Học và Tư duy - Đại Học Nguyễn Trãi

Nói chuyện về  Học và Tư duy
--------------------
https://vi-vn.facebook.com/tran.ductrung.967
- Sáng nay tôi có buổi nói chuyện ở trường ĐH Nguyễn Trãi về chủ đề Tư duy trong việc học tận phố Phạm Văn Đồng. Hơi xa, hơi ngại. May quá Giáo sư TSKH Thiếu tướng Vương Khả Cúc đến đưa tôi đi. Ông bạn cùng tuổi này đặt các mục tiêu cuộc đời lên bàn như đặt các món ăn và từ từ ăn hết, không sót cái gì. 1234 ( 1 vợ, 2 con,  3 tầng biệt thự, 4 bánh xe ).

- Tư duy cần không gian cho nó. Sự chật hẹp gây ra bởi cảm xúc, bởi đám đông, bới kỹ năng, cả bởi kinh nghiệm nữa rồi nhiều yếu tố xáo động bất an khác cản trở Tư duy. Nó có được khi lùi ra xa, bóc tách, may ra.

Cũng như hơi thở, Tư duy là của riêng mỗi người. Còn lại như không phải.

Phần sau hơi mang tính chuyên môn: Tư duy và Tính toán mềm. Tôi cũng chỉ giới thiệu qua về Logic mờ và Điều khiển mờ, Giải thuật di truyền và Tối ưu Đa mục tiêu theo các yêu cầu : What, How, How to use.

Nói chung trong bài nói chuyện tôi đều trình bày theo 3 ý : 1/ Cái gốc, 2/ phép suy luận ( Logic rõ và Fuzzy ) đê ra cành ngọn và 3/ mục đích đặt trước.

Anh Cúc cũng phát biểu sau đó. Cuộc đời anh là một ví dụ cho những điều đó

Bà hiệu trưởng PGS TS Nguyễn Thị Thuân có lên cảm ơn diễn giả và có nói là những điều nghe trình bầy lạ và bổ ích. Bà cũng nói thêm là không dám xin bài trình bầy của tôi vì đó là một sản phẩm trí tuệ. Trời ạ, sản phẩm gì, phần lớn tôi cũng toàn xin bác Google với lại như tổng thống Franklin nói " ngọn nến của tôi sáng, lửa của nó thắp sang ngọn nến của bạn, nhưng không vì thế mà nó tối đi "

- Lúc đi ăn trưa xong, ngồi Cafe mọi người nghe GS Cúc đọc những bài thơ trong tập thơ " Hương Tóc " của anh vừa in. Những bài thơ của anh sâu sắc, ý nghĩa và thật quá, như con người anh, như một huyền thoại, một chuyện cổ tích. Mọi người nghe đều xúc động và cảm thấy Hạnh Phúc.
Ai đó nhắc tới Trần Sỹ Kháng và Nguyễn Hoàng Đức. Tôi nói thơ họ dòng khác.

" Thế thơ anh Trung ở dòng nào, có thật không ? ". Tôi trả lời " Chắc chẳng ở dòng nào cả đâu. Nhưng nó thật, rất thật. Chỉ có điều là cho một thế giới khác "

Nguyễn Tài Trung Thanh Chương

ABC Morning Cafe

 Nguyễn Tài Trung

 4============

- Lâu quá không rời Hà Nội rồi. Nếu ngày mai phải đi thăm nơi nào của dải đất hình chữ S này ? Câu hỏi tự nhiên từ đâu rơi xuống đầu. Cốc Cafe sáng đặt xuống. Đức Thọ Hà Tĩnh chăng, sẽ lại qua Ngã Ba Đồng Lộc thắp hương. Thôi, một lần đủ rồi. Tiện nghe nói Thi sỹ Trần Sỹ Kháng vừa lên đời con xe, đi chơi về thăm quê hắn vậy. Thanh Chương Nghệ An, thăm Tài Trung luôn. Sẽ cùng Kháng thắp nén hương cho Trung và tưới rượu cho hắn đỡ khát. 

- Tình cờ hôm qua mới biết Hà là cháu gọi Tài Trung bằng cậu ruột. Thế là có manh mối rồi. Sau khi Tài Trung mất tôi cũng chẳng có được liên hệ nào với người thân của Tài Trung. Điều những người thân quan tâm Tài Trung là .... hắn có để lại đứa con nào không. Với Nina thì không rồi. Tôi hứa tặng Hà tập truyện ngắn mới in, có truyện về " Nguòi bạn cùng tên cùng tuổi " đào hoa này. Một nhà khoa học, một lãng tử bợm rượu, một con mọt sách, mọt thơ, một " Ngọn sóng đơn độc " đã biến mất lúc nào trong biển đời bao la.

- Trích từ " Những truyện ngắn với ba gạch đầu dòng - Bản Tango Italiano - NXB HNV 2014 " ( Sách có bán ở nhà sách Trí Đức 808 Láng HN )

Người bạn cùng tên, cùng tuổi

----------------------------

-Lâu rồi có đọc mấy quyển sách của Nguyễn Trần Bạt, thấy câu " Giới trí thức Việt Nam bị tha hoá. Dấu hiệu đầu tiên là nó mất khả năng dự báo về tương lai ". Tôi dừng đúng ở trang đó, gấp lại không đọc tiếp nữa. Các quyển sách tôi đưa cho một số người bạn được coi là trí thức bảo họ đọc trước đi, khi nào xong trả lại để tôi đọc và cho tôi ý kiến chủ quan về nhận định trên. Chẳng thấy họ hồi âm gì cả, sách thì cũng mất tiêu.

-Tôi cũng thôi không quan tâm đến thuật ngữ " Trí thức " trong câu trên. Nó chẳng liên quan đến mình, một người thích đủ thứ nhưng ghét một thứ - cái giá sách. Cần lên thư viện, mượn của ai lo trả nên phải lo đọc. Sách để trên giá của mình yên tâm quá nên chẳng nghĩ chuyện vội đọc làm gì. Giá sách hình như có ý nghĩa trang trí nhiều hơn. Thằng bạn cố tri của tôi, cùng tên, cùng tuổi, cùng nghiên cứu sinh ở Kharkov, lại ít nhiều cùng chuyên môn, Nguyễn Tài Trung thì ngược lại. Sách nhiều ơi là nhiều. Nhà thì như một thư viện với một nửa là sách khoa học, một nửa là văn học. Các giá sách luôn được cơi nới đến tận trần. Tài Trung chẳng quan tâm đến cái câu mà tôi trăn trở. Chúng tôi luôn ngược nhau mà. Nhà PGS TS NGƯT (phó giáo sư tiến sỹ nhà giáo ưu tú) độc thân này như một thư viện cho tôi và một số người, như một quán rượu cho tất cả. Cái ý thứ hai mới là chính - Người không biết uống rượu thì chớ đến, không được vào. Chị em cũng không ngọai lệ. Trên tường có treo một cái bảng và chủ nhà viết các bài thơ khi uống rượu, hôm sau xóa đi. Ai đọc, nhớ được thì muốn bảo của mình cũng không sao vì chưa đăng ký bản quyền, nhưng không được dùng giấy bút chép hay chụp trộm. Trung có viết tặng riêng tôi một bài thơ và tôi vứt đâu lúc đêm về chân nam đá chân siêu. Hôm sau tôi bắt hắn viết lại. Hắn không nhớ. Tôi cũng không nhớ. Hai anh em đều tiếc. Trung bảo tôi: " Đời người chỉ cần gặp được một người, viết được một bài thơ thế mà ông đánh mất ". Chúng tôi uống thên rượu, rất nhiều rượu cho say để lấy lại bài thơ nhưng không được. Tôi ngủ, còn hắn khóc, cứ nức nở như trẻ con. Hắn vẫn bảo tôi là " Trí ngủ " và câu nói của ông Trần Bạt nọ không liên quan gì đến tôi, quên đi. Còn hắn khóc thì là thường xuyên, những lúc say rượu. Từ hồi còn ở Kharkov cơ. Hồi đó tòan rượu quốc lủi do bố cô sinh viên Nga, bạn gái Nina của hắn nấu ở quê.

- Năm năm trước tôi đang vui chơi nhảy nhót tối ở sân công viên Hồ Thành Công thì có điện thoại của Trung :" Đức Trung ở đâu, đến đi, tao cô đơn quá ". Giọng nghe thấy lạ, không đùa. Tôi gọi Taxi đến ngay chung cư Trung Hòa. Bấm mãi hắn mới ra mở cửa. Yếu quá rồi, sinh khí hết. Tôi nhìn thấy quyển sách và chai rượu dở trên bàn. Tôi ngủ đêm ở đấy, đến sáng có người nhà hắn qua. Hắn còn dậy tiễn tôi ... bằng rượu.

Mấy hôm sau Uyển dạy cùng ở trường Bách Khoa gọi lúc tôi đang lên lớp :" Tài Trung nó đi rồi, ông biết chưa".

Tiễn đưa Tài Trung xong tôi sực nghĩ đến một người. Nina không biết bây giờ ra sao.

Thế giới với những khoảng trống (Thực tại - Ảo)

<> 3 Câu hỏi :

- Đâu là thực, đâu là ảo theo nghĩa tượng tượng ?
- Ảo có cần không ?
- Ví dụ trong KH ?

Hai câu hỏi đó tôi đặt ra cho mình xưa khi còn đam mê KH và sau này khi quan tâm đến Nghệ Thuật, Văn Thơ và tham gia vào các trang mạng, cái thế giới ảo đó.

<>Trả lời theo 3 gạch đầu dòng

Câu 1 :

Bóc tách Ảo khỏi Thực là khó. Đó cũng chính là điều mà Đinh lỹ Godel đã chứng minh. Trước đó từ lâu câu đố của Trang Tử trong ' Mộng Hồ Điệp " cũng không có ai trả lời được đến giờ

"Khi ngủ mơ là bướm
Lúc tỉnh thấy là người
Giấc mộng xưa Trang Tử
Đến bao giờ mới thôi" - Trích từ tập thơ " Trời Đùa "

Tất nhiên nếu ta coi người là thật thì bướm là ảo và ngược lại. Do lòng tin của con người thôi. Tôi cũng đã thử rồi.

" Tôi nói đùa thế mà ai khóc
Nói thật thì lại cứ không tin ".

Lý trí đã khó phân biệt nữa là cảm xúc. Con người vốn giàu trí tưởng tượng mà.

Câu 2;

Ảo Thực quấn quýt nếu không muốn nói là lẫn lộn. Nó giúp cho sự cân bằng. Cũng vì cuộc sống mà ta gọi là Thực đó đôi khi khó quá để sống. Hồi xưa chơi với Rachid, cậu giáo sư dạy hóa Ấn độ, tôi được cậu ấy giải thích là cái phim Ấn độ đó rất cần cho người Ấn. Có thể sau một ngày họ tới rạp xem và hóa thân vào anh chàng cơ nhỡ được công chúa yêu. Vô lý, nhưng đối với họ lúc đó là thật và họ HP. Khi rạp sáng ai nấy đều mãn nguyện. Nó như liều thuốc làm khỏe mạnh thân tâm, nó lành. Đỡ phải học Thiền Quán.

Trong Too, trong FB cũng vậy. Một chút tình người thật của Ai đó trong cái thế giới ảo đó giúp cho Ai đó lấy lại được cân bằng, để lại sống tiếp không ngã lòng. Cần chứ

Câu 3 :

- Ví dụ 1 về Di chuyển V ( Virtual Deplacement )

Đó là di chuyển tưởng tượng nhưng nó lại liên quan đến điều kiện cân bằng của vật. Tất nhiên là " Tượng tượng trên nền cái Thật ". Ai học Cơ học có thể xem lại " Nguyên lý di chuyển khả dĩ " quen thuộc để tính chuyển vị của kết cấu theo cong thức Mohr. Khi hệ dao động tự do, tần số riêng cũng có thể xác định qua công thức Reley với các di chuyển V trong đó.

- Ví dụ 2 về quá trình tối ưu

Theo nguyên lý cực đại Pontryagin điều kiện cần tối ưu thông qua một hàm số Hamilton H liên quan tới trạng thái thực cho và một trạng thái bóng đi kèm (Associated)

- Ví dụ 3 về Logic mờ

Không kể đến việc trên tập nền số thực chúng ta tạo ra số ảo ( i =sqrt (-1) ) mà còn có thể xây dựng các tập mờ bằng lời mà thực chất là rất chủ quan. ai đưa ra thì coi là thật, người khác thì coi là ảo.

Cuối cùng hình như trong không gian ảo chúng ta tự do hơn, bình an hơn và ... Thật Hơn

Với những ai muốn đi vào KH hay NT không thể không biết tưởng tượng Ảo và biết hạ cánh về với Thực tại Thật

Không làm thơ tình nữa

Бутылка- В-море

10 hrs · Hanoi · Edited · 

1.
Lâu không viết thơ tình
Rồi cũng quen hết nhớ
Không chấp và Buông bỏ
Như Bài ca Hoạ mi
----
Ta sinh ra làm người
Có lẽ chỉ một lần
Rồi mắt nhắm tay xuôi
Chắc cũng một lần thôi
Dù ta là ai nữa
Có ngu nhất trên đời
Cũng có thể sống vui
Như bất kỳ ai đó
Sướng và khổ do mình
Không đổ cho ai khác
Suy cho cùng mọi thứ
Do ham muốn mà thành
Chỉ có mỗi Bình an
Lại là điều cần nhất
Nhưng tìm đâu miền đất
Neo trú Tâm hồn ta.
Hãy biết lùi ra xa
Để dịu đi cảm xúc
Cái nhỏ không thấy nữa
Nhiều thành ít, rõ lên.
Buông dần, buông cho hết
Thấy còn hai thứ thôi
Hai báu vật làm người
Của riêng mình thôi đấy
Thực ra chỉ có vậy
Không liên quan đến ai
Trong ta suốt cuộc đời
Hơi Thở và Ý Nghĩ.
Hãy luôn chăm sóc chúng
Ta sẽ có Bình an
Mặt Hồ không gợn sóng
Soi thấu cả đáy trong...

2.
Nào không làm thơ tình
Làm vè cho con trẻ
Giống như La Fontain
Quan trọng nhất nó Lành
---
Trên bãi cỏ bờ ao
Có một bầy ếch ở.
Ăn no rồi dửng mỡ
Ếch chúa giảng Thánh hiền
Trời vì chúng ta có
Đất vì chúng ta thành
Chúng mình và trời đất
Cần cho nhau, vì nhau
Một con ếch sáng dạ
Đưa ra thêm ý hay
Côn trùng và cây trái
Cũng vì ta không sai
.
Thình lình trong bụi rậm
Một con rắn bò ra
Nuốt chửng con ếch đó
Mải học không chay ngay

3.
Thôi thơ tình trai gái
Để lớp trẻ nó làm
Rồi chúng lại vậy thôi
Những lầm sai ta mắc
Mà ta đâu có hết
Có có khối thơ hay
Lung linh trăng đáy giếng
Chuyện tình hoa hồng gai
----
Chuyện đã từ lâu lắm
Trái đất còn hoang vu
Toàn cỏ cây muông thú
Trăng cũng buồn ngẩn ngơ
Có con chim bé nhỏ
Ngày kiếm ăn bên hồ
Đêm co chân rụi mỏ
Lên cành gai bơ vơ
Cái cây như biết nhớ
Những lần chim bay xa
Lá cành đều ủ rũ
Gai khóc nhựa ứa ra
Những đêm thanh chim hát
Bên cành gai đung đưa
Bản tình ca muôn thuở
Trái đất trong giấc mơ
Rồi một lần hạn hán
Cây cỏ héo xác xơ
Muông thú bỏ đi cả
Hồ cũng đã cạn khô
Thương cành gai héo úa
Xót những chiếc lá rơi
Chim bay đi tìm nước
Ngậm về tưới mớm cây
Một ngày chim kiệt sức
Mỏ khô cánh rã rời
Cố bay về lần cuối
Cây ơi, cây gai ơi
Và con chim bé nhỏ
Lao ngực vào cành gai
Máu tuôn ra tưới ướt
Cho cây lại xanh tươi
Còn xác con chim đó
Hoá thành bông Hoa Hồng
Chuyện cuối năm tôi kể
Ai có nghe được không
Thì cho Like một cái

4
Thôi không làm thơ tình
Lại phải cứ nhắc mình
Thơ gì như ngọn gió
Để gọi sóng nhấp nhô
Trả lại sự bình yên
Mặt nước soi thấu đáy
Thôi đi Thơ, vô duyên
Không thấy ? Hồ đang Thiền.

5.
Không làm thơ tình nữa
Cai được cả tháng rồi
Cảm thấy đời cực đẹp
Lòng nhẹ bẫng nguyên sơ
" Trời Đùa ", Thơ cũng đùa
Thế mà mình tưởng thật
Cái khoảng trống bơ vơ
Lấp bằng thơ vô ích
Còn ai đùa dại nữa
Hãy còn câu Amen
Còn câu Nam Mô niệm
Chắn các nẻo Thơ tình
Và quả táo chưa cắn
Aurevoir Eva
Cuộc đời tour ngược lại
Ta trở về chính ta

6.
Dẹp thơ tình sang bên
Bỗng nhớ lời mẹ dặn
Và nhớ nữa lời ru
Những nỗi lo mẹ đấy
....
Lại một mùa yêu đến
Bạn tình bên kia dòng
Làm sao mà qua được
Để thoả nỗi thèm mong
May quá thấy con ếch
Bọ cạp như cởi lòng
Chở ta qua dòng nhé
Ếch có bạn tình không
Ếch lùi xa ngần ngại
Mẹ ta dặn trên đời
Tránh dây dưa bọ cạp
Nó cắn là chết tươi
Bọ cạp cứ năn nỉ
Ta cắn ngươi được gì
Bạn tình ta bên đó
Giúp ta đi, giúp đi
Ếch ngẩn ra suy nghĩ
Cái lý này khó sao
Bọ cạp cần tình yêu
Mình giúp đâu nguy hiểm
Và thế là con ếch
Cõng bọ cạp qua dòng
Đến giữa dòng bọ cạp
Cắn ếch và chết cùng

7.
Thơ cũng thật dễ nguôi
Bình an từng năm chữ
Quên dần những chuyện cũ
Lòng như dòng sông xuôi
***
Dòng sông nay êm trôi
Xuôi lòng về biển khơi
Không quanh co ghềnh thác
Cũng không còn sâu nông
Kìa ai đừng hái lá
Thả thuyền đánh thức sông
Thuyền thơ vương bờ cỏ
Dòng sông vẫn trong mơ

8.
Không viết thơ tình nữa
Thế là nhẹ cả người
Ăn cơm như giả bữa
Đêm ngủ thật thảnh thơi
Cứ như Tiên thật rồi
......
Hãy tự hào chính mình
Có ước mơ nho nhỏ
Có nắm xôi thằng Bờm
Bát cháo hành Thị Nở.
Yêu, yêu mãi tự do
Khó, phiền buông theo gió
Để thấy đời rất đẹp
Như thuở đầu, nguyên sơ
Ta tự hào chính mình
Thích lấy nhàn làm lãi
Không theo được giống ai
Những điều ngu ngốc lớn

9.
Đâu chỉ có mỗi thơ
Luẩn quẩn tình trai gái
Còn bao nhiêu cái khác
Lấp lánh như sao mai
-----
Lại chuyện ngày xưa ấy
Ông Giời nặn người cha
Một nàng tiên vặn hỏi
Sao lại nặn cha cao
Chơi bi với con mình
Người Cha phải cúi xuống
Cả khi hôn cũng vậy
Làm khó thật không nên
Giời tự ái đáp lại
Trẻ con cần vươn lên
Câu hỏi này ngu quá
Thế cũng đòi làm tiên
Cô tiên khác thắc mắc
Tay cứng không vuốt ve
Cài được nơ cho trẻ
Gỡ những mảnh dầm sâu
Giới thở dài, tình yêu
Thích những điều nho nhỏ
Nhưng cuộc đời sóng gió
Khi cần tựa vào đâu
Giời đã nặn rất lâu
Mới xong người cha ấy
Nặn xong rồi lại thấy
Mắt người cha ướt rồi
Giời lau vội rồi phơi
Người cha khô thô kệch
Có đứa con nào biết
Dòng lệ vẫn bên trong

10.
Không làm thơ tình nữa
Đọc Bát Nhã Chân Kinh
Nhắm mắt ngồi suy ngẫm
Tự mình với chính mình
----
Đâu chỉ có mỗi thơ
Luẩn quẩn tình trai gái
Còn bao nhiêu cái khác
Lấp lánh như sao mai
Sóng nọ so sóng kia
Thấy lòng đau sóng sánh
Trong muôn vàn lấp lánh
Chao đảo mất bình yên
Thực ra lẽ tự nhiên
Sóng nào cũng từ nước
Cũng cùng chung sau trước
Sắc nào cũng là Không
Empty is Form
Form is Empty