NEW YEAR 2026 - SỰ CHIA TAY

NEW YEAR 2026 - SỰ CHIA TAY

Năm mới của Ukraine không bắt đầu bằng đếm ngược.

Nó bắt đầu bằng bản đồ chiến sự cập nhật lúc rạng sáng, nơi những mũi tên đỏ xanh thay nhau chọc thủng giấc ngủ của cả một dân tộc.

Năm cũ không chịu đi. Nó bám vào năm mới bằng hố bom chưa lấp, bằng danh sách tử trận dài hơn lời cầu nguyện, bằng những thành phố chỉ còn tồn tại trong ký ức và ảnh vệ tinh. Người ta không chúc nhau hạnhNEW YEAR 2026 - SỰ CHIA TAY phúc. Người ta hỏi nhau bằng giọng thấp:

“Đêm qua còn yên không?”

Chiến tranh là một dạng chia tay không có nghi thức.

Chia tay với đời sống bình thường.

Chia tay với bữa tối không vội.

Chia tay với ảo tưởng rằng lịch sử đã mệt và sẽ ngủ yên.

Nguyễn Ngọc Tư viết: “Mỗi khi ta đến một nơi nào như là đang chạy trốn một nơi nào đó.”

Nhưng trong chiến tranh, tôi không gọi đó là chạy trốn. Tôi gọi là chia tay.

Chạy trốn là hoảng loạn.

Chia tay là đau, nhưng còn giữ được tư thế đứng thẳng của con người.

Năm mới đến trong lo âu. Không phải lo âu cá nhân, mà là lo âu của trật tự thế giới. Ukraine trở thành một mặt gương đặt giữa quảng trường toàn cầu: ai nhìn vào cũng thấy câu hỏi của chính mình.

Nếu là ta thì sao?

Thế giới “quan ngại”. Chính trị tính toán. Con người thì chết.

Đó là công thức lạnh lẽo nhưng chính xác của thời đại.

I. NHỮNG CẶP ĐÔI VÀ NHỮNG ĐẾ CHẾ NỨT GÃY

Lịch sử luôn thích kể chuyện bằng các cặp đôi.

Quyền lực cũng vậy.

ABBA từng là hai cặp vợ chồng đứng dưới ánh đèn rực rỡ, hát về tình yêu, về nắm tay, về những ngày tưởng như không bao giờ tàn. Nhưng năm 1979, Björn và Agnetha chia tay. Hai năm sau, Benny và Anni-Frid cũng đi mỗi người một hướng. Ban nhạc tan rã năm 1982.

Giữa vết nứt ấy, Happy New Year ra đời.

Một bài hát mang tên chúc mừng nhưng linh hồn là tỉnh ngộ.

Nó không vang lên lúc pháo hoa còn sáng.

Nó vang lên vào buổi sáng sau tiệc — khi rượu nhạt, khi sàn nhà còn vương giấy kim tuyến, khi con người buộc phải nhìn thẳng vào những gì đã hỏng.

Ukraine hôm nay cũng ở buổi sáng ấy.

Buổi sáng sau toàn cầu hóa.

Sau những lời hứa hòa bình.

Sau niềm tin rằng thương mại sẽ thay thế súng đạn.

Happy New Year không vui. Nó buồn có trách nhiệm.

Nó hỏi:

“Nếu mọi thứ đổ nát, ta có học được gì không?”

II. PUTIN – ZELENSKI: HAI NGƯỜI ĐÀN ÔNG VÀ MỘT MẢNH ĐẤT

Putin và Zelenski không phải là một cặp đôi, nhưng lịch sử đã buộc họ đứng đối diện như hai mặt của cùng một bi kịch.

Một người tin vào ký ức đế chế và sự phục hồi.

Một người tin vào hiện tại mong manh và quyền được lựa chọn.

Giữa họ là đất — đất Ukraine — thứ không trung lập.

Đất nhớ.

Đất ghi dấu bàn chân kẻ mạnh, thấm máu kẻ yếu, và nở hoa trên mồ những lời thề bị bội phản.

Putin nói về lịch sử như nói về món nợ chưa đòi xong.

Zelenski nói về tương lai như nói về quyền được sống bình thường.

Hai cách nói không thể hòa giải.

Và chiến tranh bắt đầu khi đối thoại không còn chung từ vựng. Hai người đàn ông chia tay.

III. TRUMP VÀ NGHỆ THUẬT CỦA BUỔI TIỆC

Trump không yêu chiến tranh, nhưng ông hiểu sân khấu.

Ông hiểu rằng thế giới vận hành bằng hình ảnh, bằng khẩu hiệu, bằng những buổi tiệc mà ai cũng muốn là trung tâm.

Trump là hiện thân của một thời đại nơi chính trị trở thành giải trí, nơi ranh giới giữa nghiêm túc và trình diễn bị xóa mờ. Trong thế giới ấy, chiến tranh ở xa có thể trở thành đề tài tranh luận, nhưng hiếm khi là vết thương cá nhân.

Buổi tiệc của Trump ồn ào, nhiều ánh đèn.

Nhưng buổi sáng sau tiệc thì lặng.

Và thế giới phải tự dọn dẹp.

IV. MOROS, VỢ MOROS VÀ XỨ HOA HẬU

Ở xứ Moros, năm mới đến không bằng bom, mà bằng một cuộc bắt người.

Moros từng đứng trước quảng trường, nói về công bằng như người ta nói về mưa trong mùa hạn. Dân nghe, tin — vì đó là thứ duy nhất họ còn. Dầu đen trào lên từ lòng đất. Tiền chảy qua tay Moros nhanh hơn nước qua sa mạc. Bánh mì hiếm. Lời hứa thì dư.

Moros cũng từng là người bước ra từ đám đông, mang theo lời hứa và giấc mơ chia đều. Nhưng quyền lực, giống như hôn nhân không được chăm sóc, sẽ mục ruỗng từ bên trong.

Các cuộc hôn nhân tan vỡ của ABBA là ẩn dụ nhỏ cho những đế chế lớn. Không có gì tan rã trong một ngày. Nó rạn nứt trong im lặng, trong thỏa hiệp, trong những lần giả vờ không nhìn thấy vấn đề.

Vợ Moros đội vương miện trong những buổi dạ tiệc. Ánh đèn sáng đến mức không ai nhìn thấy bóng tối đứng sát chân mình. Nhưng nàng biết. Nàng luôn biết.

Mọi vương miện đều nặng, không phải vì vàng, mà vì thời gian.

Rồi Đại Ưng bay xuống.

Không bản đồ.

Không lễ nghi.

Chỉ có dây trói và một chuyến bay không khứ hồi.

Moros bị gọi là tội phạm.

Cũng bị gọi là nguyên thủ.

Hai lời gọi cùng đúng trong giang hồ phóng đại, nơi luật được viết bằng sức mạnh và đọc bằng giọng kẻ thắng.

Vợ Moros không kêu.

Nàng nhìn thẳng vào ống kính như thể đã thấy cảnh này từ lâu.

Nàng hiểu: đế chế không sụp vì kẻ thù, mà vì người bên trong tin rằng mình miễn nhiễm.

V. BUỔI SÁNG SAU TIỆC

Buổi sáng sau tiệc luôn là lúc sự thật không cần hét mà vẫn đau.

Ukraine đang sống trong buổi sáng ấy.

Moros đã bị kéo ra khỏi bàn tiệc.

ABBA đã rời sân khấu.

Các đế chế vẫn đứng, nhưng ánh đèn đã bớt che giấu.

Thế giới bước sang năm mới, mang theo lo âu — không phải vì tương lai mờ mịt, mà vì quá khứ vẫn chưa chịu khép lại.

Và trong khoảnh khắc im lặng hiếm hoi ấy, Happy New Year lại vang lên — không như một lời chúc, mà như một câu hỏi treo lơ lửng giữa nhân loại:

Sau tất cả những cuộc chia tay này,

chúng ta có còn đủ can đảm

để chia tay với chiến tranh hay không?