa nhỏ đang nhìn theo một sao chổi bay xa, em chợt thấy một khối cầu màu xanh dịu hiện lên nơi đường chân trời. Ánh sáng ấy làm em nín thở.
– Cá ơi, dậy xem nè, đẹp quá!
Nhưng con cá chẳng đáp lời. Nó đang rỉa đớp lấy bóng hình tròn lung linh dưới nước. Khi hành tinh xanh trên trời biến mất, thì dưới hồ cũng chỉ còn mặt nước trống rỗng. Có lẽ nó tưởng mình đã nuốt cả hành tinh ấy vào trong bụng bé xíu – thật ra chỉ là bóng nước run rẩy. Da nó dường như ánh xanh.
Công chúa nhỏ lặng im. Em biết con cá không hề nhìn thấy hành tinh – chỉ là cái bóng thôi.
– Hành tinh ấy tên là Trái Đất – một vì sao khẽ nói – Trên đó từng có đại dương, rừng cây, muông thú, và vô số loài cá.
– Mà không chỉ một con bé tẹo như ở đây đâu – các sao trong chòm Song Ngư bật cười – Ở đó, cá phải có đôi chứ!
Ngôi sao Regulus trong chòm Sư Tử bắt đầu kể. Trái Đất từng thuộc về những loài khổng lồ mang tên khủng long. Rồi một ngày, chúng biến mất. Con người bước lên. Họ thông minh, tò mò, làm ra ra đủ thứ – cả khôn ngoan, cả ngu ngốc. Ngu ngốc thì nhiều lắm, khỏi nói.
– Thứ khôn ngoan nhất mà họ từng tạo ra là… thơ – sao Urania chậm rãi nói – Vì thơ ít gây hại nhất. Nó là nơi trú ngụ cuối cùng, khi mọi thứ khác đã sụp đổ.
Sao Aphrodite khẽ gật đầu. Còn Cupid – con của nàng – thì biến mất tăm, có lẽ vì nghe đâu tình yêu đang bị cho là thứ ngốc nghếch nhất.
– Nhưng nếu không có tình yêu, liệu vũ trụ có còn là vũ trụ? – một vì sao mang hình con mắt thì thào.
– Vớ vẩn! – một ngôi sao phía xa chen vào – Lực hấp dẫn mới là thứ gắn kết vũ trụ, chứ không phải cảm xúc. Newton đã nói như thế.
– Newton suốt đời độc thân đó – sao Hamal nghiêng mình – Lực của ông ấy chỉ kéo được vật rắn thôi, chứ chẳng kéo nổi một quý vì sao nào về gần hơn.
Các vì sao tranh cãi. Về khôn – ngu, về yêu – ghét, về ánh sáng – bóng tối. Rằng con người vội vã, ồn ào, chế tạo, phá hủy, nói rất nhiều nhưng lắng nghe rất ít. Rằng họ đã tự tay xóa dần Công chúa nhỏ và Hoàng tử bé trong chính mình – những phần biết lắng nghe, biết tin, giết dần cả những giấc mơ từng biết nói chuyện với vì sao
– Nhưng vẫn còn người ngẩng đầu lên trời – sao Polaris nhắc nhở – Những người ấy chưa bao giờ lạc lối.
– Bây giờ thì họ cúi xuống – sao Aquila buồn bã – Vuốt những màn hình con con. Sống trong nhà. Dưới ánh sáng nhân tạo. Họ đã quên cách thật sự để trò chuyện.
Công chúa nhỏ khép mắt. Không biết trên hành tinh xanh đó, có ai còn trò chuyện với sao như em không? Trong giấc mơ, em thấy hành tinh xanh hiện ra như thuở đầu tiên: người đi bộ, cưỡi ngựa, chèo thuyền; buổi tối họ ngẩng nhìn sao để tìm đường. Và quanh đống lửa, họ kể nhau nghe những điều thấu hiểu, bằng nhịp tay, hơi thở, ánh mắt.
Các vì sao vẫn lấp lánh. Vẫn thao thức, vẫn thì thầm kể chuyện. Nhưng dường như không ai còn lắng nghe nữa. Con người bận rộn quá. Vội vã quá.
Mà có ai không vội đâu…
Nhưng một ngày nào đó, nếu ngay cả Công Chúa Nhỏ không còn ngẩng lên nữa, thì ai sẽ còn nghe chúng kể chuyện.

3. 
BIẾN CỐ VỚI CON CÁ

Con cá bỗng dưng biến mất.
Công chúa nhỏ đi tìm. Em vòng vèo qua những bờ cỏ quanh hồ, vỗ nhẹ mặt nước. Mọi lần, con cá chỉ cần nghe động là lao ra, tự nhận thua để được em vớt lên. Nhưng lần này chỉ có những gợn sóng dập dềnh, xao xác khác thường. Em lo. Vừa khuấy nước vừa gọi. Gọi mãi, rồi khóc. Rồi lội cả xuống hồ. Vẫn vô vọng.
Các ngôi sao cũng thôi lấp lánh. Chúng ngơ ngác nhìn nhau, chẳng biết con cá trốn đâu. Nếu chuyện này xảy ra ở Trái Đất, chắc hẳn do ai đó. Nhưng trên tiểu hành tinh này có ai đâu… chỉ có mỗi em.
– Nó không thể tan vào nước hồ được. Cũng chẳng thể bay lên trời. Vậy chắc nó… xuống đất rồi. – Một ngôi sao đề xuất.
Công chúa nhỏ bò quanh hồ, áp tai xuống đất lắng nghe. Em đi mãi, đến lúc mệt nhoài thì nằm vật xuống bãi cỏ, thút thít gọi cá.
– Sao bạn khóc?
Một con chim họa mi đáp xuống. Em ngẩng lên. Hai đứa cùng tìm.
Một lúc sau, chim khẽ nói:
– Chỗ này đây. Dưới đất chắc có mạch nước.
Cả hai lắng tai nghe. Chim dùng mỏ khoét đất. Rồi họ thấy: con cá kẹt cứng trong một khe nước ngầm.
– Lùi lại đi, cá! – Công chúa nhỏ kêu lên. – Tiến nữa là chết khổ đấy!
– Có biết bơi lùi đâu mà khổ. – Cá bỗng dưng biết nói, giọng rền rĩ. – Cá là cá. Chỉ có tiến. Đến đâu hay đến đó.
Nó ló cái đầu ra và lại có phần tự phụ:
– Cá mực không tính là cá, tính là tôm thì hơn, lũ bơi lùi. Đã là cá thì chỉ có một lựa chọn: bơi tiến.
Giải thích cho kẻ chỉ biết tiến là vô ích, mà ngăn chúng lại cũng chỉ là cách khiên cưỡng. Công chúa nhỏ và chim bàn nhau mãi, rồi nghĩ ra một cách êm thấm hơn: đào phía trước đầu cá một cái rãnh vòng tròn, để cá cứ bơi tiến mà tự vòng về hồ.
Lấp xong cửa rãnh, Công chúa nhỏ mới sực nhớ tới người khách vừa xuất hiện. Em xin lỗi:
– Cảm ơn chim nhiều lắm. Chim từ đâu đến mà trước giờ tôi không thấy?
– Tôi mới qua đây thôi. Tôi đang đi tìm một cậu bé. Một Hoàng tử bé.
– Thế thì chim phải đi tiếp rồi. Ở tiểu hành tinh này không có ai ngoài hai chúng tôi. Nhưng chim đã gặp Hoàng tử bé bao giờ chưa?
– Chưa. – Chim đáp. – Tôi từng ghé tiểu hành tinh B612, nơi có một đóa hồng bốn gai đang chờ. Trước đó, ở Trái Đất, tôi gặp một ông phi công, người từng gặp cậu ấy. Ông nói cậu đã rời Trái Đất, trở về với bông hoa của mình. Ông muốn viết tiếp câu chuyện còn dang dở, nhưng giờ bận quá, bận với đủ thứ thiết bị bay mới. Nên tôi đi tìm giúp. Tôi đã bay qua gần hết vành đai, chỉ thấy bông hồng vẫn đợi. Cậu ấy chưa về. Có lẽ lạc rồi. Trẻ con hay lạc lắm. Nhưng tôi đã hứa. Các sao chổi sẽ giúp tôi, chúng hay lang thang, thấy nhiều.
Con cá chen vào, giọng thản nhiên:
– Tìm trẻ lạc khó đấy, nhưng không phải không thể. Người lớn lạc thì khó hơn nhiều.
Công chúa nhỏ ngẩn người:
– Cá bị làm sao thế? Sao tự dưng cá thông thái vậy? Cá xưa đâu có thế!
Em lo thật sự, còn con cá thì tung tăng bơi, rúc vào các bờ cỏ như đang tìm gì đó.
– Chắc mỏ tôi sượt trúng đầu nó lúc khoét đất. – Chim nói, hơi ngượng. – Ở Trái Đất chuyện này nhiều lắm. Bị đập vào đầu, có người vỡ cả đầu ra. Nhưng nếu không dở hơi sau cú va đó, họ có thể gặp điều kỳ diệu: bỗng biết những thứ bình thường không biết. Kẻ lắm lời thì thành nhà thơ, kẻ khác thành nhà khoa học, nghệ sĩ.
– Khiếp, còn thơ nữa! – Công chúa nhỏ thốt lên. – Cái thứ luôn nửa vời, chao đảo, đầy cảm xúc, mất hết bình an mà các ngôi sao hay nhắc tới ấy.
– Thơ chưa ăn thua. Mèo nó mới làm mất hết bình an. – Con cá, đang biến thái thành "thông thái", lại cãi tiếp.
Nghe vậy, em càng lo, nhưng rồi cũng yên tâm đôi chút. Cá bơi ra cạnh hòn đá rêu xanh gần bờ và nằm im như xưa. Chắc rồi sóng gió nào cũng qua, cú đập đầu cũng vậy; nó sẽ bình phục, hoặc ít ra sẽ thôi nghĩ chuyện làm thơ.
Sáng hôm sau, Công chúa nhỏ ngồi bên hồ. Nắng nhẹ rải trên mặt nước, đám rong lặng lẽ đong đưa. Cá nằm im dưới khe rêu. Chim không hót, đứng trên cành như đang chờ điều gì.
– Cá, hôm qua ngươi biết nói, mà lại nói nhiều lắm. Hôm nay sao im thế? – Em hỏi.
Cá khẽ ngoi lên, giọng trầm hẳn:
– Hôm qua đầu ta ong ong, lời tự chạy ra. Hôm nay nó lắng rồi. Với lại… nước sáng nay lạnh.
– Lạnh khiến ngươi câm à?
– Không. Lạnh khiến ta nhớ.
– Nhớ gì?
– Một giấc mơ. Ta mơ mình là mây. Không cần bơi, chỉ trôi. Và… có thể lùi lại.
Công chúa nhỏ cau mày:
– Một con cá mơ thấy mình là mây?
– Ừ. Lúc kẹt dưới đất, ta tưởng mình không còn nữa rồi. Trong khoảnh khắc đó, hình dạng tan biến. Khi không còn là cá, ta không còn giới hạn.
– Thế thì… đôi khi cái chết có ích? – Chim nói. – Tôi bay qua nhiều chặng, chưa chặng nào dạy tôi điều ấy.
Công chúa nhỏ lắc đầu, nói chậm:
– Chưa chết mà đã hiểu thì càng quý. Nhưng này cá, ngươi còn nhớ vì sao mình bị kẹt không?
– Vì ta cứ tiến. Không chịu dừng.
– Muốn đi tiếp cũng phải biết dừng. – Chim nói nhẹ như gió. – Biết xoay. Biết nhìn lại.
Công chúa nhỏ ngẩng lên. Một vệt sao chổi băng ngang trời. Em không nói gì, nhưng trong lòng có điều vừa sáng ra: có những lúc tiến mãi lại là liều lĩnh, còn lùi hay tạm dừng là cách để còn thấy mình.
– Tôi phải đi tiếp. Hành trình vẫn đang đợi. – Chim nói. – Nhưng sáng nay thấy bạn buồn, tôi dừng lại một chút.
– Giờ ta không buồn nữa. Chỉ là… đôi lúc thấy vắng.
– Vắng cũng đẹp mà. Ai đó từng nói: sự vắng mặt là cách vũ trụ tạo hình cho nỗi nhớ.
– Chim nói như nhà thơ vậy.
– Không đâu. Tôi chỉ là con chim hay bay. Còn thơ… như cá nói: "nửa vời, chao đảo, mất bình an". Nhưng nhờ mất bình an, ta biết mình đang sống.
– Nếu thế… thơ cũng không đến nỗi. – Cá nói, giọng lửng lơ. – Nhưng đừng bắt ta làm thơ. Ta chỉ muốn là một con cá biết mơ.
Một người, một chim và một con cá cùng im lặng. Hồ lặng. Mặt nước còn vương hơi lạnh của sớm mai sau biến cố. Khi không ai nói nữa, người ta mới biết lời đôi khi chỉ là dư vang. Và đó là lúc sự sống bắt đầu hồi phục.
Chim cất cánh:
– Tôi đi đây. Các sao chổi đang gọi. Có vẻ chúng vừa thấy một chiếc khăn quàng hai màu vàng xanh, đâu đó ở vành đai Mây Ánh Sáng.
– Nếu gặp cậu ấy, nói giúp ta một câu.
– Câu gì?
– Rằng nếu đóa hoa còn chờ, thì ta cũng đang chờ.
Chim gật đầu, không hỏi thêm. Nó hiểu: có những điều phải chờ đúng người để nói.
Gió thoảng nhẹ. Hồ gợn sóng. Cá lại nhô đầu:
– Này Công chúa, nếu mai mốt ta bơi đi lạc, đừng tìm ta dưới đất nữa nhé.
– Thế tìm ở đâu?
– Trong mơ ấy. Biết đâu khi ấy ta đang làm mây.
Công chúa nhỏ cười, nụ cười đầu tiên sau một ngày dài. Em biết hôm nay trời sẽ nắng. Mà nếu không, thì cũng sẽ có mây. Và biết đâu, mây ấy lại mang theo một con cá… biết mơ

4. 
MÁY CHIẾU PHIM BẰNG ÁNH TRĂNG

Đêm ấy, không khí trên tiểu hành tinh X44 se lạnh sau cơn mưa sao.  Và đúng lúc ấy, Gió Tây đến.
Không như những làn gió nhẹ, dịu dàng thường lượn quanh đồi cỏ, Gió Tây này mang theo hương vị rất lạ — hương đất ẩm sau mưa, hương cỏ tươi mới cắt, và cả những mùi hương xa lạ mà tiểu hành tinh chưa từng biết: mùi khói xe máy, mùi giấy báo cũ, mùi sơn tường trong một căn phòng đang được trang trí. Đó là hơi thở của Trái Đất, thổi ngang qua vũ trụ, mang theo cả một thế giới bên kia.
Gió Tây lượn một vòng quanh hồ, rồi nhẹ nhàng thả xuống mép hồ một vật thể nhỏ, bị bong tróc bởi thời gian. Một chiếc ống kính thiên văn bằng đồng, đã gỉ sét ở viền, thân kính có những vết xước mờ như những nếp nhăn của một câu chuyện cũ. Đính kèm trên nắp kính là một mẩu giấy ố vàng, chữ viết đã nhòe đi một nửa.
Công chúa nhỏ nhặt lên. Chiếc kính nặng hơn vẻ bề ngoài. Em chùi lớp bụi thời gian trên mặt kính, tò mò đưa lên mắt ngắm nhìn bầu trời. Nhưng kỳ lạ — nó không phóng đại các vì sao. Khi ánh trăng chiếu đúng vào ống kính, nó lấp lánh, rồi chiếu xuống mặt hồ những hình ảnh sống động, như một màn chiếu phim vô hình. Những thước phim từ quá khứ
Mặt hồ phẳng lặng bỗng trở thành một tấm gương lớn, hiện ra những khung cảnh xa lạ:
Một đứa bé đang ngồi trên sàn nhà, gấp cẩn thận một mẩu giấy viết đầy chữ, rồi lén lút nhét vào khe hở dưới gầm giường, như giấu một kho báu.
Một người đàn ông ngồi trước màn hình máy tính, lưng gù xuống, tay di chuyển chuột liên tục. Đêm đã khuya. Anh ta ngừng lại một chút, thở dài, quay đầu nhìn ra cửa sổ. Nhưng ánh mắt anh không tìm thấy sao bầu trời — nó chỉ dừng ở tấm rèm cửa.
Một ngăn kéo được kéo ra, bên trong chồng chất những bức tranh vẽ tay màu nước, những con tàu vũ trụ, những bông hoa năm cánh, đã phai màu theo năm tháng. Ngăn kéo ấy đóng lại với một tiếng "cạch" nhẹ, như một cánh cửa bị khóa từ bên trong.
Công chúa nhỏ ngạc nhiên, quay sang hỏi con cá:
— Họ giấu những điều đẹp đẽ ấy vào ngăn kéo để làm gì nhỉ? Tại sao không để nó ở ngoài, cho ánh nắng chiếu vào?
Con cá khẽ quẫy đuôi, sau sự cố xảy ra nó đã nói được và trở nên thích nói:
— Nhưng để người khác biết có thể bị phiền hà.
— Nhưng họ không thấy thiếu một thứ gì đó sao? — Công chúa nhỏ ngước nhìn hình ảnh trên mặt hồ.
— Có chứ. Chỉ là họ gọi sự thiếu vắng ấy bằng tên khác. Họ gọi đó là "trưởng thành". — Con cá lặn xuống nước, để lại một câu cuối cùng trước khi biến mất trong bóng rêu: — Và họ cứ thế tin rằng đó là một điều tốt.
Chiếc kính nhìn ngược về chính mình. Ánh trăng nghiêng góc hơn, và hình ảnh trên hồ bỗng thay đổi.
Lần này, Công chúa nhỏ thấy chính nhà khoa học — người đã viết những lời mở đầu cho câu chuyện này, người từng tự hỏi: "Liệu một người làm việc trong lĩnh vực khoa học và kỹ thuật có nên dành thời gian đọc và viết về những thứ dường như chẳng liên quan đến nghề nghiệp của mình không?
Nhưng bây giờ, qua chiếc kính thiên văn kỳ lạ, em thấy ông ấy khi còn là một cậu bé. Cậu bé đứng dưới cơn mưa, không chạy về nhà. Cậu ngửa mặt lên, để những giọt nước lạnh rơi vào mắt, và thì thầm như đang nói với bầu trời: "Mỗi giọt mưa đều mang một lời nhắn. Chỉ cần lắng nghe đủ, sẽ nghe thấy nó."
Ở Trái Đất, người đàn ông ấy đột ngột ngừng gõ máy tính. Ngực anh bỗng đau một cách lạ lùng, như có một luồng gió mát lạnh thổi qua từ một nơi anh đã quên đường về. Anh chớp mắt. Bên ngoài, mưa bắt đầu rơi. Anh ngửa đầu nhìn ra cửa sổ, và lần đầu tiên sau mười mấy năm, anh không nghĩ đến dự án, không nghĩ đến số liệu, không nghĩ đến thời hạn. Anh chỉ nghĩ: "Ừ. Mỗi giọt mưa đều có một lời nhắn. Mình đã từng biết điều đó."
Anh thì thầm, không biết ai nghe, nhưng biết chắc có ai đó đang lắng nghe:
— Ta không hề quên. Ta chỉ... cất nó quá kỹ. Đến mức chính ta cũng quên mất chìa khóa.
Trên tiểu hành tinh HL80, Công chúa nhỏ khẽ chạm ngón tay vào mặt nước, nơi hình ảnh người đàn ông đang mỉm cười một nụ cười buồn nhưng nhẹ nhàng. Em hiểu ra một điều đơn giản mà to lớn:
Có khi người lớn không thực sự đánh mất tuổi thơ. Họ chỉ đóng gói nó lại, dán nhãn "kỷ niệm", rồi cất lên gác xép của tâm trí — nơi bụi thời gian phủ dày đến mức không ai muốn trèo lên nữa. Và giấc mơ cũng vậy. Nó không chết. Nó chỉ ngủ, trong một ngăn kéo không ai mở.
Chiếc kính tiếp tục trôi đi
Ánh trăng nghiêng xuống phía sau đồi. Chiếc kính thiên văn bắt đầu nguội đi, hình ảnh trên mặt hồ nhạt dần, tan ra thành những gợn sóng nhẹ.
Công chúa nhỏ không cất chiếc kính đi. Em không đặt nó trên kệ, không giữ làm của riêng. Em nâng nó lên, đặt nhẹ vào giữa hồ, nơi dòng nước ngầm chảy ra vũ trụ. Chiếc kính lơ lửng một lát, rồi từ từ trôi đi, theo hướng Gió Tây vừa đến.
— Đi nhé — em nói nhỏ —. Ai đó cần xem, thì hãy để họ xem. Ký ức không thuộc về một người. Nó chỉ chờ một ánh trăng đúng lúc, một cơn mưa đúng chỗ, để lại trở thành hình ảnh.
Con cá nổi lên, khẽ quẫy đuôi làm tan nốt những vầng sáng cuối cùng trên mặt nước.
— Ơ, lại để nó đi thật à? Có thể có giá trị đấy.
— Giá trị nhất của nó không phải là để giữ trong tay. — Công chúa nhỏ ngồi xuống cạnh hồ, ánh mắt trong veo như mặt nước —. Mà là để nó đi đến được những nơi cần đến.
Em ngước nhìn bầu trời. Các vì sao vẫn lấp lánh, yên bình như chưa có gì xảy ra. Nhưng trong lòng em, có một điều vừa được khám phá ra, nhẹ nhàng và ấm áp như ánh trăng.
Ký ức không bao giờ mất đi. Nó chỉ chờ một cơn mưa, hoặc một ánh sao đúng lúc, để thức giấc. Và khi đó, ta sẽ nhớ ra: ta chưa bao giờ thay đổi. Ta chỉ tạm thời quên cách mở ngăn kéo thôi.
Con cá lặn xuống, mặt hồ trở nên yên tĩnh. Gió Tây đã đi xa, mang theo chiếc kính thiên văn và cả một lời nhắn gửi đến những trái tim đang ngủ quên.
Công chúa nhỏ mỉm cười, nằm xuống bãi cỏ mềm, nhìn lên bầu trời đầy sao. Ngày mai sẽ là một ngày mới. Và biết đâu, một trong những hình ảnh mà chiếc kính chiếu ra, sẽ đến với ai đó — đúng lúc họ cần nhất.

5. 
CHUYỆN CỦA SAO CHỔI VỀ CON NGƯỜI NƠI TRÁI ĐẤT

Chiều ấy, khi Mặt Trời vừa chạm đường chân trời, một vệt sáng dài xuất hiện trên bầu trời tiểu hành tinh.
Đó là một sao chổi. Nó đi qua rất nhanh, để lại chiếc đuôi sáng như một nét bút trắng giữa nền trời đen.
Công chúa nhỏ đang tưới hoa. Em ngẩng lên.
— Sao chổi!
Sao chổi giảm tốc độ, lượn một vòng quanh tiểu hành tinh rồi dừng lại trên đầu em.
— Ta vừa đi ngang qua Trái Đất.
Công chúa nhỏ đặt bình nước xuống.
— Hôm nay ở đó có chuyện gì vậy?
Sao chổi im lặng một lát.
— Có một con khỉ.
Công chúa nhỏ bật cười.
— Chỉ một con khỉ thôi sao?
— Một con khỉ và một chiếc hộp gỗ.
Rồi sao chổi kể.
Ở một vùng đất xa xôi, người ta có cách bắt khỉ bằng một chiếc hộp nhỏ. Trong hộp đựng thức ăn. Trên thành hộp có một khe vừa đủ cho bàn tay khỉ chui qua.
Bầy khỉ tìm thấy thức ăn, liền thò tay vào nắm lấy. Nhưng khi bàn tay đã đầy, chúng không thể rút ra qua cái khe hẹp nữa.
Chúng có thể mở tay, bỏ bớt thức ăn rồi chạy đi. Nhưng chúng không làm thế. Chúng cứ cố kéo, hết lần này đến lần khác.
Con này nhìn con kia đang nắm đầy thức ăn, lại càng không muốn chịu thua. Chiếc hộp rung lên. Bầy khỉ vẫn không buông tay.
Rồi người bắt khỉ đến.
Sao chổi ngừng kể.
Công chúa nhỏ nhìn lên bầu trời.
— Khỉ không biết buông tay sao?
— Có lẽ có con biết.
— Vậy tại sao chúng không buông?
— Ta không biết. Nhưng biết cách thoát ra và chịu buông thứ mình đang giữ là hai chuyện khác nhau.
Sao chổi khẽ lay động chiếc đuôi sáng.
— Nhất là khi ta cứ nhìn xem kẻ khác đang giữ được bao nhiêu.
Công chúa nhỏ không nói gì. Em nghĩ đến đàn khỉ cho đến tận tối.
Sáng hôm sau, sao chổi vẫn còn ở gần tiểu hành tinh.
Công chúa nhỏ chạy ra đón.
— Hôm nay sao chổi kể chuyện gì về con người?
— Con người cũng có những chiếc hộp.
— Hộp gỗ nữa à?
— Không. Những chiếc hộp không nhìn thấy được. Có người gọi chúng là những chiếc hộp đen.
Công chúa nhỏ ngồi xuống bên hồ.
Sao chổi kể:
Có người mắc kẹt trong một căn phòng đầy tiền.
Có người mắc kẹt trong căn phòng chứa những điều mình đã nói, dù biết chúng không còn đúng.
Có người đứng trước một cánh cửa mở toang mà mãi không chịu bước ra.
— Tại sao vậy?
Sao chổi lặng lẽ trôi qua trước Mặt Trời.
— Vì họ đang cầm một thứ gì đó.
— Thứ gì?
— Có thể là tiền bạc. Có thể là một ý nghĩ. Có thể là một người. Cũng có thể chỉ là nỗi sợ mất đi thứ mà họ đã quen có.
Công chúa nhỏ nhìn bàn tay mình. Em khẽ nắm lại rồi mở ra.
Bên trong chẳng có gì cả.
Buổi chiều, sao chổi bắt đầu rời xa tiểu hành tinh. Nhưng nó vẫn còn đủ gần để kể tiếp.
— Con người rất sợ mất thời gian. Ngày xưa, họ phải đi bộ nhiều ngày mới đến được một nơi khác. Rồi họ có ngựa, xe ngựa, tàu thủy, tàu hỏa và những cỗ máy ngày càng nhanh.
— Vậy là họ có nhiều thời gian hơn rồi chứ?
— Họ đi nhanh hơn, nhưng dường như thời gian vẫn không bao giờ đủ.
Công chúa nhỏ nghiêng đầu.
— Thế họ làm gì tiếp theo?
— Họ tìm cách làm cho đôi tay nhanh hơn. Họ tạo ra máy tính, những cỗ máy có thể thực hiện trong vài giây những phép tính mà con người phải mất rất lâu mới làm xong.
— Máy tính có thông minh không?
— Ban đầu, người ta dạy máy tính tính toán. Sau đó, họ muốn máy làm được nhiều việc hơn. Họ cho máy học từ những con số, bức ảnh, âm thanh và câu chữ mà con người đã tạo ra suốt hàng nghìn năm.
— Rồi sao nữa?
— Một ngày nọ, máy bắt đầu trả lời những câu hỏi của con người.
Công chúa nhỏ mở to mắt.
— Nó trả lời thế nào?
— Có khi đúng, có khi sai. Có khi chỉ vài chữ, có khi dài đến mức người hỏi đọc mãi mới hết. Nhưng ngày càng có nhiều người tìm đến nó thay vì tự mình bắt đầu từ đầu.
— Người ta gọi nó là gì?
— AI.
Công chúa nhỏ nhắc lại cái tên lạ lẫm:
— AI...
Ban đầu, con người dùng AI để giải quyết những việc khó. Rồi họ dùng nó cho những việc tốn thời gian. Sau đó, ngay cả những việc nhỏ nhặt nhất, họ cũng hỏi AI: một câu dịch, một lá thư, một ý tưởng, một lời khuyên.
Rồi có người hỏi:
— Nếu là bạn, bạn sẽ chọn gì?
Sao chổi nhìn về phía Trái Đất.
— Con người rất thích những thứ giúp họ tiết kiệm thời gian.
— Thế thì tốt quá! — Công chúa nhỏ reo lên.
— Đúng vậy. Họ dùng AI để tiết kiệm một giờ.
— Rồi sao?
— Rồi họ dùng một giờ ấy để hỏi AI thêm vài câu.
Công chúa nhỏ bật cười. Chiếc đuôi sáng của sao chổi dường như cũng rung lên.
Một hôm khác, sao chổi kể cho Công chúa nhỏ nghe chuyện về những nhà toán học.
— Có một cách giải bài toán mà người ta luôn chọn thứ có vẻ tốt nhất ngay trước mắt: con đường gần nhất, món đồ rẻ nhất, phần thưởng lớn nhất ở thời điểm hiện tại. Họ gọi cách ấy là Greedy.
— Nghĩa là tham lam?
— Đúng vậy. Nhưng không phải lúc nào nó cũng sai. Đôi khi chọn thứ tốt nhất trước mắt lại giúp ta giải quyết được việc cần làm. Chỉ có điều, không phải lúc nào nhiều cái tốt nhỏ cộng lại cũng thành cái tốt lớn nhất.
Sao chổi nhìn xuống mặt đất. Một hạt giống nằm ngay bên cạnh. Một hạt khác ở xa hơn. Hạt thứ ba nằm tận cuối bãi đá.
— Nếu phải chọn một hạt giống, ta sẽ lấy hạt gần nhất — sao chổi nói.
— Vì nó tốt nhất à?
— Không nhất thiết.
— Thế tại sao?
— Vì nó ở ngay trước mặt ta.
Công chúa nhỏ suy nghĩ một lúc rồi mỉm cười.
— Nghe cũng giống con người.
Sao chổi không trả lời.
Một buổi sáng, Công chúa nhỏ lại hỏi:
— Thế con người có bỏ AI không?
Sao chổi đã đi xa hơn một chút. Vệt sáng của nó chỉ còn là một đường mảnh trên bầu trời.
— Bạn nghĩ sao?
Công chúa nhỏ ngẫm nghĩ.
— Nếu AI giúp con người có thêm thời gian, chắc họ sẽ giữ nó. Nếu đã quen với nó, có lẽ họ càng khó bỏ.
Sao chổi im lặng. Rồi nó nói:
— Có lẽ không phải AI giữ họ lại.
— Vậy là gì?
— Là những gì AI đem đến. Một câu trả lời nhanh. Một công việc nhẹ hơn. Một ý tưởng xuất hiện đúng lúc. Một con đường ngắn hơn. Từng chút một, con người nhận lại thời gian và bớt đi mệt mỏi.
Sao chổi dừng lại một lát.
— Có những thứ ban đầu chỉ giúp ta sống dễ dàng hơn. Rồi một ngày, ta không còn muốn sống thiếu chúng nữa.
Công chúa nhỏ nhớ đến căn phòng có cánh cửa mở toang.
— Nhưng cánh cửa vẫn mở mà?
— Đúng vậy. Chẳng ai khóa cửa cả. Chỉ là người đứng bên trong vẫn đang nắm một thứ gì đó, đến mức quên mất mình có thể bước ra.
Công chúa nhỏ lại nhớ đến con khỉ trong chiếc hộp gỗ.
Em không nói gì.
Chiều hôm ấy, Công chúa nhỏ đứng bên chiếc đồng hồ cát. Em lật nó lại. Những hạt cát bắt đầu rơi, từng hạt một.
Sao chổi đã đi rất xa, nhưng vệt sáng của nó vẫn còn nhìn thấy được.
Công chúa nhỏ nắm bàn tay lại, rồi mở ra.
Từ xa, sao chổi hỏi:
— Bạn đang làm gì vậy?
— Ta muốn thử cảm giác của con khỉ.
Em nắm tay thật chặt, rồi lại mở ra.
Trong lòng bàn tay chỉ có bầu trời. Không có thức ăn. Không có gì để giữ. Nhưng cũng chẳng có gì khiến em mắc kẹt.
Sao chổi hỏi, giọng đã xa dần:
— Nếu một ngày AI có thể làm thay con người rất nhiều việc, bạn nghĩ họ sẽ giữ bàn tay mình như thế nào? Nắm lại, hay để mở?
Công chúa nhỏ nhìn những hạt cát đang rơi.
Em không trả lời ngay.
Nhưng lần này, bàn tay em vẫn để mở.
Ở rất xa, Trái Đất vừa lên đèn.
Sao chổi tiếp tục cuộc hành trình qua những vùng tối mà Công chúa nhỏ chưa từng biết đến. Rồi một ngày nào đó, nó sẽ quay về và kể cho em nghe những câu chuyện mới.
Còn trên tiểu hành tinh, chiếc đồng hồ cát vẫn tiếp tục chảy. Không nhanh hơn. Không chậm hơn. Từng hạt cát lặng lẽ rơi xuống, chẳng bận tâm con người đang cố giữ lại điều gì, hay đang tìm cách buông bỏ điều gì.
Những chiếc đồng hồ vẫn đếm.
Còn thời gian vẫn trôi.
Và có lẽ, điều quan trọng không phải là ta có thể giữ được bao nhiêu thứ trong tay, mà là ta có còn biết lúc nào nên mở bàn tay ra.

6.
HÀNH TINH XANH

Trên tiểu hành tinh HL80, sau khi sao chổi bay xa, vệt sáng cuối cùng của nó đã tan vào khoảng tối mênh mông.
Công chúa nhỏ từ đó hay đứng bên hồ, ngước nhìn bầu trời, tìm kiếm Trái Đất. Các ngôi sao cũng bắt đầu nhắc nhiều hơn về hành tinh ấy.
Rồi một hôm, em nhìn thấy một hành tinh xanh. Nó xanh đến mức em có cảm giác chỉ cần đưa tay ra là có thể chạm vào những đám mây trắng đang trôi trên đó.
— Các sao ơi, nhìn kìa! Hành tinh ấy đẹp quá! Nó ở đâu vậy?
Những vì sao nhìn theo ngón tay em.
— Đó là Trái Đất — một ngôi sao già đáp. — Một hành tinh có biển xanh, núi cao, rừng thẳm và những dòng sông dài. Ở đó vô vàn sinh vật đang sống, lớn lên, yêu thương và chia lìa.
Công chúa nhỏ cúi xuống gọi:
— Mực ơi, lại đây xem! Có một hành tinh xanh tuyệt đẹp!
Mực ngoi lên khỏi mặt nước. Nó nhìn xuống hồ, nơi bóng Trái Đất đang lung linh phản chiếu.
— Một con cá xanh to thế này à? — nó reo lên.
Rồi Mực lao tới, đớp lấy cái bóng hành tinh.
Mặt hồ gợn sóng. Hình ảnh Trái Đất vỡ ra thành những mảnh sáng li ti rồi biến mất.
Mực sung sướng quẫy đuôi:
— Ta bắt được nó rồi!
Công chúa nhỏ nhìn mặt hồ đã lặng trở lại. Em không biết nên cười hay nên buồn.
— Mực à, đó chỉ là cái bóng thôi. Trái Đất thật vẫn ở trên kia.
Nhưng Mực đã quên mất chuyện vừa xảy ra. Nó bận đuổi theo một con côn trùng nhỏ bay là là trên mặt nước.
Công chúa nhỏ thấy thương Mực. Nó chẳng nhớ được bao lâu, nên cũng chẳng buồn lâu. Còn em, có những điều chỉ nhìn thấy một lần mà nhớ mãi.
Em ngước lên trời.
— Các sao kể cho tôi nghe về Trái Đất đi!
Những vì sao bắt đầu kể.
Trái Đất đã già hơn rất nhiều so với những gì con người tưởng tượng. Từ thuở chưa có con người, biển cả đã dâng rồi rút, núi lửa phun trào, các lục địa chậm rãi trôi dạt. Khủng long từng bước qua những cánh rừng rộng lớn rồi biến mất. Sau đó vô số loài sinh vật khác xuất hiện, thay đổi, sinh sôi.
Cuối cùng, một loài vật nhỏ bé so với hành tinh của mình bắt đầu ngước nhìn bầu trời và đặt câu hỏi.
Đó là con người.
— Con người có thông minh không? — Công chúa nhỏ hỏi.
— Có chứ — ngôi sao trẻ đáp ngay. — Họ đo được khoảng cách tới các vì sao, chữa nhiều bệnh, bay qua đại dương và đưa tàu vũ trụ ra ngoài Trái Đất.
— Thế họ có hạnh phúc không?
Ngôi sao trẻ chưa kịp trả lời thì một ngôi sao khác đã lên tiếng:
— Điều đó còn tùy. Có người dành cả đời tìm kiếm một điều gì đó. Đến khi tìm thấy, lại không biết mình cần nó để làm gì.
Công chúa nhỏ im lặng một lát.
— Họ có sống cùng nhau không?
— Có. Nhưng sống chung trên một hành tinh không đồng nghĩa là họ luôn nhìn về cùng một hướng.
Các vì sao kể: con người ngày càng đông. Họ dựng thành phố cao hơn, chế tạo nhiều máy móc hơn, di chuyển nhanh hơn, nói chuyện với nhau qua khoảng cách xa hơn. Họ có thể nhìn thấy một người ở bên kia Trái Đất chỉ trong chớp mắt, nhưng đôi khi lại không nhận ra người đang ngồi ngay bên cạnh mình.
Họ lấy gỗ từ rừng, cá từ biển, khoáng sản từ lòng đất. Tạo ra những thứ chưa từng có, nhưng cũng để lại những thứ chẳng biết đặt vào đâu.
Có những dòng sông từng trong veo nay giấu những bí mật không ai muốn nhìn. Có cánh rừng dần im lặng. Có loài vật biến mất trước khi con người kịp đặt tên cho chúng.
— Sao họ không dừng lại? — Công chúa nhỏ hỏi.
— Có lẽ vì mỗi người đều nghĩ: mình chỉ lấy một chút thôi — ngôi sao đáp. — Nhưng khi hàng triệu người cùng lấy một chút, Trái Đất sẽ không còn như trước.
— Thế họ có biết mình đang làm gì không?
Lần này các vì sao im lặng hồi lâu. Một ngôi sao xa xôi khẽ nói:
— Họ biết rất nhiều điều. Nhưng biết là một chuyện, làm được lại là chuyện khác. Biết chiến tranh mang đau khổ mà vẫn khởi chiến. Biết lòng tham không đáy mà vẫn muốn thêm. Nói về hòa bình trong khi chuẩn bị vũ khí.
— Sao họ lại làm thế?
— Ta không biết — ngôi sao thở dài. — Có lẽ đôi khi người ta sợ mất những gì mình đang có, đến mức sẵn sàng phá hủy những gì thuộc về người khác.
Công chúa nhỏ nhìn Trái Đất. Từ tiểu hành tinh HL80, hành tinh ấy vẫn xanh, đẹp và hiền hòa.
Không có đường biên giới hiện ra trên những đám mây. Không có tiếng súng vọng đến các vì sao.
— Nhưng Trái Đất vẫn đẹp mà — em nói khẽ. — Chắc hẳn con người phải yêu nó lắm.
— Họ yêu Trái Đất — ngôi sao già đáp. — Chỉ có điều đôi khi họ yêu những gì thuộc về mình trên Trái Đất hơn chính Trái Đất.
Công chúa nhỏ chưa hiểu hết câu ấy. Em chỉ thấy lòng mình se lại. Bỗng một ngôi sao nhỏ reo lên:
— Đừng lo! Con người đã có máy tính, robot và trí tuệ nhân tạo. Những cỗ máy ấy tính toán cực nhanh, trả lời vô số câu hỏi, giúp họ làm những việc trước đây không thể.
— Thế thì tốt quá! — Công chúa nhỏ vui lên. — Máy móc có thể giúp họ hiểu nhau hơn không?
— Có thể. Chúng dịch ngôn ngữ giữa các dân tộc, giúp con người khám phá những điều chưa biết.
— Thế chúng có thể giúp con người yêu thương nhau không?
Các vì sao bỗng im lặng.
Ngôi sao già khẽ lay động như đang thở dài.
— Máy móc có thể giúp con người nói ra lời yêu thương. Nhưng liệu chúng có thể yêu thương thay cho con người, ta chẳng biết.
Công chúa nhỏ lại nhìn xuống nước. Mực đang bơi vòng quanh, đuổi theo bóng của chính mình. Mỗi lần mặt hồ lay động, cái bóng biến dạng, nó lại tưởng một con cá khác vừa xuất hiện.
Em cúi xuống gọi:
— Mực ơi, cá có bao giờ tự hỏi những gì mình nhìn thấy có thật không?
Mực ngẩng đầu lên.
— Nếu ta nhìn thấy nó, chẳng phải nó có thật sao?
Nói rồi, nó lại đớp xuống mặt nước.
Công chúa nhỏ ngước nhìn Trái Đất lần cuối. Hành tinh xanh vẫn ở đó, lặng lẽ quay giữa muôn vàn vì sao.
Em chợt nghĩ: có khi nào con người cũng đang mải mê đuổi bắt những cái bóng của mình, trong khi thế giới thật vẫn nằm ngay trước mắt?

7. 
NHỮNG BÔNG HOA KHÔNG CÚI ĐẦU

Kể từ đêm chim sơn ca bay đi, mang theo bức thư gửi Hoàng tử bé, Công chúa nhỏ vẫn ngồi bên hồ, mắt hướng lên trời. Mỗi đêm, cô bé tìm kiếm vệt sáng của sao chổi, hy vọng có dấu hiệu chim sắp trở về. Mùa sao băng đã qua, gió lạnh đã đến gần hơn, mà vẫn chưa có đôi cánh nào đáp xuống bãi cỏ.
Cá vẫn bơi quanh hồ, lúc nổi lên mặt nước, lúc biến mất dưới đám rong. Họ cùng nhau chờ tin, chờ lâu đến mức chờ đợi đã thành thói quen, và không ai còn nhớ nó đã bắt đầu từ khi nào.
Một buổi sáng, Công chúa nhỏ nhận ra điều gì đó lạ lùng. Bông hướng dương duy nhất trên tiểu hành tinh, bông hoa mà từ khi cô bé nhớ được vẫn luôn đứng thẳng và cao vút, giờ đang rũ xuống. Những cánh hoa vàng không còn vươn về phía ánh sáng nữa mà đung đưa, run rẩy.
- Cá ơi, hoa hướng dương bị sao vậy - Em cúi xuống hỏi.
Cá ngước nhìn bông hoa, rồi nhìn lên trời:
- Hoa hướng dương hiếm khi cúi đầu. Trừ khi chúng rất buồn
Nhưng hoa đâu biết buồn, phải không?
- Chỉ là chúng ta không nghe được tiếng thở dài của chúng thôi.
Công chúa nhỏ ôm gối ngồi bên mặt nước. Cá, dù không bao giờ rời khỏi hồ được, vẫn cảm thấy như nước của mình vừa trở nên đục đi.
Ngày qua ngày, bông hoa càng rũ thấp hơn. Mỗi buổi sáng, công chúa nhỏ tưới nước cho nó và kể cho nó nghe chuyện về hồ, về các vì sao, về sao chổi và những đám mây bay qua. Bông hoa không ngẩng đầu lên, nhưng mỗi buổi sáng nó lại mở thêm một cánh, như thể đang cố nghe câu chuyện đến tận cuối.
Rồi một buổi sáng, cô bé thấy một hạt hướng dương nằm trên bờ hồ. Nó vàng óng, nhưng một mép đã cháy đen, và vẫn còn mùi khói.Em cầm nó trong lòng bàn tay thật lâu, thật lâu. Cô bé chưa biết "bị cháy" nghĩa là gì ở một cánh đồng xa xôi nào đó, nhưng cô bé biết một hạt giống không tự cháy chính nó.
- Hoa từ đâu đến vậy? - Em thì thầm, cảm thấy một nỗi bất an lạ lùng.
Đêm đó, mặt hồ lặng đến mức có thể nghe được ánh trăng rơi xuống mặt nước. Một ngôi sao lạ nhấp nháy rồi hạ thấp xuống: "Chim sơn ca gửi nó cho cháu đấy," ngôi sao nói, nhẹ như gió: "Chim vẫn đang bay, nhưng chưa thể trở về. Cánh đồng mà hạt này đến từ đó... không còn nữa."
Công chúa nhỏ nhìn bông hướng dương đang cúi đầu bên hồ, và lần đầu tiên cô bé hiểu: nó đang nghe thấy nỗi đau của một hành tinh khác.
Các vì sao thì thầm - "Chiến tranh..."
Một giọng nói từ xa vọng lại, chậm như một hòn đá đang chìm: "Đó là khi con người quên mất rằng trái tim cũng cần ánh sáng."
Công chúa nhỏ không đáp. Cô bé mang hạt về nhà và giấu dưới gối. Chỉ có một hạt duy nhất. Nếu em gieo nó mà nó không mọc, sẽ chẳng còn lại gì. Nếu giữ nó, ít nhất mỗi đêm em vẫn còn có nó. Ba đêm liền, cô bé ngủ với mùi khói thoang thoảng bên tai, và không dám nghĩ đến chuyện đào đất.
Chiều ngày thứ tư, cô bé nghe thấy tiếng chim từ xa. Một bóng nhỏ xuất hiện, lượn vòng quanh tiểu hành tinh, như thể đang chắc chắn nơi này vẫn bình yên, rồi mới đáp xuống bên hồ.
- Chim ơi! - Cô bé chạy đến. - Sao chim đi lâu vậy mới về?
- Vì tôi đã phải bay qua những nơi bầu trời đặc quánh khói. Tôi chưa gặp được Hoàng tử bé. Nhưng tôi đã ghé qua B-612, và thấy bông hồng bốn gai vẫn đang chờ, và nó cũng bắt đầu héo đi vì lo lắng.
Chim mệt, nhưng vẫn mỉm cười dịu dàng. Một lớp bụi mỏng phủ trên đôi cánh, như thể nó đã bay qua rất nhiều vùng đất lạ.
Công chúa nhỏ ngồi ôm gối. Cá nổi lên gần mặt nước. Không ai nói gì.
Sau một hồi rất lâu, chim bắt đầu kể:
"Ngày xưa, trên Trái Đất, có một cánh đồng hướng dương rộng đến mức nếu đứng ở đầu này, ta sẽ tưởng mặt trời đang mọc lên từ những bông hoa ở đầu kia.
"Mỗi buổi sáng, khi bình minh chạm vào đường chân trời, hàng nghìn cánh hoa vàng cùng nhau quay về phía ánh sáng. Gió lướt qua cánh đồng nghe như sóng. Ánh nắng tràn xuống nghe như tiếng cười.
"Và những bông hoa cứ lớn lên như thế. Chúng biết rất ít về thế giới ngoài mặt trời. Chúng chỉ biết rằng khi chúng hướng về phía ánh sáng, thân chúng sẽ cứng cáp hơn, rễ chúng sẽ cắm sâu hơn, và cánh hoa chúng sẽ mở rộng hơn.
"Rồi một ngày, những đám mây lạ kéo đến. Lúc đầu chỉ là một vệt đen trên đường chân trời. Rồi khói. Rồi tro. Chim chóc đổi hướng bay. Những dòng sông lặng im.
"Những khu vườn ngừng ca hát. Không ai biết bóng tối bắt đầu từ đâu. Người ta chỉ biết rằng nơi nào nó đi qua, bầu trời dường như sụp xuống thấp hơn. Cánh đồng hướng dương vẫn chờ mặt trời mọc. Nhưng mỗi buổi sáng, khói lại che đi một chút ánh sáng.
"Ở rìa cánh đồng mọc lên một bông hoa nhỏ. Không cao nhất. Không đẹp nhất. Nhưng mỗi bình minh, nó là bông đầu tiên quay mặt về phía đông.
"Khi những cơn gió lạ thổi đến, nhiều bông hoa đã cúi xuống. Bông hoa ấy vẫn ngẩng đầu.
"Khi ánh sáng chỉ còn là một vệt vàng rất mỏng ở phía xa bên kia đường chân trời, nó vẫn ngẩng đầu.
"Có những đêm cả cánh đồng chìm trong màu đỏ. Trời đỏ. Đất đỏ. Những cánh hoa rơi như những con bướm lạc lối. Gió mang mùi khói đi rất xa. Xa đến tận các vì sao.
"Khi buổi sáng trở lại, cánh đồng đã không còn như trước nữa. Nơi từng là biển hoa vàng, giờ chỉ còn màu xám của tro. Gió thổi qua mà không còn ai để hát cùng.
"Mặt trời mọc lên nhưng chẳng còn mấy gương mặt để chào đón.
"Dường như mùa hè đã biến mất khỏi thế giới.
"Thế nhưng trong đống tro ấy, vài hạt giống đã sống sót. Nhỏ bé. Ấm áp. Mang theo ký ức của cả một cánh đồng.
"Rồi những đứa trẻ tìm thấy chúng.
"Chúng nhặt chúng lên bằng đôi bàn tay vẫn còn lấm đất, cẩn thận, như thể đang nâng niu giọt nắng cuối cùng. Có đứa giấu hạt trong túi áo. Có đứa giấu trong hộp gỗ. Có đứa giấu dưới gối mỗi đêm.
"Không ai biết ngày mai sẽ ra sao. Không ai biết liệu hạt có thể nở hoa không. Nhưng không ai nỡ bỏ chúng lại. Khi tớ hỏi tại sao..." chim sơn ca nói khẽ, "...một đứa trẻ đã ngước nhìn lên trời và nói:
"'Vì mùa hè không được phép biến mất.'"
Mặt hồ lặng đi. Lặng đến mức Công chúa nhỏ có thể nghe được tiếng mái chèo của một đám mây đang trôi ngang vũ trụ. Cô bé quay lại nhìn bông hướng dương già bên hồ. Bông hoa vẫn cúi đầu. Nhưng giờ Công chúa nhỏ không còn thấy nó yếu đuối nữa. Nó trông như một người đang lặng lẽ cầu nguyện. Hay đang lắng nghe điều gì đó rất, rất xa. Ở phía bên kia của các vì sao.
Cá khẽ vẫy đuôi. Một vòng gợn sóng lan ra. Con chim dừng kể lại cho đến khi sóng tan.
- Những đứa trẻ đã giấu hạt cẩn thận và nhờ tôi mang chúng đến nơi an toàn... để một ngày nào đó cánh đồng có thể mọc lại. - Chim kết thúc câu chuyện.
Công chúa nhỏ cúi xuống nhìn đôi bàn tay mình. Cô bé nghĩ đến những bàn tay bé xíu đang nắm chặt một bông hoa dưới gối. Một bông hoa chỉ có thể giữ được một đêm, nhưng một hạt giống có thể giữ được cả một mùa hè, chỉ khi nó được chôn xuống đất.
Sáng hôm sau, cô bé lấy hạt ra khỏi gối. Em chọn một mảnh đất mềm bên hồ, nơi mặt trời đến sớm nhất, đào một hố nhỏ, đặt hạt vào, và dùng cả hai tay lấp lại. Đôi tay em run run. "Nếu nó không mọc thì sao?" -  cô bé hỏi, không nhìn ai cả.
Cá bơi lại gần bờ, đến khi bóng của nó chạm vào bóng của cô bé trên mặt nước, và nói dịu dàng:
- Vậy thì chúng ta cũng đã cố gắng. Và nếu nó mọc, nó sẽ nhìn thấy bóng mình trong nước, và biết rằng nó không hề một mình.
Những ngày sau đó, cô bé tưới mảnh đất ấy cùng với bông hoa già. Rồi một buổi sáng, một mầm xanh bé xíu nhú lên, mảnh và cong như một dấu chấm hỏi. Nó lớn dần lên, từng chút một. Bông hướng dương già vẫn cúi đầu, không ngẩng lên hẳn, nhưng nó đã ngừng run rẩy. Mỗi buổi chiều, ánh nắng trải vàng trên mặt hồ, và hai cái bóng, một cao, một thấp, cùng soi mình trong nước.
Đêm đó, ngôi sao sáng hơn bao giờ hết. Gió mang theo hương hồ và hương đất. Công chúa nhỏ ngước nhìn bầu trời bao la và hiểu ra: mầm cây này không chỉ mọc cho tiểu hành tinh. Nó là một hạt giống của hy vọng, được giữ gìn cẩn thận, chờ đợi khoảnh khắc trở về Trái Đất, để một ngày nào đó vô vàn bông hướng dương sẽ lại cùng nhau ngẩng đầu về phía mặt trời, về phía tự do đích thực. Và đâu đó trên Hành tinh Xanh, có lẽ một đứa trẻ đang ngủ, vẫn nắm chặt trong tay một cánh hoa, kiên nhẫn chờ đợi hòa bình trở về.

8. 
VĨ THANH

Trên Trái Đất, đêm ấy cũng là một đêm yên tĩnh. Nhà khoa học ngồi trước màn hình, tay đã ngừng gõ từ lâu. Chiếc kính thiên văn bằng đồng — hay chỉ là hình ảnh của nó trong tâm trí — vẫn lấp lánh trước mắt anh. Anh nhớ lại những ngày tháng trăn trở, những câu hỏi mà chính anh cũng nghĩ không bao giờ có câu trả lời: “Liệu một người làm việc trong lĩnh vực khoa học và kỹ thuật có nên dành thời gian đọc và viết về những thứ dường như chẳng liên quan đến nghề nghiệp của mình không?”
Bây giờ, khi đã đi qua những vì sao, đã nhìn thấy tuổi thơ của chính mình trong ánh trăng, đã chạm vào nỗi đau của những cánh hoa hướng dương đang rũ xuống dưới bom đạn — anh hiểu ra: Không có gì là không liên quan. Toán học, thơ ca, tình yêu, nỗi đau, hy vọng — tất cả đều là những mảnh ghép của cùng một thế giới. Và chỉ khi dám nhìn nhận trọn vẹn thế giới đó, ta mới thực sự hiểu được một phần nhỏ của nó.
Anh đứng dậy, bước ra ban công. Bầu trời đêm nay trong veo. Ở đâu đó, rất xa, có một tiểu hành tinh nhỏ — HL80 — nơi một cô bé đang ngước nhìn lên, tay ôm chặt một hạt giống hướng dương, tin rằng một ngày nào đó, nó sẽ nở rộ.
Anh thì thầm, như trả lời cho chính mình sau bao nhiêu năm:
— Kolmogorov nói đúng. Pushkin đã truyền cảm hứng cho ông nhiều hơn Pascal

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét