" STT viết dành tặng những người yêu tiếng Nga "
Я ВАС ЛЮБИЛ
Я ВАС ЛЮБИЛ
(Александр Сергеевич Пушкин)
Я вас любил: любовь еще, быть может
В душе моей угасла не совсем
Но пусть она вас больше не тревожит
Я не хочу печалить вас ничем.
Я вас любил безмолвно, безнадежно
То робостью, то ревностью томим
Я вас любил так искренно, так нежно
Как дай вам Бог любимой быть другим
1.
( Bản Dịch của Bùi Huy Bằng - Trần Đức Trung )
Ta đã yêu Nàng, tình yêu, có thể
Trong lòng ta chưa tắt hẳn vẫn còn.
Nhưng vậy thôi, đừng làm em xáo động
Làm em buồn ta chẳng chút cầu mong
Ta đã yêu em âm thầm, vô vọng
Cả rụt rè, cả day dứt ghen tuông
Ta đã yêu nàng chân thành, dịu ngọt
Ước nàng được yêu thế bởi ai nào.
2.
CÁC CMT
- Vu Le Hoang : em có một câu hỏi ntn ạ.. theo bác Trung Tran thì liệu bài thơ này được viết sau khi 2 người đã yêu nhau và chia tay, hay là kể cả cho tới khi nhà thơ viết bài thơ này thì cô gái trong bài thơ vẫn chưa biết đến hay trải qua tình yêu với nhà thơ..?!
-Trung Tran : Phải hiểu Puskin trước đã-Một con người yêu vô tội vạ-Và yêu ai cũng gây gổ ghen tuông-Nhưng lại rất kiêu căng thẳng thắn-Không vòng vèo hình ảnh ví von-Người ta nói ông có 700 người tình-Và yêu cả cô em vợ mình-Thơ ông làm tự nhiên như lời ông nói-Chỉ đánh nhau không giỏi mà thôi
Я вас любил: любовь еще, быть может
В душе моей угасла не совсем
Но пусть она вас больше не тревожит
Я не хочу печалить вас ничем.
Я вас любил безмолвно, безнадежно
То робостью, то ревностью томим
Я вас любил так искренно, так нежно
Как дай вам Бог любимой быть другим
1.
( Bản Dịch của Bùi Huy Bằng - Trần Đức Trung )
Ta đã yêu Nàng, tình yêu, có thể
Trong lòng ta chưa tắt hẳn vẫn còn.
Nhưng vậy thôi, đừng làm em xáo động
Làm em buồn ta chẳng chút cầu mong
Ta đã yêu em âm thầm, vô vọng
Cả rụt rè, cả day dứt ghen tuông
Ta đã yêu nàng chân thành, dịu ngọt
Ước nàng được yêu thế bởi ai nào.
2.
CÁC CMT
- Vu Le Hoang : em có một câu hỏi ntn ạ.. theo bác Trung Tran thì liệu bài thơ này được viết sau khi 2 người đã yêu nhau và chia tay, hay là kể cả cho tới khi nhà thơ viết bài thơ này thì cô gái trong bài thơ vẫn chưa biết đến hay trải qua tình yêu với nhà thơ..?!
-Trung Tran : Phải hiểu Puskin trước đã-Một con người yêu vô tội vạ-Và yêu ai cũng gây gổ ghen tuông-Nhưng lại rất kiêu căng thẳng thắn-Không vòng vèo hình ảnh ví von-Người ta nói ông có 700 người tình-Và yêu cả cô em vợ mình-Thơ ông làm tự nhiên như lời ông nói-Chỉ đánh nhau không giỏi mà thôi
-Vu Le Hoang: sau khi hiểu Puskhin như trên rùi thì dùng cái hiểu đó để trả lời câu hỏi của em ntn ạ..?! :
-Trung Tran : Thời Puskin ngoại tình theo mốt Quý tộc là một thú xa hoa được kính nể để bộc lộ cái tôi. Cần hiểu con người Puskin và xã hội Quý tộc Nga hơn để thấy trong thơ ông sự kiêu căng của một Quý ông và văn hoá tôn thờ Mỹ nhân và nên dịch theo hướng đó chứ không nên Việt Nam hoá quá thành một Anh chàng Hà Nội mê gái uỷ mị nói năng bóng bẩy. Puskin nói rất đơn giản, thẳng và trong sáng, kiêu hãnh
-Quang Nguyen : Không thấy TT giả nhời anh Vu Le Hoang chi cả mà qua nói chuyện khác rùi. Lệch pha chăng?
-Vu Le Hoang theo người viết tiểu sử của Pushkin là Pavel Annenkov thì bài thơ "Tôi đã yêu nàng" là Pushkin viết cho Anna Olenina, nàng thơ trong rất nhiều tác phẩm của ông, chứ không phải viết cho Anna Kern, là người tình mà ông thỏa mãn no nê rùi.. bác Trung Tran ạ..
-Trung Tran : Còn Anna Kern thì ông này chưa xơ múi gì đâu. Khi Anna 16 tuổi thấy Puskin choáng luôn thì ông ấy chê trẻ con, lúc ấy xung quanh đầy các Mỹ nhân mà. Rồi sau bao năm gặp lại Anna đã thành Quý bà, vợ một Quý tộc thì đến lần ông ấy choáng và về viết trường ca Onegin mang tặng cho Kern và ở Trang 8 kẹp bài thơ đó. Vì thế cái Trang 8 của sách dùng để kẹp một cái gì đó, bông Hoa, thư...ở ta thì có lẽ là phong bì
-Vu Le Hoang : trang 8 cuốn Onegin không phải kẹp bài thơ "Ta đã yêu nàng" đâu bác Trung Tran, mà là kẹp bài thơ này ạ..
-Trung Tran : tất nhiên rồi, bài thơ có tên người nhận mà
-Vu Le Hoang : bài thơ kẹp ở trang 8 cuốn Onegin này không có tiêu đề và cũng không có tên người nhận bác Trung Tran ạ.. chỉ đề mỗi "K.." "Gửi.." chỉ vì nó nằm trong cuốn Onegin nên người ta mặc định là gửi Anna Kern thôi..
-Trung Tran : ông này lăng nhăng lắm mà, giống người NĐ nhà ta
-Trung Tran : Có bài thơ có địa chỉ rõ ràng - Có bài thơ là vu vơ khi trống vắng - Nếu Nàng đây không phải là Puskin viết - Thì có khi là một nhân cách hoá mà thôi ..... Tôi không trả lời được câu hỏi của Vu Le Hoang vì qua thơ có thể có nhiều cách hiểu, nhiều đáp án. Chỉ có một số bài ghi tặng ai cụ thể thì đáp án mới là có một. ... Tôi có viết một bài thơ về Tình yêu nhưng thực ra không có đối tượng cụ thể, chỉ là nói về một người con gái kỹ tính mãi độc thân....nhưng có một người lại phát hiện ra điều đó là Trần Sỹ Kháng ....
-Quang Nguyen : Dân nói tiếng Anh cũng tôn bài ni lên hàng tuyệt tác. Có cả chục bản dịch. Sơ sơ 3 cái này:
1.
I loved you once; by love’s expiring embers
My soul may be, I am afraid, still lit.
But there is nothing in it to remember:
I would be loath to trouble you a bit.
My love was hopeless—wordless my surrender;
By timid jealousy, by gentle torment vexed,
So artlessly I loved and was so tender
As may he be who’ll chance to love you next.
A. Pushkin
2.
I have loved you. Perhaps the love’s still hiding
Within the corners of my heart and soul
But do not think it would be disobliging,
Afflicting on my side you’ll never know.
I have loved you, so silently, despairly
Timidity and jealousy perused
I have loved you so tenderly, sincerely
As God bless you be loved by man you choose.
A. Pushkin
3.
I loved you once, and still, perhaps, love’s yearning
Within my soul has not quite burned away.
But may it nevermore you be concerning;
I would not wish you sad in any way.
My love for you was wordless, hopeless cruelly,
Drowned now in shyness, now in jealousy,
And I loved you so tenderly, so truly,
As God grant by another you may be.
-Trung Tran : Bản thứ hai tôi thấy sát nhất, tuy nhiên chỉ một Đại Từ YOU thì làm mất nhiều cái cách nói của Puskin. Vì lẽ đó giới quý tộc Nga xưa nói tiếng Pháp hay Đức có phân biệt Đại Tự Nhân Xưng giống tiêng Nga hơn
Thực ra ông này yêu nhiều lắm. Ông ấy cũng viết là không thể không yêu bao giờ nghĩa là khi nào cũng có gái ở bên ( ngoài vợ và cô em vợ nữa ). Điều tôi muốn nói ở đây đó là ông ấy viết trong bài thơ là " Ta ĐÃ ( quá khứ ) yêu Vous ( chứ không phải Toi ) ". Vì thế dịch cần trung thành chứ không thể dịch là " Anh yêu em " được. Với lại đại từ Vous, Toi rất rõ trong thơ Puskin. Ông ấy có bài thơ " Toi et Vous ". Cũng chính vì thế dòng đầu tôi để " Ta và Nàng-Vous " nhưng khi nói cho mình sang " Ta và Em-Toi ". Tiếng Anh chỉ có Một You không khớp với cái này. Tây Hồ Ngọc Nữ ơi, cho biết ý nhé
-Tây Hồ Ngọc Nữ : Tôi đã yêu em: Tình yêu có lẽ
Vẫn còn chưa tắt hẳn trong lòng
Nhưng không để nó phiền em thêm nữa
Làm em buồn tôi chẳng muốn
bởi bất cứ điều gì...
(Khồ 1 Nếu trung thành với nguyên tác thì sẽ là thế này. Nhưng có vẻ ko thơ lắm anh Trung nhỉ. Em tranh thủ ngoáy lúc chờ rửa xe. Chưa hay các bác thông cảm nhé
-Trung Tran: Em lưu ý Puskin rất chú ý Đại từ nhân xưng ngôi thứ hai nhé. Ông ấy đã có bài thơ " Toi et Vous " vì thế dịch là Tôi đã yêu Em nghe xàm xỡ quá. Ông ấy đâu có viết là " Я тебя любил " mà là " Я Bac любил " một cách tôn trọng. Vì thế bản dịch sang tiếng Pháp hay tiếng Đức rất dễ vì có Đại từ Vous hay Sie tương ứng, Tiếng Anh không đành hòa cả làng với You. Hơn nữa nhà quý tộc không xưng Tôi em nhá. Phải xưng TA như Trần Sỹ Kháng ấy
> Kolia Ham Chơi : Tôi ko nói về nghĩa rộng. Nhưng bài Ты и Вы mà xưng Ta sợ hơi kiêu. Kể cũng khó truyền đạt. Hồi trước đọc bản t Việt truyện:" Một chuyện đùa nho nhỏ" của Чехов. Sau này biết t Nga tàm tạm thấy câu:" Надя, я вас люблю" dịch là a yêu em ko ổn lắm. Ví dụ ": Tôi yêu nàng" hay " Ta yêu nàng " cũng khó hết đc нюанс Đúng là Lost in translation
> Trung Tran : Đây là Quý tộc mà, kiểu Bolcoski ấy. Bét ra cũng phải xưng giống hiệp sỹ Donkihote chứ, ai xưng Tôi trong giới đó. Bác xem lại các phim thời quý tộc châu Âu ấy, phải xưng Ta. Xưng Anh thì xàm xỡ lắm. Khi dịch tôi có 2 nguyên tắc : a-Dịch ngược lại độc lập thì giống nhất với bản gốc..b-Hóa thân vào Tác giả ở ngữ cảnh của ông ấy thời đó. Ở Ta cũng thế thôi...Chẳng lẽ Lục Vân Tiên lại bảo Kiều Nga là " Khoan khoan ngồi đó chớ ra - Em là phận gái Anh ( Tôi ) là phận trai à
> Tây Hồ Ngọc Nữ : Về đại từ nhân xưng thì tuỳ thôi anh Trung! Thực ra nếu ngay cả dịch "Ta đã yêu Nàng" cũng chưa sát với "Я Вас любил" đâu. "Ta" trong thơ Việt Nam, có lẽ ngoài HĐTN ra thì ko có mấy ai dùng, còn "Nàng" lại mang nghĩa vô cùng dịu dàng mà vẫn rất tôn thờ. Em cảm nhận trong "Я Вас любил" sự tôn trọng nhưng lại hơi xa cách anh Trung ạ.
> Trung Tran : Thử dựng bộ phim thời xưa đó-Kiểu như thời trước Lục Vân Tiên-Sao lại có thể anh em ngọt xớt-Như là phim Hàn Quốc ngày nay-Rồi Ức Trai xưng anh với Thị Lộ-Lục Vân Tiên cũng thế với Nguyệt Nga. Khiếp có mà
Khoan khoan ngồi đó chớ ra - Nàng là phận gái ta là phận trai, mà thời đó cũng là thời Puskin nhá
-Trần Sỹ Kháng : Dùng Ta và Công Nương hay NÀNG là chuẩn đấy, thưa các ngài và quý công nương THNN. Hahaha
-Tây Hồ Ngọc Nữ : Я có thể dịch là TA nhưng Вас nhất thiết ko thể tương đương với từ NÀNG trong tiếng Việt, dù bất cứ thời nào. Tuy nhiên, có thể chấp nhận bản dịch TA ĐÃ YÊU NÀNG как лучший вариант các ngài ạ!
-Kolia Ham Chơi : Trong dịch thuật có thuật ngữ непереводииость. Thử câu này dịch sang Nga, Anh, Pháp, Đức coi:
" Tiếng đồn cha mẹ anh hiền
Cắn cơm ko vỡ, cắn tiền vỡ tan"
-Trung Tran : Thời Puskin ngoại tình theo mốt Quý tộc là một thú xa hoa được kính nể để bộc lộ cái tôi. Cần hiểu con người Puskin và xã hội Quý tộc Nga hơn để thấy trong thơ ông sự kiêu căng của một Quý ông và văn hoá tôn thờ Mỹ nhân và nên dịch theo hướng đó chứ không nên Việt Nam hoá quá thành một Anh chàng Hà Nội mê gái uỷ mị nói năng bóng bẩy. Puskin nói rất đơn giản, thẳng và trong sáng, kiêu hãnh
-Quang Nguyen : Không thấy TT giả nhời anh Vu Le Hoang chi cả mà qua nói chuyện khác rùi. Lệch pha chăng?
-Vu Le Hoang theo người viết tiểu sử của Pushkin là Pavel Annenkov thì bài thơ "Tôi đã yêu nàng" là Pushkin viết cho Anna Olenina, nàng thơ trong rất nhiều tác phẩm của ông, chứ không phải viết cho Anna Kern, là người tình mà ông thỏa mãn no nê rùi.. bác Trung Tran ạ..
-Trung Tran : Còn Anna Kern thì ông này chưa xơ múi gì đâu. Khi Anna 16 tuổi thấy Puskin choáng luôn thì ông ấy chê trẻ con, lúc ấy xung quanh đầy các Mỹ nhân mà. Rồi sau bao năm gặp lại Anna đã thành Quý bà, vợ một Quý tộc thì đến lần ông ấy choáng và về viết trường ca Onegin mang tặng cho Kern và ở Trang 8 kẹp bài thơ đó. Vì thế cái Trang 8 của sách dùng để kẹp một cái gì đó, bông Hoa, thư...ở ta thì có lẽ là phong bì
-Vu Le Hoang : trang 8 cuốn Onegin không phải kẹp bài thơ "Ta đã yêu nàng" đâu bác Trung Tran, mà là kẹp bài thơ này ạ..
-Trung Tran : tất nhiên rồi, bài thơ có tên người nhận mà
-Vu Le Hoang : bài thơ kẹp ở trang 8 cuốn Onegin này không có tiêu đề và cũng không có tên người nhận bác Trung Tran ạ.. chỉ đề mỗi "K.." "Gửi.." chỉ vì nó nằm trong cuốn Onegin nên người ta mặc định là gửi Anna Kern thôi..
-Trung Tran : ông này lăng nhăng lắm mà, giống người NĐ nhà ta
-Trung Tran : Có bài thơ có địa chỉ rõ ràng - Có bài thơ là vu vơ khi trống vắng - Nếu Nàng đây không phải là Puskin viết - Thì có khi là một nhân cách hoá mà thôi ..... Tôi không trả lời được câu hỏi của Vu Le Hoang vì qua thơ có thể có nhiều cách hiểu, nhiều đáp án. Chỉ có một số bài ghi tặng ai cụ thể thì đáp án mới là có một. ... Tôi có viết một bài thơ về Tình yêu nhưng thực ra không có đối tượng cụ thể, chỉ là nói về một người con gái kỹ tính mãi độc thân....nhưng có một người lại phát hiện ra điều đó là Trần Sỹ Kháng ....
-Quang Nguyen : Dân nói tiếng Anh cũng tôn bài ni lên hàng tuyệt tác. Có cả chục bản dịch. Sơ sơ 3 cái này:
1.
I loved you once; by love’s expiring embers
My soul may be, I am afraid, still lit.
But there is nothing in it to remember:
I would be loath to trouble you a bit.
My love was hopeless—wordless my surrender;
By timid jealousy, by gentle torment vexed,
So artlessly I loved and was so tender
As may he be who’ll chance to love you next.
A. Pushkin
2.
I have loved you. Perhaps the love’s still hiding
Within the corners of my heart and soul
But do not think it would be disobliging,
Afflicting on my side you’ll never know.
I have loved you, so silently, despairly
Timidity and jealousy perused
I have loved you so tenderly, sincerely
As God bless you be loved by man you choose.
A. Pushkin
3.
I loved you once, and still, perhaps, love’s yearning
Within my soul has not quite burned away.
But may it nevermore you be concerning;
I would not wish you sad in any way.
My love for you was wordless, hopeless cruelly,
Drowned now in shyness, now in jealousy,
And I loved you so tenderly, so truly,
As God grant by another you may be.
-Trung Tran : Bản thứ hai tôi thấy sát nhất, tuy nhiên chỉ một Đại Từ YOU thì làm mất nhiều cái cách nói của Puskin. Vì lẽ đó giới quý tộc Nga xưa nói tiếng Pháp hay Đức có phân biệt Đại Tự Nhân Xưng giống tiêng Nga hơn
Thực ra ông này yêu nhiều lắm. Ông ấy cũng viết là không thể không yêu bao giờ nghĩa là khi nào cũng có gái ở bên ( ngoài vợ và cô em vợ nữa ). Điều tôi muốn nói ở đây đó là ông ấy viết trong bài thơ là " Ta ĐÃ ( quá khứ ) yêu Vous ( chứ không phải Toi ) ". Vì thế dịch cần trung thành chứ không thể dịch là " Anh yêu em " được. Với lại đại từ Vous, Toi rất rõ trong thơ Puskin. Ông ấy có bài thơ " Toi et Vous ". Cũng chính vì thế dòng đầu tôi để " Ta và Nàng-Vous " nhưng khi nói cho mình sang " Ta và Em-Toi ". Tiếng Anh chỉ có Một You không khớp với cái này. Tây Hồ Ngọc Nữ ơi, cho biết ý nhé
-Tây Hồ Ngọc Nữ : Tôi đã yêu em: Tình yêu có lẽ
Vẫn còn chưa tắt hẳn trong lòng
Nhưng không để nó phiền em thêm nữa
Làm em buồn tôi chẳng muốn
bởi bất cứ điều gì...
(Khồ 1 Nếu trung thành với nguyên tác thì sẽ là thế này. Nhưng có vẻ ko thơ lắm anh Trung nhỉ. Em tranh thủ ngoáy lúc chờ rửa xe. Chưa hay các bác thông cảm nhé
-Trung Tran: Em lưu ý Puskin rất chú ý Đại từ nhân xưng ngôi thứ hai nhé. Ông ấy đã có bài thơ " Toi et Vous " vì thế dịch là Tôi đã yêu Em nghe xàm xỡ quá. Ông ấy đâu có viết là " Я тебя любил " mà là " Я Bac любил " một cách tôn trọng. Vì thế bản dịch sang tiếng Pháp hay tiếng Đức rất dễ vì có Đại từ Vous hay Sie tương ứng, Tiếng Anh không đành hòa cả làng với You. Hơn nữa nhà quý tộc không xưng Tôi em nhá. Phải xưng TA như Trần Sỹ Kháng ấy
> Kolia Ham Chơi : Tôi ko nói về nghĩa rộng. Nhưng bài Ты и Вы mà xưng Ta sợ hơi kiêu. Kể cũng khó truyền đạt. Hồi trước đọc bản t Việt truyện:" Một chuyện đùa nho nhỏ" của Чехов. Sau này biết t Nga tàm tạm thấy câu:" Надя, я вас люблю" dịch là a yêu em ko ổn lắm. Ví dụ ": Tôi yêu nàng" hay " Ta yêu nàng " cũng khó hết đc нюанс Đúng là Lost in translation
> Trung Tran : Đây là Quý tộc mà, kiểu Bolcoski ấy. Bét ra cũng phải xưng giống hiệp sỹ Donkihote chứ, ai xưng Tôi trong giới đó. Bác xem lại các phim thời quý tộc châu Âu ấy, phải xưng Ta. Xưng Anh thì xàm xỡ lắm. Khi dịch tôi có 2 nguyên tắc : a-Dịch ngược lại độc lập thì giống nhất với bản gốc..b-Hóa thân vào Tác giả ở ngữ cảnh của ông ấy thời đó. Ở Ta cũng thế thôi...Chẳng lẽ Lục Vân Tiên lại bảo Kiều Nga là " Khoan khoan ngồi đó chớ ra - Em là phận gái Anh ( Tôi ) là phận trai à
> Tây Hồ Ngọc Nữ : Về đại từ nhân xưng thì tuỳ thôi anh Trung! Thực ra nếu ngay cả dịch "Ta đã yêu Nàng" cũng chưa sát với "Я Вас любил" đâu. "Ta" trong thơ Việt Nam, có lẽ ngoài HĐTN ra thì ko có mấy ai dùng, còn "Nàng" lại mang nghĩa vô cùng dịu dàng mà vẫn rất tôn thờ. Em cảm nhận trong "Я Вас любил" sự tôn trọng nhưng lại hơi xa cách anh Trung ạ.
> Trung Tran : Thử dựng bộ phim thời xưa đó-Kiểu như thời trước Lục Vân Tiên-Sao lại có thể anh em ngọt xớt-Như là phim Hàn Quốc ngày nay-Rồi Ức Trai xưng anh với Thị Lộ-Lục Vân Tiên cũng thế với Nguyệt Nga. Khiếp có mà
Khoan khoan ngồi đó chớ ra - Nàng là phận gái ta là phận trai, mà thời đó cũng là thời Puskin nhá
-Trần Sỹ Kháng : Dùng Ta và Công Nương hay NÀNG là chuẩn đấy, thưa các ngài và quý công nương THNN. Hahaha
-Tây Hồ Ngọc Nữ : Я có thể dịch là TA nhưng Вас nhất thiết ko thể tương đương với từ NÀNG trong tiếng Việt, dù bất cứ thời nào. Tuy nhiên, có thể chấp nhận bản dịch TA ĐÃ YÊU NÀNG как лучший вариант các ngài ạ!
-Kolia Ham Chơi : Trong dịch thuật có thuật ngữ непереводииость. Thử câu này dịch sang Nga, Anh, Pháp, Đức coi:
" Tiếng đồn cha mẹ anh hiền
Cắn cơm ko vỡ, cắn tiền vỡ tan"
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét